انقلاب در تقویم والیبال جهان؛ FIVB برای سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ چه برنامهای دارد؟
FIVB روز ۱۷ اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد اعضای شورای لیگها و باشگاههای والیبال این فدراسیون در جدیدترین مرحله مشورت درباره تقویم ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ شرکت کردهاند. نمایندگان باشگاهها با طرحی که اکنون در دست تدوین است آشنا شده، پرسشهای خود را مطرح کرده و درباره تأثیر احتمالی آن بر مسابقات باشگاهی، بازیکنان و سایر بخشهای والیبال نظر دادهاند.
اسناد مربوط به طرح پیشنهادی نیز در اختیار شرکتکنندگان قرار میگیرد تا آنها علاوه بر بحث شفاهی، نظراتشان را بهصورت مکتوب به FIVB ارائه کنند. فدراسیون جهانی گفته این دیدگاهها پیش از تکمیل طرح بررسی خواهد شد.
اهمیت ورود باشگاهها به این بحث روشن است. بخش عمده سال حرفهای یک والیبالیست در باشگاه سپری میشود، در حالی که همان بازیکنان باید در تابستان برای تیمهای ملی در لیگ ملتها، مسابقات جهانی، قارهای و بازیهای المپیک نیز حاضر شوند. کوچکترین تداخل در این دو تقویم میتواند مستقیماً بر تعداد مسابقات، زمان ریکاوری و حتی ارزش قراردادهای باشگاهی اثر بگذارد.
تقویم ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ چه تغییری قرار است ایجاد کند؟
FIVB هنوز نسخه کامل طرح را عمومی نکرده، اما درباره فلسفه آن اطلاعات مهمی منتشر شده است. طرح مورد بحث بر آزادی و انعطاف بیشتر استوار است؛ به این معنا که برای رقابتهای اصلی تیمهای ملی بازههای زمانی مشخصی محافظت شود و در مقابل، لیگهای داخلی آزادی بیشتری برای تعیین زمان شروع و پایان فصل خود داشته باشند.
فدراسیون جهانی هدف خود را ایجاد تعادل میان سه سطح رقابت اعلام کرده است: مسابقات باشگاهی داخلی، رقابتهای قارهای و تورنمنتهای بینالمللی تیمهای ملی. همزمان سلامت بازیکنان و داشتن فرصت کافی برای ریکاوری نیز جزو اصول اصلی طرح است.
بنابراین مسئله فقط جابهجایی چند هفته در جدول نیست. FIVB عملاً میخواهد پاسخ یکی از قدیمیترین اختلافهای والیبال حرفهای را پیدا کند: سهم باشگاهها از سال چقدر باشد و تیمهای ملی چه زمانی بازیکنان را در اختیار بگیرند؟
یک نکته مهم؛ آیا جام جهانی والیبال برمیگردد؟
در متن رسمی مربوط به مشورتهای تقویم ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ نکته جالبی وجود دارد. FIVB هنگام نام بردن از رویدادهایی که باید برای آنها پنجره زمانی اختصاصی در نظر گرفته شود، از VNL، World Cups و مسابقات قارهای نام برده است.
این عبارت قابل توجه است، زیرا در طراحی تقویم فعلی ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸، FIVB اعلام کرده بود جام جهانی و تورنمنتهای مستقل انتخابی المپیک را از ساختار قبلی حذف کرده و مسیر انتخابی المپیک را به مسابقات جهانی، قارهای و رنکینگ جهانی متصل کرده است.
با این حال، فعلاً نمیتوان نتیجه گرفت جام جهانی با همان فرمت تاریخی به تقویم بازمیگردد. FIVB جزئیاتی درباره قالب، تعداد تیمها، سال برگزاری یا نقش احتمالی World Cup منتشر نکرده است. تنها میتوان گفت نام این رقابت در توضیح رسمی طرح جدید آمده و جزئیات آن باید در مراحل بعد روشن شود.
چرا فشردگی مسابقات به دغدغه اصلی FIVB تبدیل شده است؟
والیبال حرفهای امروز تقریباً در تمام طول سال جریان دارد. بازیکنان بزرگ پس از چند ماه حضور در لیگهای باشگاهی خیلی زود وارد اردوی تیم ملی میشوند، در لیگ ملتها شرکت میکنند و سپس ممکن است مسابقات قهرمانی جهان، قهرمانی قاره یا المپیک را نیز پشت سر بگذارند.
FIVB هنگام طراحی تقویم ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ تلاش کرد این فشار را کاهش دهد. طبق اعلام رسمی فدراسیون، تعداد رویدادهای بزرگ بینالمللی در چرخه فعلی نسبت به چرخه المپیک توکیو ۲۵ درصد کاهش یافته و حدود ۵۰ درصد فصل بینالمللی برای ریکاوری و آمادهسازی تیمها در نظر گرفته شده است.
در همان تقویم، برای بازیکنان در هر سال حدود ۱۱.۵ هفته زمان ریکاوری و آمادهسازی پیشبینی شده و این عدد در سال المپیک ۲۰۲۸ به ۱۳ هفته افزایش مییابد.
بنابراین پروژه ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ را باید ادامه همان مسیر دانست؛ با این تفاوت که FIVB اکنون میخواهد سهم لیگهای حرفهای و باشگاهها را در طراحی ساختار آینده پررنگتر کند.
تجربه تقویم ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ چه بود؟
تقویم فعلی نیز پس از حدود یک سال و نیم مذاکره با بازیکنان، مربیان، کنفدراسیونها، فدراسیونهای ملی، لیگهای بزرگ، دارندگان حقوق رسانهای و شرکای تجاری تهیه شد. یکی از مهمترین تغییرات آن برگزاری مسابقات قهرمانی جهان به صورت دو سال یکبار و افزایش تعداد تیمها به ۳۲ کشور در هر بخش بود.
