پرونده سربازی بیرانوند به نقطه حساس رسید؛ تراکتور دنبال مجوز، فجر در کمین

پرونده‌ای که چند هفته در حد گمانه‌زنی باقی مانده بود، حالا با یک اعلام رسمی وارد مرحله تازه‌ای شده است. سردار زاهدی، معاون سازمان وظیفه عمومی، اعلام کرده علیرضا بیرانوند از مهرماه ۱۴۰۵ وارد وضعیت خدمت سربازی خواهد شد و بر مبنای شرایط فعلی دیگر امکان ادامه بازی برای تراکتور را نخواهد داشت. گزارش‌های مربوط به این پرونده علت اصلی را پایان مسیر معافیت تحصیلی او عنوان کرده‌اند.

این خبر برای تراکتور از نظر ورزشی اهمیت زیادی دارد. بیرانوند در دو هفته نخست لیگ بیست‌وششم در هر دو مسابقه دروازه تراکتور را بسته نگه داشته و یکی از مهره‌های اصلی تیم جواد نکونام است؛ تیمی که با دو پیروزی و بدون گل خورده فصل را آغاز کرده است.

واکنش تراکتور؛ «بیرانوند یک سرمایه ملی است»

حجت کریمی، مدیرعامل تراکتور، امروز تأیید کرد باشگاه همچنان موضوع سربازی بیرانوند را به‌طور جدی پیگیری می‌کند. او گفت پیش از شروع مسابقات نیز درباره این مسئله توضیح داده و مدیران تراکتور امیدوارند بتوانند وضعیت دروازه‌بان شماره یک تیم ملی را از مسیر قانونی حل کنند.

کریمی در دفاع از بیرانوند به سابقه ملی او اشاره کرده و گفته این دروازه‌بان در سه جام جهانی حاضر شده و باید به‌عنوان یکی از سرمایه‌های فوتبال ایران مورد حمایت قرار گیرد. او همچنین از اینکه مقررات فعلی معافیت قهرمانان شامل بیرانوند نمی‌شود انتقاد کرده و خواستار بازنگری در قانون شده است.

اما اینجا باید میان ارزش ورزشی یک بازیکن و شرایط قانونی معافیت تفاوت گذاشت.

چرا سه جام جهانی برای معافیت کافی نیست؟

قانون «سرباز قهرمان» شرایط مشخصی برای معافیت ورزشکاران تعیین کرده است. در متن اصلاح‌شده قانون، مدال‌آوران المپیک، نفرات اول و دوم مسابقات قهرمانی جهان، برخی قهرمانان بازی‌های آسیایی و در رشته‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال و والیبال تیم‌های اول تا سوم جام جهانی امکان برخورداری از معافیت را دارند.

در نتیجه صرف حضور در جام جهانی، حتی اگر سه دوره متوالی باشد، به خودی خود شرط قانونی معافیت نیست.

بیرانوند تجربه حضور در جام‌های جهانی ۲۰۱۸، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ را دارد، اما تیم ملی ایران در این رقابت‌ها به مقام اول تا سوم نرسیده است. بنابراین بر اساس متن فعلی قانون، سابقه ملی چشمگیر او به‌تنهایی معافیت دائم ایجاد نمی‌کند.

این دقیقاً همان بخشی است که مدیرعامل تراکتور خواهان تغییر آن شده؛ یعنی باشگاه اساساً می‌گوید قانون باید اصلاح شود، نه اینکه بیرانوند تحت مقررات فعلی قطعاً مشمول معافیت باشد.

تراکتور دنبال چه راهی است؟

طبق گزارش تازه ورزش سه، مسیر فوری تراکتور دریافت یک نامه یا مجوز رسمی از سازمان وظیفه عمومی و ارائه آن به سازمان لیگ است. باشگاه باید ثابت کند بیرانوند در مقطع فعلی هنوز مجاز به ادامه فعالیت حرفه‌ای است یا اینکه مسیر قانونی دیگری برای تداوم حضور او وجود دارد.

