تیرآهن ۹۰ هزار تومانی روی ترمز؛ چرا با رکود ساختوساز قیمت آهن پایین نمیآید؟
قیمت تیرآهن امروز در بیشتر مبادی فروش بدون تغییر معنادار اعلام شده است. تازهترین گزارش بازار نشان میدهد تنها محصولات ذوبآهن اصفهان حرکت افزایشی مشخصی داشتهاند و بخش عمده سایر تولیدکنندگان قیمتهای قبلی خود را حفظ کردهاند.
این وضعیت در نگاه اول میتواند نشانه آرامش باشد، اما بررسی دو سمت بازار تصویر پیچیدهتری ارائه میکند. رکود ساختوساز و احتیاط خریداران، قدرت لازم برای تشکیل یک موج افزایشی را از بازار گرفته است؛ از آن طرف، محدودیتهای انرژی و افزایش هزینههای تولید برای فولادسازان اجازه نمیدهد قیمتها متناسب با ضعف تقاضا پایین بیایند.
به همین دلیل، بازار تیرآهن فعلاً در یک بنبست قیمتی قرار گرفته است.
قیمت تیرآهن امروز؛ ذوبآهن خلاف جهت بازار حرکت کرد
براساس نرخهای اعلامشده برای ۲۸ مرداد، تیرآهن ۱۸ ذوبآهن اصفهان با افزایش ۳۰۰۰ تومانی به ۸۹ هزار و ۹۰۸ تومان برای هر کیلوگرم رسیده است.
تیرآهن ۱۴ ظفر بناب بدون تغییر محسوس با نرخ ۷۷ هزار و ۷۹۸ تومان معامله میشود و تیرآهن ۱۴ فایکو نیز ۷۷ هزار و ۹۸۲ تومان قیمت خورده است. تیرآهن ۲۰ نورد فولاد یزد هم در محدوده ۸۳ هزار و ۷۶۱ تومان قرار دارد.
فاصله قیمت برندها فقط ناشی از نام کارخانه نیست. وزن هر شاخه، سایز، محل تحویل، هزینه حمل و شرایط عرضه کارخانه میتواند نرخ نهایی را تغییر دهد. ذوبآهن اصفهان نیز بهعنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی تیرآهن کشور معمولاً در بسیاری از سایزها با نرخ بالاتری نسبت به بخشی از رقبا معامله میشود و تغییرات محصولات آن برای فعالان بازار اهمیت ویژهای دارد.
در نتیجه عدد حدود ۹۰ هزار تومان را نباید بهعنوان قیمت تمام تیرآهنهای کشور تلقی کرد.
ثبات امروز به معنی ارزان بودن نیست
یکی از نکات مهم درباره بازار امروز این است که «ثبات» را نباید با «ارزانی» اشتباه گرفت.
برای نمونه، در ۷ اردیبهشت امسال تیرآهن ۱۴ ظفر بناب در گزارش روز بازار ۶۳ هزار و ۳۰۳ تومان قیمت داشت؛ محصولی که امروز به ۷۷ هزار و ۷۹۸ تومان رسیده است. تیرآهن ۲۰ نورد فولاد یزد نیز در همان مقطع ۷۷ هزار و ۷۹۸ تومان گزارش شده بود و اکنون ۸۳ هزار و ۷۶۱ تومان قیمت دارد.
پس بازار ممکن است امروز بدون نوسان باشد، اما این سکون روی سطح قیمتی بالاتری نسبت به چند ماه قبل اتفاق افتاده است.
این تفاوت برای سازندهای که باید چندین تن تیرآهن برای یک پروژه خریداری کند، بسیار مهمتر از تغییر چند صد تومانی قیمت در یک روز است.
چرا رکود ساختمان قیمت تیرآهن را پایین نمیآورد؟
در حالت عادی، کاهش تقاضا باید فروشندگان را برای پایین آوردن قیمت تحت فشار قرار دهد. بخش ساختمان نیز یکی از اصلیترین مصرفکنندگان تیرآهن است و ضعف ساختوساز مستقیماً روی بازار مقاطع فولادی اثر میگذارد.
