پاسخ صریح عراقچی به ترامپ؛ «سناریوی تکراری است»/ دوشنبه چه اتفاقی برای ایران میافتد؟
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، امروز یکشنبه اول شهریور ۱۴۰۵ در واکنش به برنامه دولت دونالد ترامپ برای تشدید فشار اقتصادی علیه ایران، این سیاست را «سناریویی تکراری» توصیف کرد و گفت واشنگتن پس از گزینه نظامی دوباره به طرحهای قدیمی فشار و تحریم بازگشته است. اظهارات عراقچی تنها یک روز پیش از نشست خبری مهم اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مطرح میشود؛ نشستی که قرار است در آن جزئیات آنچه واشنگتن «سختترین تحریمها» علیه ایران خوانده، اعلام شود. هنوز جزئیات بسته تازه مشخص نیست، اما نفت ایران، خریداران چینی و شبکههای مالی و حملونقل از مهمترین حوزههایی هستند که بازارها احتمال میدهند در کانون فشار جدید قرار گیرند.
۱۷:۱۵ - ۰۱ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
عباس عراقچی امروز در حاشیه مراسم تجدید میثاق با آرمانهای امام خمینی در حرم بنیانگذار جمهوری اسلامی، در پاسخ به پرسشی درباره فشار اقتصادی تازه آمریکا گفت سیاست واشنگتن برای ایران موضوع جدیدی نیست.
وزیر امور خارجه با اشاره به حرکت آمریکا از تهدید و عملیات نظامی به سمت فشار اقتصادی، این روند را نشانه بازگشت واشنگتن به «طرحهای قدیمی» دانست و تأکید کرد راهحل مسئله ایران را باید در گفتوگوی همراه با احترام جستوجو کرد.
بر اساس متن منتشرشده از سوی جماران، عراقچی گفت آمریکا در برابر ایران همچنان سناریوهای قبلی را تکرار میکند و راهحل پایدار باید بر «عدالت و شرافت» استوار باشد.
این موضع ساعاتی بعد بازتاب بینالمللی پیدا کرد و رویترز نیز سخنان وزیر امور خارجه ایران را در کنار برنامه واشنگتن برای اعلام تحریمهای تازه قرار داد.
چرا عراقچی از «سناریوی تکراری» حرف میزند؟
تعبیر عراقچی را میتوان با سابقه سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ توضیح داد.
دونالد ترامپ در ۴ فوریه ۲۰۲۵ با امضای یک یادداشت امنیت ملی، سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی را رسماً احیا کرد. در آن سند، وزارت خزانهداری آمریکا مأمور شد اجرای تحریمهای ایران را تشدید کند و وزارت خارجه نیز موظف شد برای کاهش صادرات نفت ایران، از جمله فروش نفت به چین، اقدام کند.
در واقع، فشار بر صادرات نفت، شبکه بانکی، شرکتهای حملونقل و مجموعههایی که واشنگتن آنها را در دور زدن تحریمها مؤثر میداند، پیش از بسته جدید نیز بخش اصلی سیاست آمریکا بوده است.
به همین دلیل، زمانی که عراقچی از «طرحهای قدیمی» سخن میگوید، اشاره او را میتوان به همین سابقه فشار حداکثری مرتبط دانست؛ هرچند دولت آمریکا میگوید بستهای که این هفته معرفی خواهد کرد از نظر شدت و دامنه با اقدامات قبلی تفاوت خواهد داشت.
دوشنبه چه اتفاقی میافتد؟
مهمترین رویداد پیش روی روابط ایران و آمریکا برای بازارهای مالی، دوشنبه ۲۴ اوت برابر با دوم شهریور ۱۴۰۵ خواهد بود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، قرار است ساعت ۲ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، معادل حدود ۲۱:۳۰ به وقت ایران، در یک نشست خبری حاضر شود و درباره اقدامات جدید علیه ایران توضیح دهد.
بسنت پیشتر گفته بود واشنگتن در تدارک «سختترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران است و از چین نیز خواسته با سیاست آمریکا همکاری کند. با این حال، تا عصر یکشنبه جزئیات دقیق فهرست اشخاص، شرکتها یا بخشهایی که هدف قرار خواهند گرفت، منتشر نشده است.
بنابراین هر ادعایی درباره اینکه دقیقاً کدام بانک، شرکت نفتی، پالایشگاه یا کشور مشمول اقدامات دوشنبه خواهد شد، در حال حاضر باید با احتیاط مطرح شود.
چین در مرکز فشار اقتصادی جدید؟
یکی از مهمترین نامها در حاشیه این پرونده، چین است.
بر اساس دادههای Kpler که رویترز به آن استناد کرده، چین در سال ۲۰۲۵ خریدار بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران از مسیر دریا بوده است. همین مسئله باعث شده موفقیت هر سیاستی برای کاهش درآمدهای نفتی ایران تا حد زیادی به رفتار خریداران چینی وابسته باشد.