در هفته‌های گذشته مدیران تراکتور موضع خوش‌بینانه‌تری داشتند و می‌گفتند مسئله سربازی بیرانوند حل خواهد شد، اما اعلام صریح معاون نظام وظیفه شرایط را تغییر داده است. حالا دیگر مسئله در حد شایعه نیست و باشگاه برای تغییر وضعیت به یک مستند رسمی نیاز دارد.

به همین دلیل چند روز آینده برای مدیریت تراکتور اهمیت زیادی خواهد داشت.

آیا بازی با پرسپولیس آخرین مسابقه بیرانوند است؟

فعلاً نه؛ دست‌کم بر اساس اطلاعات رسمی موجود نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.

تراکتور دوشنبه دوم شهریور در هفته سوم لیگ برتر میزبان پرسپولیس است. اما اعلام نظام وظیفه درباره بیرانوند از مهرماه سخن می‌گوید، نه از سوم شهریور یا بلافاصله پس از دیدار پرسپولیس.

در برنامه رسمی لیگ، تراکتور پس از مسابقه پرسپولیس روز ششم شهریور به مصاف چادرملو می‌رود، دهم شهریور مهمان شمس‌آذر است، چهاردهم شهریور از گل‌گهر میزبانی می‌کند و نوزدهم شهریور نیز مقابل استقلال خوزستان قرار خواهد گرفت.

علاوه بر این، هفته نخست لیگ نخبگان آسیا نیز برای روزهای ۲۳ و ۲۴ شهریور برنامه‌ریزی شده و تراکتور یکی از نمایندگان ایران در این مسابقات است.

بنابراین اگر مجوز فعلی بیرانوند تا پایان شهریور معتبر بماند، او از نظر زمانی فرصت حضور در چند مسابقه دیگر بعد از پرسپولیس را خواهد داشت.

تنها در صورتی می‌توان مسابقه پرسپولیس را «آخرین بازی» او دانست که یک تصمیم اجرایی جدید، مجوز حضورش را زودتر از مهر متوقف کند؛ چیزی که تا این لحظه اعلام نشده است.

۴ شهریور چرا برای تراکتور مهم است؟

پنجره تابستانی نقل‌وانتقالات لیگ برتر طبق اعلام رسمی سازمان لیگ از ۳۱ خرداد آغاز شده و تا ۴ شهریور ۱۴۰۵ ادامه دارد.

این تاریخ از یک جهت برای تراکتور حیاتی است: اگر باشگاه به این جمع‌بندی برسد که احتمال از دست دادن بیرانوند جدی است، برای جذب یا ثبت یک دروازه‌بان جایگزین زمان زیادی ندارد.

البته بسته شدن پنجره به این معنا نیست که لزوماً تمام مسائل مربوط به انتقال یک بازیکن سرباز در همان تاریخ باید حل شود. مقررات ثبت بازیکنان سرباز و انتقال آنها به باشگاه‌های نظامی ویژگی‌های خاص خود را دارد و برای اینکه بدانیم بیرانوند در مهر دقیقاً با چه سازوکاری می‌تواند برای یک تیم نظامی ثبت شود، نیاز به اعلام رسمی سازمان لیگ و نیروهای مسلح وجود دارد.

پس اهمیت چهارم شهریور بیشتر برای برنامه جایگزین تراکتور است؛ نه اینکه بتوان با قطعیت گفت بیرانوند اگر تا آن روز جابه‌جا نشود دیگر امکان بازی در تیم نظامی را ندارد.

فجر سپاسی منتظر بیرانوند است

مهم‌ترین گزینه مطرح‌شده برای دوران سربازی بیرانوند، فجر شهید سپاسی شیراز است.

حاتم احمدی، مدیرعامل فجر، پیش‌تر رسماً اعلام کرده بود باشگاهش درباره وضعیت بیرانوند از نیروهای مسلح استعلام گرفته و اگر سرباز شدن این دروازه‌بان تأیید شود، وارد مذاکره خواهد شد. او تأکید کرده فجر یک باشگاه کاملاً نظامی است و امکان جذب بازیکنان سرباز را دارد.

در هفته‌های اخیر حتی گزارش‌هایی درباره اقدام رسمی فجر برای بررسی شرایط جذب بیرانوند منتشر شده است. با این حال تا امروز هیچ قرارداد یا توافق رسمی میان طرفین اعلام نشده و صحبت از انتقال قطعی او به شیراز زودهنگام است.