نشانههای رکود ساختمانی هنوز قابل مشاهده است. رئیس انجمن انبوهسازان استان تهران در اردیبهشت امسال گفته بود بیش از ۳۰۰ هزار واحد نیمهکاره ساختمانی در کشور وجود دارد که بخشی از آنها طی دو سال رکود بازار متوقف شدهاند.
آمارهای منتشرشده از صدور پروانه ساختمانی نیز در مقاطعی کاهش قابل توجه فعالیت سازندگان را نشان دادهاند؛ اتفاقی که برای بازاری مانند تیرآهن، نشانه کاهش تقاضای بالقوه محسوب میشود.
اما قیمت محصول فولادی فقط تابع تقاضا نیست.
زمانی که هزینه تولید همزمان افزایش پیدا میکند، تولیدکننده یک کف قیمتی دارد که پایین رفتن از آن برایش دشوار میشود. این دقیقاً اتفاقی است که اکنون در صنعت فولاد مشاهده میشود.
برق اجازه نمیدهد تولیدکننده تخفیف بزرگی بدهد
ناترازی انرژی در تابستان ۱۴۰۵ همچنان یکی از مهمترین متغیرهای صنعت فولاد است.
در خردادماه اعلام شده بود محدودیت مصرف برق برخی واحدهای فولادی ابتدا در سطح ۴۰ درصد و سپس ۶۰ درصد اعمال میشود. در تیرماه نیز معاون وزارت صمت از اعلام محدودیتهایی تا ۸۵ درصد تأمین برق از شبکه برای برخی صنایع در تیر و مرداد انتقاد کرد.
دولت در ادامه تلاش کرد بخشی از این محدودیتها را کاهش دهد. وزارت نیرو در اواخر تیر اعلام کرد محدودیت برق ۴۸ شهرک صنعتی بزرگ از دو روز به یک روز در هفته کاهش یافته و محدودیت برخی واحدهای فولادی نیز کمتر شده است.
اما اصل مشکل از بین نرفته است.
رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در تیرماه گفته بود محدودیتهای انرژی در مقاطعی به حدود ۸۰ درصد رسیده و ناترازی انرژی طی سالهای گذشته خسارت بزرگی به ظرفیت تولید صنعت فولاد وارد کرده است.
برای تولیدکننده، قطع یا محدود شدن برق فقط به معنی تولید کمتر نیست؛ توقف خطوط، استفاده ناکامل از ظرفیت، هزینه نیروی انسانی، تعمیرات، برنامهریزی مجدد تولید و افزایش هزینه متوسط هر تن محصول نیز مطرح است.
بنابراین حتی وقتی مشتری کمتری در بازار وجود دارد، کارخانه الزاماً امکان کاهش شدید قیمت را ندارد.
بازار بین دو نیروی مخالف گیر کرده است
میتوان شرایط امروز تیرآهن را با دو نیروی کاملاً مخالف توضیح داد.
از یک سو تقاضا ضعیف است. بسیاری از سازندگان خریدهای خود را به نیاز فوری محدود کردهاند و در شرایطی که چشمانداز قیمت و فعالیت بازار ساختمان روشن نیست، انبار کردن مقادیر بزرگ آهن جذابیت گذشته را ندارد. گزارشهای بازار آهن در تابستان نیز رکود ساختوساز و وضعیت تقاضا را یکی از عوامل اصلی تعیینکننده مسیر تیرآهن معرفی میکنند.
از سوی دیگر عرضه ارزانتر هم در دسترس نیست. برق، مواد اولیه، حملونقل، دستمزد و سایر هزینههای کارخانه اجازه نمیدهند تولیدکنندگان صرفاً برای تحریک تقاضا نرخ خود را بهطور جدی کاهش دهند. محدودیت انرژی نیز ریسک کاهش تولید را همیشه در سمت عرضه زنده نگه میدارد.
