شوک سربازی به لیگ برتر؛ فراجا راه بازی مشمولان در تیم‌های غیرنظامی را بست

بازار نقل‌وانتقالات فوتبال ایران طی روزهای گذشته تحت تأثیر اخباری قرار گرفته بود که از امکان ادامه فعالیت فوتبالیست‌های سرباز در تیم‌های فعلی یا دیگر باشگاه‌های غیرنظامی خبر می‌داد.

حالا سازمان وظیفه عمومی موضع رسمی متفاوتی اتخاذ کرده است: چنین امکانی براساس مقررات جاری مورد تأیید نیست و فوتبالیست‌ها از نظر تعیین تکلیف سربازی تابع همان قواعد عمومی مشمولان هستند.

اطلاعیه فراجا دقیقاً چه می‌گوید؟

سازمان وظیفه عمومی در اطلاعیه امروز اعلام کرده همه ورزشکاران، به‌ویژه فوتبالیست‌ها، پس از ورود به سن مشمولیت باید وضعیت خدمت خود را مشخص کنند.

اگر بازیکن شرایط دریافت یکی از انواع معافیت قانونی از جمله معافیت تحصیلی یا کفالت را داشته باشد، می‌تواند براساس همان مقررات اقدام کند. اما اگر مشمول اعزام باشد، ادامه فعالیت ورزشی او در دوران خدمت از مسیر تیم‌های ورزشی نیروهای مسلح امکان‌پذیر خواهد بود.

فراجا صراحتاً خبر «سپری کردن سربازی فوتبالیست‌ها در تیم‌های غیرنظامی لیگ برتر» را رد کرده و گفته این موضوع با مقررات فعلی سازگار نیست.

بنابراین فعلاً نمی‌توان صرفاً با استناد به قرارداد حرفه‌ای یک بازیکن با استقلال، پرسپولیس، تراکتور، سپاهان، فولاد یا دیگر باشگاه‌های غیرنظامی، دوران خدمت سربازی او را در همان تیم محاسبه کرد.

چرا درباره قانون جدید سربازی فوتبالیست‌ها ابهام ایجاد شد؟

ریشه سردرگمی به اخباری بازمی‌گردد که شهریور ۱۴۰۴ درباره تغییر مقررات ورزشکاران سرباز منتشر شد.

در آن مقطع گزارش‌هایی منتشر شد که براساس یک مصوبه، ورزشکارانی که حداقل دو سال پیش از مشمولیت در بالاترین سطح مسابقات فعالیت کرده‌اند، می‌توانند با درخواست وزارت ورزش و موافقت ستاد کل نیروهای مسلح خدمت خود را در باشگاه‌های نظامی یا حتی باشگاه‌های دیگر سپری کنند.

همین خبر در فضای فوتبال به شکلی ساده‌تر بازتاب پیدا کرد: «بازیکنان سرباز دیگر مجبور نیستند به تیم‌های نظامی بروند.»

اما یک بخش مهم در همان گزارش‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفت؛ اجرای چنین امکانی از ابتدا مشروط به موافقت ستاد کل نیروهای مسلح عنوان شده بود و یک مجوز خودکار و عمومی برای همه فوتبالیست‌ها نبود.

اطلاعیه تازه فراجا حالا نشان می‌دهد در مقررات اجرایی فعلی چنین مجوز عمومی‌ای برای فعالیت مشمولان فوتبالیست در باشگاه‌های غیرنظامی وجود ندارد.

به عبارت دیگر، نمی‌توان از گزارش‌های قبلی نتیجه گرفت هر بازیکنی که سرباز می‌شود حق دارد در باشگاه فعلی خود بماند.

ماجرای تسهیلات قدیمی فوتبالیست‌ها چه شد؟

فوتبالیست‌های حرفه‌ای سال‌ها از یک امتیاز ویژه برخوردار بودند.

در سال ۱۳۹۷ تفاهمی میان وزارت ورزش، نیروهای مسلح و سازمان وظیفه عمومی شکل گرفت که براساس آن اعزام برخی ورزشکاران حرفه‌ای در فوتبال، والیبال و بسکتبال به تعویق می‌افتاد. در فوتبال حتی امکان تعویق برای بازیکنان لیگ برتر و ملی‌پوشان با شرایط خاص وجود داشت.

اما این طرح آزمایشی بعداً متوقف شد.

سازمان وظیفه عمومی در سال ۱۴۰۲ اعلام کرد مدت اجرای تفاهم‌نامه به پایان رسیده است. یکی از دلایل اعلام‌شده این بود که چنین تسهیلاتی تنها تعدادی محدود از رشته‌ها را پوشش می‌داد و از نظر عدالت میان ورزشکاران رشته‌های مختلف محل انتقاد بود.

در سال ۱۴۰۳ نیز درباره بازیکنانی که قبلاً از این تسهیلات استفاده کرده بودند اعلام شد ادامه فعالیت آنها باید با هماهنگی یگان خدمتی و مقررات نیروهای مسلح باشد.

بنابراین اطلاعیه امروز در واقع ادامه مسیری است که طی چند سال گذشته تسهیلات ویژه و عمومی برای فوتبالیست‌های مشمول را محدودتر کرده است.

این تصمیم چه اثری بر لیگ برتر دارد؟

مهم‌ترین اثر، دوباره افزایش ارزش تیم‌های نظامی در بازار بازیکنان سرباز است.

یک فوتبالیست حرفه‌ای که معافیت قانونی دیگری ندارد، نمی‌تواند صرفاً به دلیل داشتن قرارداد چندساله با یک باشگاه غیرنظامی، همان‌جا به فوتبالش ادامه دهد. باشگاه باید از قبل احتمال سربازی بازیکنش را در برنامه‌ریزی فهرست لحاظ کند.