نام ملوان نیز در این پرونده مطرح شده، اما مدیرعامل فجر گفته ساختار نظامی باشگاه شیرازی با ملوان تفاوت دارد و از این جهت فجر موقعیت روشن‌تری برای جذب سربازان دارد.

اگر بیرانوند سرباز شود قرارداد تراکتور چه می‌شود؟

اعزام یک بازیکن حرفه‌ای به خدمت سربازی الزاماً به معنای پایان دائمی قرارداد او با باشگاه قبلی نیست.

در مقررات سنتی نقل‌وانتقال بازیکنان سرباز، مدت حضور بازیکن در باشگاه نظامی جزو مدت قرارداد باشگاه اصلی محسوب نمی‌شود و بازیکن پس از پایان خدمت می‌تواند بر اساس شرایط قراردادی به باشگاه قبلی بازگردد.

اما درباره بیرانوند باید جزئیات قرارداد فعلی، زمان باقیمانده آن و مقررات فصل جاری بررسی شود. بنابراین در این مرحله تعبیر دقیق این نیست که «قرارداد او با تراکتور برای همیشه تمام می‌شود»؛ مسئله اصلی این است که اگر از مهر مشمول شود، امکان بازی برای تراکتور در دوران خدمت را از دست خواهد داد مگر اینکه وضعیت نظام وظیفه‌اش از مسیر دیگری تغییر کند.

تناقضی که تراکتور باید در چند روز حل کند

تراکتور اکنون با دو واقعیت روبه‌روست.

از یک طرف، بیرانوند یکی از مهم‌ترین بازیکنان تیم است؛ دروازه‌بانی که فصل را با دو کلین‌شیت آغاز کرده و تیم برای لیگ برتر و لیگ نخبگان به تجربه او نیاز دارد.

از طرف دیگر، معاون سازمان وظیفه عمومی صریحاً گفته او از مهر سرباز است و با وضعیت فعلی دیگر نمی‌تواند برای تراکتور بازی کند.

اظهارات حجت کریمی درباره «سرمایه ملی» بودن بیرانوند ممکن است از منظر فوتبالی مورد پذیرش بسیاری از هواداران باشد، اما برای تغییر وضعیت حقوقی بازیکن کافی نیست. تا زمانی که قانون اصلاح نشود یا مجوز مشخصی برای بیرانوند صادر نشود، حضور در سه جام جهانی شرط معافیت محسوب نمی‌شود.

پرسپولیس آخرین بازی نیست؛ مهرماه خط قرمز فعلی است

مهم‌ترین اصلاح در روایت این پرونده همین‌جاست.

دیدار تراکتور و پرسپولیس در دوم شهریور ممکن است به دلیل حساسیت فوق‌العاده مسابقه و حواشی بیرانوند بیشتر از همیشه زیر ذره‌بین باشد، اما طبق اعلام فعلی نظام وظیفه آخرین مهلت بیرانوند شهریور است، نه دوم شهریور.

او در صورت ادامه اعتبار مجوزش می‌تواند پس از پرسپولیس برابر چادرملو، شمس‌آذر، گل‌گهر و استقلال خوزستان نیز برای تراکتور بازی کند و حتی برنامه آسیایی تراکتور در شهریور نیز پیش از آغاز مهر قرار گرفته است.

بنابراین سؤال اصلی دیگر این نیست که بیرانوند مقابل پرسپولیس آخرین بازی‌اش را انجام می‌دهد یا نه.

سؤال واقعی این است: تراکتور تا پایان شهریور می‌تواند مجوز تازه‌ای برای حفظ دروازه‌بان شماره یک خود بگیرد، یا از مهرماه باید تیم را بدون بیرانوند و احتمالاً با انتقال او به یک باشگاه نظامی ادامه دهد؟

در شرایط فعلی، پاسخ رسمی نظام وظیفه به سود تراکتور نیست؛ اما باشگاه هنوز پرونده را بسته نمی‌داند و چند هفته فرصت دارد تا آخرین مسیرهای قانونی را امتحان کند.