FIVB همچنین تورنمنتهای جهانی را کوتاهتر کرد؛ برای نمونه در فرمت جدید مسابقات قهرمانی جهان، یک تیم حداکثر هفت بازی انجام میدهد و طول مسابقات نیز کاهش یافته است. فدراسیون جهانی این تغییرات را بخشی از سیاست کاهش فشار جسمی و سفرهای بینالمللی عنوان کرده است.
حالا تجربه همین چرخه مبنای طراحی تقویم بعدی قرار گرفته است. FIVB میگوید کار روی طرح ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ نیز حدود ۱۸ ماه است که جریان دارد.
چه کسانی درباره تقویم جدید تصمیم میگیرند؟
فرایند مشورت مرحلهبهمرحله در حال انجام است. ابتدا کنفدراسیونهای قارهای وارد بحث شدند؛ پس از آن لیگهای مهم حرفهای و فدراسیونهای ملی برگزارکننده لیگها نظرات خود را مطرح کردند و اکنون نوبت باشگاهها رسیده است.
مرحله بعدی به کمیسیون ورزشکاران، کمیسیون مربیان و شورای والیبال FIVB اختصاص دارد. پس از تکمیل این مشورتها، پیشنهاد باید به هیئت Volleyball World و سپس هیئترئیسه FIVB ارائه شود تا تصمیم نهایی گرفته شود.
در نتیجه، خبر فعلی به معنای تصویب تقویم نیست. حتی ممکن است برخی بخشهای طرح فعلی پس از اعتراض باشگاهها، بازیکنان یا مربیان تغییر کند.
هدف عجیب FIVB؛ رسیدن از ۸۰۰ میلیون به ۱.۶ میلیارد نفر
تقویم جدید بخشی از برنامه بزرگتری با عنوان Strategic Vision 2032 است. فدراسیون جهانی میخواهد تا سال ۲۰۳۲ تعداد افرادی را که به شکلی با والیبال ارتباط دارند از حدود ۸۰۰ میلیون نفر به یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون نفر برساند؛ یعنی دو برابر وضعیت فعلی.
منظور از این عدد فقط بازیکنان حرفهای نیست، بلکه جامعه گستردهتری از بازیکنان تفریحی، هواداران، مربیان و افرادی را شامل میشود که با این ورزش در ارتباط هستند. FIVB برای رسیدن به این هدف چهار محور اصلی را در چشمانداز ۲۰۳۲ تعریف کرده است: حرفهایسازی، یکپارچگی، توانمندسازی و مشارکت عمومی.
از نگاه فدراسیون، تقویم مناسب میتواند مخاطب را نیز افزایش دهد؛ زیرا تورنمنتهایی با زمانبندی مشخصتر، حضور ستارههای بیشتر و تداخل کمتر، برای تلویزیون، اسپانسرها و هواداران جذابتر خواهند بود.
تقویم جدید چه اثری میتواند بر والیبال ایران داشته باشد؟
جزئیات نهایی هنوز مشخص نیست، اما برای والیبال ایران نیز این پرونده اهمیت مستقیم دارد. بازیکنان تیم ملی ایران بخش بزرگی از سال را در لیگ برتر ایران یا لیگهای خارجی سپری میکنند و سپس برای VNL و رقابتهای آسیایی در اختیار تیم ملی قرار میگیرند.
اگر در نسخه نهایی تقویم ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ واقعاً زمان بیشتری در اختیار لیگهای داخلی قرار بگیرد و پنجره تیمهای ملی نیز کاملاً مشخص باشد، فدراسیون ایران میتواند برنامه لیگ را با تداخل و فشردگی کمتری تنظیم کند. در مقابل، اگر تعداد رقابتهای ملی یا باشگاهی افزایش پیدا کند، مدیریت بار مسابقات ملیپوشان اهمیت بیشتری خواهد داشت. این بخش فعلاً یک پیامد احتمالی از اصول اعلامشده FIVB است و تا انتشار تاریخهای دقیق نمیتوان درباره اثر نهایی بر لیگ ایران قضاوت کرد.
هنوز هیچ تاریخ قطعی برای تقویم ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ وجود ندارد
مهمترین نکته برای خواندن خبر امروز همین است: FIVB هنوز تقویم رسمی سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ را منتشر نکرده است.
باشگاهها فقط یکی از گروههایی هستند که درباره مفهوم اولیه اظهارنظر میکنند و پس از آنها بازیکنان و مربیان نیز وارد فرایند خواهند شد. پیشنهاد نهایی پس از طی مراحل سازمانی باید به تصویب هیئترئیسه فدراسیون جهانی برسد.
با این حال جهتگیری کلی تا حد زیادی روشن شده است: پنجرههای مشخص برای تیمهای ملی، آزادی بیشتر برای لیگهای داخلی، توجه جدیتر به استراحت بازیکنان و تلاش برای ایجاد تقویمی که منافع باشگاه، تیم ملی و مسابقات بینالمللی را همزمان پوشش دهد.
اگر FIVB بتواند این تعادل را ایجاد کند، تقویم ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ ممکن است فراتر از یک جدول مسابقات باشد و به مدلی تازه برای تقسیم قدرت میان تیمهای ملی و باشگاههای حرفهای والیبال تبدیل شود. اما تا آن زمان، آنچه روی میز قرار دارد هنوز یک طرح در حال مذاکره است؛ نه تقویمی قطعی.