این موضوع برای تیم‌های مدعی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا یک بازیکن ملی‌پوش ممکن است وسط قرارداد و حتی در میانه فصل به سن یا موعد اعزام برسد و باشگاه ناگهان یکی از نفرات اصلی خود را از دست بدهد.

نمونه آرمین سهرابیان در سال ۱۴۰۴ نشان داد سازمان وظیفه می‌تواند برای یک بازیکن تاریخ مشخص پایان مجوز فعالیت اعلام کند و پس از آن ادامه حضور در باشگاه غیرنظامی ممکن نباشد.

در چنین شرایطی، بررسی وضعیت نظام‌وظیفه بازیکنان باید مانند مدت قرارداد، مصدومیت و سهمیه خارجی به یکی از پارامترهای جدی نقل‌وانتقالات تبدیل شود.

پرونده علیرضا بیرانوند چه می‌شود؟

بدون تردید مهم‌ترین نامی که پس از اطلاعیه امروز مطرح می‌شود علیرضا بیرانوند است.

معاون سازمان وظیفه عمومی در آبان ۱۴۰۴ گفته بود بیرانوند پس از استفاده از سنوات تحصیلی، باید تا پایان شهریور ۱۴۰۵ وضعیت خدمت خود را تعیین تکلیف کند و امکان ادامه تحصیل در مقطع بالاتر صرفاً برای عقب انداختن خدمت برای او وجود ندارد.

تسنیم نیز در تیر ۱۴۰۵ گزارش داد براساس اطلاعات موجود، مجوز فعالیت بیرانوند در تیم غیرنظامی از ابتدای مهر در معرض پایان قرار می‌گیرد و در صورت مشمول شدن باید راهی تیمی نظامی شود؛ مگر اینکه از مسیر قانونی دیگری وضعیت خدمت او تغییر کند.

در مقابل، مدیرعامل تراکتور در ۱۸ مرداد گفت بیرانوند «در حال حاضر سرباز نیست» و باشگاه نگرانی درباره وضعیت فعلی او ندارد.

این دو گزاره الزاماً متناقض نیستند.

ممکن است بازیکن امروز مجوز بازی داشته باشد، اما در تاریخی مشخص پس از پایان مهلت قانونی مشمول اعزام شود.

به همین دلیل اطلاعیه امروز فراجا را نباید به این شکل تیتر کرد که «بیرانوند همین حالا باید تراکتور را ترک کند». وضعیت فردی او نیازمند استعلام رسمی و بررسی پرونده تحصیلی و خدمتی است.

اما اگر بیرانوند در پایان شهریور واقعاً وارد دوره خدمت شود و معافیت معتبر دیگری نداشته باشد، اطلاعیه امروز مسیر ماندن او در تراکتور در قالب «سرباز فوتبالیست» را بسیار دشوار می‌کند.

فجرسپاسی هم منتظر استعلام بیرانوند است

پرونده حتی وارد مرحله عملی نیز شده است.

حاتم احمدی، مدیرعامل فجرسپاسی، اخیراً اعلام کرده برای بررسی جذب بیرانوند منتظر استعلام نظام وظیفه است و پس از دریافت پاسخ می‌تواند وارد مذاکره شود. او تأکید کرده فجرسپاسی یک تیم نظامی است و ظرفیت جذب بازیکن سرباز دارد.

این صحبت نشان می‌دهد باشگاه‌های نظامی نیز با دقت وضعیت ستاره‌های مشمول را دنبال می‌کنند.

اگر بازیکنی در طول فصل سرباز شود، انتقال او دیگر فقط یک تصمیم تجاری میان دو باشگاه نیست؛ وضعیت خدمتی و یگان محل خدمت نیز وارد معادله می‌شود.

«سرباز قهرمان» با این اطلاعیه لغو نشده است

یک نکته مهم دیگر آن است که محدودیت اعلام‌شده امروز را نباید با طرح «سرباز قهرمان» یکی دانست.

سازمان وظیفه عمومی هنگام پایان دادن به تفاهم‌نامه قدیمی ورزشکاران اعلام کرده بود امتیازات قانونی سرباز قهرمان همچنان برقرار است و ورزشکارانی که در رقابت‌های تعیین‌شده مانند المپیک، بازی‌های آسیایی یا مسابقات جهانی عناوین لازم را کسب کنند، ممکن است براساس مقررات مربوط از امتیازات خدمتی برخوردار شوند.

بنابراین اطلاعیه امروز درباره محل فعالیت فوتبالیست مشمول در دوران خدمت است و به معنی حذف تمام انواع معافیت یا تسهیلات قانونی ورزشکاران نیست.

تکلیف نهایی فوتبالیست‌های سرباز روشن شد؟

در سطح مقررات جاری، پاسخ امروز فراجا روشن است: خدمت در تیم غیرنظامی لیگ برتر به صورت عمومی مورد تأیید نیست.

هر فوتبالیست با رسیدن به سن و موعد مشمولیت باید وضعیت خود را مشخص کند. معافیت تحصیلی، کفالت و دیگر معافیت‌های قانونی تابع ضوابط خود هستند؛ اما کسی که وارد خدمت می‌شود برای ادامه فعالیت حرفه‌ای باید از ظرفیت ورزشی نیروهای مسلح استفاده کند.

این موضع می‌تواند معادلات چند باشگاه لیگ برتری را در هفته‌ها و ماه‌های آینده تغییر دهد و مهم‌ترین پرونده کوتاه‌مدت نیز احتمالاً مربوط به علیرضا بیرانوند خواهد بود.

با این حال یک مرز خبری باید حفظ شود: فراجا امروز یک قاعده عمومی را اعلام کرده، نه حکم شخصی درباره بیرانوند یا هر بازیکن دیگری.