شوک سربازی به تراکتور؛ بیرانوند از مهر باید جدا شود؟
تازهترین موج خبری از شامگاه ۳۰ مرداد آغاز شد؛ جایی که رسانهها از قول سردار زاهدی نوشتند علیرضا بیرانوند از مهرماه ۱۴۰۵ وارد خدمت سربازی میشود و دیگر نمیتواند برای تراکتور بازی کند.
اما مرور سابقه پرونده یک نکته مهم را روشن میکند. معاون سازمان وظیفه عمومی آبان ۱۴۰۴ نیز تقریباً همین زمانبندی را اعلام کرده بود. او گفته بود بیرانوند پس از پایان سنوات تحصیلی وارد مهلت یکساله معرفی شده، در این مدت اجازه فعالیت ورزشی دارد، اما در پایان شهریور ۱۴۰۵ این مهلت تمام میشود و از آن پس باید وضعیت خدمتش را تعیین کند. همچنین بر اساس همان توضیح، ادامه تحصیل در مقطع دکتری نمیتوانست راه تازهای برای تمدید معافیت تحصیلی او ایجاد کند.
بنابراین آنچه اکنون برای تراکتور به «شوک» تبدیل شده، از نظر تقویمی دستکم از حدود ۱۰ ماه قبل قابل پیشبینی بوده است.
رویای ناگویا چطور در کمتر از یک روز تمام شد؟
پیش از خبر سربازی، سناریوی دیگری درباره بیرانوند مطرح شده بود؛ حضور او در تیم فوتبال امید ایران برای بازیهای آسیایی ناگویا.
این شایعه از آن جهت جذاب بود که مهدی علینژاد، دبیرکل کمیته ملی المپیک، در مرداد اعلام کرده بود ورزشکاران مشمولی که در بازیهای آسیایی ناگویا مدال بگیرند، بدون توجه به رنگ مدال از خدمت سربازی معاف خواهند شد.
اما فهرست تیم امید خیلی زود این راه را بست.
طبق بررسی فهرست ۶۰ نفرهای که در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ برای مسابقات ثبت شده، نام بیرانوند در میان بازیکنان وجود ندارد. سه سهمیه بزرگسال ثبتشده نیز علیرضا کوشکی از استقلال و امیرحسین حسینزاده و مهدی هاشمنژاد از تراکتور هستند. با توجه به بسته شدن فرایند رجیستر، اضافه کردن بیرانوند به این فهرست عملاً امکانپذیر نیست.
یعنی مسیری که میتوانست به یک راهحل ورزشی برای پرونده سربازی تبدیل شود، دستکم از طریق تیم امید و ناگویا فعلاً بسته است.
یک ابهام درباره «قانون سرباز قهرمان»
در این میان یک ظرافت حقوقی هم وجود دارد.
متن اصلاحشده قانون سرباز قهرمان که در سال ۱۳۹۱ تصویب شده، برای بازیهای آسیایی صراحتاً نفرات اول را در زمره مشمولان معافیت آورده است.
در مقابل، دبیرکل کمیته ملی المپیک در مرداد ۱۴۰۵ گفته است مدالآوران ناگویا در صورت مشمول بودن، بدون توجه به رنگ مدال از خدمت معاف خواهند شد.
بنابراین درباره نقره و برنز باید به سازوکار اجرایی و تصمیمی که مسئولان ورزش و نیروهای مسلح برای ناگویا اعلام کردهاند استناد کرد، نه صرفاً متن اولیه قانون. برای بیرانوند البته این اختلاف دیگر تعیینکننده نیست، چون نامش اساساً در فهرست فوتبال ایران برای ناگویا ثبت نشده است.
تراکتور چند وقت دیگر بیرانوند را در اختیار دارد؟
اگر وضعیت فعلی بدون دریافت معافیت یا تصمیم حقوقی تازه ادامه پیدا کند، بیرانوند تا پایان شهریور ۱۴۰۵ امکان فعالیت برای تراکتور را خواهد داشت و از آغاز مهر باید وضعیت خدمت خود را مشخص کند. این همان مهلتی است که نظام وظیفه از سال گذشته اعلام کرده بود.
این زمانبندی برای تراکتور حساس است، زیرا مرحله لیگ مسابقات نخبگان آسیا از ۲۳ شهریور آغاز میشود. بنابراین بیرانوند بر مبنای مهلت اعلامشده میتواند در شروع رقابتهای آسیایی حضور داشته باشد، اما مسابقات بعدی که از مهر به بعد برگزار میشوند در صورت مشمول شدن او با ابهام جدی مواجه خواهند شد.
به بیان ساده، مسئله فقط از دست دادن یک دروازهبان در چند هفته لیگ برتر نیست؛ اگر پرونده حل نشود، تراکتور ممکن است بخش عمده مرحله لیگ در لیگ نخبگان آسیا را نیز بدون سنگربان شماره یک تیم ملی ادامه دهد.
مقصد بیرانوند ملوان است یا فجرسپاسی؟
با انتشار خبر سربازی، دو نام بلافاصله مطرح شدهاند: ملوان بندرانزلی و فجر شهید سپاسی.