برخورد این دو نیرو همان چیزی است که امروز روی تابلو قیمت دیده میشود: بیشتر نرخها ثابت و معاملات محتاطانهاند.
افزایش ۳۰۰۰ تومانی ذوبآهن چه پیامی دارد؟
در چنین بازار کمتحرکی، افزایش ۳۰۰۰ تومانی تیرآهن ۱۸ ذوبآهن اصفهان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر کل بازار در حال تجربه یک موج تورمی جدید بود، انتظار میرفت محصولات چند کارخانه همزمان گران شوند. اما گزارش امروز مشخصاً تأکید دارد که رشد قیمت عمدتاً به محصولات ذوبآهن محدود شده است.
بنابراین فعلاً نمیتوان این افزایش را آغاز قطعی یک موج صعودی در کل بازار تیرآهن دانست.
رفتار چند روز آینده مهمتر خواهد بود. اگر سایر تولیدکنندگان نیز افزایش نرخ بدهند، احتمال شکلگیری یک روند جدید بیشتر میشود؛ ولی اگر قیمت ذوبآهن دوباره تثبیت شود و سایر برندها بدون تغییر بمانند، حرکت امروز بیشتر یک نوسان موردی خواهد بود.
بورس کالا میتواند مسیر بعدی بازار را روشن کند
تیرآهن در کنار میلگرد و ناودانی معمولاً در عرضههای روز چهارشنبه بورس کالا قرار میگیرد و رفتار تقاضا در این معاملات یکی از نشانههایی است که بازار آزاد دنبال میکند.
میزان عرضه، حجم تقاضا و رقابت خریداران روی قیمت پایه میتواند نشان دهد ضعف تقاضایی که در بازار آزاد مشاهده میشود تا چه حد در معاملات عمده نیز وجود دارد.
اگر عرضه با رقابت پایین خریداران روبهرو شود، احتمال ادامه ثبات بیشتر میشود. برعکس، کاهش عرضه یا بالا رفتن رقابت میتواند به سرعت انتظارات بازار آزاد را تغییر دهد.
قیمت تیرآهن بالا میرود یا پایین میآید؟
در کوتاهمدت، دادههای موجود بیشتر از سناریوی نوسان محدود حمایت میکنند تا یک جهش یا سقوط شدید.
برای کاهش محسوس قیمت، بازار به یکی از دو اتفاق نیاز دارد: یا هزینه تولید باید پایین بیاید یا فشار فروش تولیدکنندگان به دلیل ضعف شدید تقاضا افزایش پیدا کند. فعلاً محدودیتهای انرژی تحقق سناریوی اول را دشوار کرده است.
برای افزایش گسترده قیمت نیز بازار نیازمند محرک قویتری مانند رشد تقاضای ساختمانی، جهش هزینه مواد اولیه، تشدید دوباره محدودیت انرژی یا تغییر جدی متغیرهای اقتصادی است.
تا زمانی که هیچکدام از این عوامل غالب نشوند، احتمالاً همان شرایطی ادامه پیدا میکند که امروز دیده میشود: قیمتهای بالا، معاملات محتاطانه و نوسانات پراکنده.
ثبات تیرآهن در ۲۸ مرداد بنابراین بیش از آنکه نشانه رسیدن بازار به یک تعادل سالم باشد، محصول گیر افتادن آن میان دو فشار است.
خریدار با دیدن رکود ساختمان حاضر نیست هر قیمتی را بپذیرد و تولیدکننده با دیدن قبض انرژی و محدودیت تولید حاضر نیست هر تخفیفی بدهد.
تیرآهن فعلاً روی ترمز است؛ اما نه به این دلیل که مشکلات بازار حل شدهاند. ضعف تقاضا جلوی جهش قیمت را گرفته و هزینه تولید جلوی ریزش آن را. تا یکی از این دو دیوار فرو نریزد، بازار آهن احتمالاً در همین راهروی باریک نوسان خواهد کرد.