دلیل روشن است؛ این دو باشگاه از مهمترین مقاصد بازیکنان سرباز در فوتبال ایران هستند و بازیکنی که اجازه حضور در یک تیم غیرنظامی را نداشته باشد، میتواند با طی مراحل قانونی دوران خدمتش را در یکی از تیمهای مجاز سپری کند.
اما تا صبح شنبه ۳۱ مرداد، خبر قابل اتکایی از مذاکره یا توافق نهایی بیرانوند با ملوان یا فجر منتشر نشده است. گزارشهای فعلی صرفاً این تیمها را بهعنوان مقصد احتمالی مطرح کردهاند.
بنابراین تیترهایی مانند «بیرانوند به فجر پیوست» یا «ملوان مقصد قطعی بیرانوند شد» در شرایط فعلی جلوتر از واقعیت هستند.
باشگاه تراکتور چرا تا همین اواخر میگفت مشکلی وجود ندارد؟
همین نقطه یکی از جذابترین بخشهای پرونده است.
حجت کریمی، مدیرعامل تراکتور، در نشست خبری اخیر خود در واکنش به گمانهزنیهای مربوط به سربازی بیرانوند گفته بود این بازیکن فعلاً مشمول نیست و در خدمت تراکتور خواهد بود و از هواداران خواسته بود نگران نباشند.
این دو موضع لزوماً در تناقض کامل نیستند؛ بیرانوند در مرداد واقعاً هنوز مجوز بازی دارد. اختلاف اصلی درباره اول مهر به بعد است.
در نتیجه سؤال مهمی که تراکتور باید پاسخ دهد این نیست که بیرانوند امروز مشمول است یا خیر؛ مسئله این است که باشگاه برای پایان مهلت قانونی او در شهریور چه برنامهای دارد و آیا مسیری برای معافیت یا تغییر وضعیت فراهم شده است یا نه.
تراکتور بدون بیرانوند دروازهبان دارد؟
بله؛ جدایی احتمالی بیرانوند به این معنا نیست که تراکتور بدون دروازهبان میماند.
در فهرست فعلی این تیم نام مارکو یوهانسون، ادیب زارعی و عرفان نجاری در کنار بیرانوند دیده میشود.
یوهانسون، دروازهبان سوئدی سابق مالمو و هامبورگ، سال گذشته در دوره محرومیت بیرانوند به تراکتور اضافه شد و تجربه حضور در فوتبال آلمان را نیز دارد.
این موضوع یک تفاوت اساسی با بسیاری از شوکهای نقلوانتقالاتی ایجاد میکند: تراکتور برای روز بدون بیرانوند کاملاً بیگزینه نیست.
با این حال جایگزینی دروازهبان شماره یک تیم ملی صرفاً به داشتن یک نام دیگر در لیست خلاصه نمیشود. هماهنگی بیرانوند با خط دفاع، تجربه مسابقات بزرگ و نقش او در بازیهای آسیایی باعث میشود خروجش همچنان ضربه فنی مهمی باشد.
آیا جدایی بیرانوند از تراکتور قطعی شده است؟
تا این لحظه بهتر است از عبارت «جدایی قریبالوقوع در صورت تغییر نکردن وضعیت سربازی» استفاده کرد، نه جدایی قطعی.
موضع نظام وظیفه روشن است: مهلت قانونی در پایان شهریور تمام میشود و بیرانوند از مهر نمیتواند به شکل فعلی برای تراکتور بازی کند.
اما هنوز چند حلقه از زنجیره باقی مانده است: واکنش رسمی خود بازیکن، موضع جدید باشگاه تراکتور، احتمال وجود مسیر قانونی دیگر برای معافیت و در صورت اعزام، تعیین باشگاه نظامی مقصد.
در نتیجه یک ماه آینده میتواند سرنوشت یکی از مهمترین بازیکنان لیگ را تغییر دهد.
بزرگترین شوک برای تراکتور تازه در مهر مشخص میشود
ماجرای بیرانوند در ۲۴ ساعت گذشته ظاهراً از ناگویا شروع شد، اما ریشه پرونده بسیار قدیمیتر است.
شانس حضور در تیم امید از بین رفته، چون نام او در فهرست ثبتشده وجود ندارد. نظام وظیفه نیز موضعی را که ماهها قبل اعلام کرده بود دوباره به مرکز توجه آورده است: پایان شهریور، پایان مهلت بیرانوند برای بازی در یک تیم غیرنظامی است.
حالا توپ در زمین تراکتور و خود دروازهبان است.
اگر مسیر تازهای برای معافیت پیدا نشود، تراکتور باید در میانه شروع لیگ برتر و درست در ابتدای رقابتهای آسیایی، برای تغییر دروازهبان اصلی آماده شود. ملوان و فجرسپاسی میتوانند گزینههای سربازی باشند، اما هنوز توافقی با آنها تأیید نشده است.
مهمترین نکته این پرونده همین است: بیرانوند امروز هنوز بازیکن تراکتور است؛ اما اول مهر میتواند تاریخ پایان این وضعیت باشد.