بسنت نیز مستقیماً از پکن خواسته با واشنگتن همکاری کند، اما دولت چین پاسخ داده تحریم و فشار راهحل مسئله ایران نیست و بر استفاده از مسیر سیاسی و دیپلماتیک تأکید کرده است.
این اختلاف میتواند یکی از مهمترین نقاط تعیینکننده اثرگذاری بسته تحریمی جدید باشد؛ زیرا تحریمهای ثانویه زمانی فشار بیشتری ایجاد میکنند که بتوانند خریداران، بانکها، شرکتهای کشتیرانی و واسطههای تجاری کشورهای ثالث را نیز از معامله با ایران منصرف کنند.
صادرات نفت ایران زیر فشار قرار گرفته است
نشانههایی از تأثیر فشارهای فعلی آمریکا بر تجارت نفت ایران هم دیده میشود.
رویترز به نقل از منابع بازار گزارش داده پیشنهاد فروش محمولههای نفت ایران به خریداران چینی برای تحویل در ماههای سپتامبر و اکتبر کاهش یافته است. دادههای Kpler نیز حاکی از افت محسوس صادرات نفت ایران در مقایسه با میانگین سال ۲۰۲۵ است.
این مسئله نشان میدهد بسته دوشنبه در خلأ اجرا نمیشود؛ اقتصاد ایران پیش از اعلام تحریمهای تازه نیز با محدودیتهای قابل توجه در تجارت، حملونقل و دسترسی به درآمد ارزی مواجه است.
از همین رو، مهمترین سؤال اقتصادی این نیست که «آیا تحریم جدیدی اعلام خواهد شد؟»؛ اصل اعلام آن تأیید شده است. سؤال واقعی این است که تحریمهای تازه تا چه اندازه قادر خواهند بود کانالهای باقیمانده تجارت نفت و انتقال پول ایران را محدود کنند.
آمریکا از تحریمهای جدید چه میخواهد؟
مقامهای دولت ترامپ هدف خود را افزایش شدید فشار اقتصادی بر تهران اعلام کردهاند.
بسنت سیاست فعلی واشنگتن را ترکیبی از فشار اقتصادی و محدودیتهای مرتبط با تجارت ایران توصیف کرده و مدعی شده این فشار در نهایت میتواند تهران را وادار به تغییر رفتار کند.
ترامپ نیز هشدار داده کشورهایی که به تعبیر او «راه نجات اقتصادی» در اختیار ایران قرار دهند ممکن است با پیامدهای اقتصادی مواجه شوند.
در مقابل، تهران این سیاست را غیرقانونی و ادامه همان فشارهای گذشته میداند. عراقچی نیز امروز تأکید کرد بازگشت واشنگتن از گزینههای نظامی به فشار اقتصادی از نگاه ایران نشانه فقدان یک راهکار تازه است.
بنابراین اختلاف دو طرف فقط بر سر شدت تحریمها نیست؛ برداشت آنها از کارآمدی اصل فشار اقتصادی نیز کاملاً متضاد است.
آیا تحریمهای دوشنبه میتواند بازار ارز را تکان دهد؟
برای بازار داخلی ایران، جزئیات بسته جدید آمریکا اهمیت مستقیمی دارد.
بازار ارز در روزهای اخیر نسبت به تحولات سیاسی حساس بوده و معاملهگران به طور خاص اخبار مربوط به تحریمها، صادرات نفت و روابط ایران با چین را دنبال میکنند.
اگر بسته دوشنبه بانکها، شبکههای فروش نفت یا خریداران مهم محمولههای ایرانی را هدف قرار دهد، ممکن است انتظارات منفی در بازار ارز افزایش پیدا کند. در مقابل، اگر فعالان اقتصادی به این نتیجه برسند که بخش عمده اقدامات جدید تکرار محدودیتهای موجود است و مسیر تازهای برای فشار ایجاد نمیکند، واکنش بازار میتواند محدودتر باشد.
به همین دلیل، تا پیش از انتشار جزئیات رسمی نمیتوان اثر مشخصی برای تحریمها بر قیمت دلار یا سایر داراییها پیشبینی کرد.
آیا راه مذاکره کاملاً بسته شده است؟
با وجود لحن تند دو طرف، نکته قابل توجه این است که neither تهران و واشنگتن به طور کامل از ادبیات توافق کنار نرفتهاند.
ترامپ روز جمعه گفته بود به اعتقاد او ایران خواهان توافق است، اما هنوز برای آنچه رئیسجمهور آمریکا «توافق درست» میداند آماده نیست. از سوی دیگر، عراقچی نیز امروز از مذاکره سخن گفت اما شرط آن را برخورد همراه با احترام و دستیابی به راهحلی عادلانه عنوان کرد.
این یعنی اختلاف اصلی فعلاً بیشتر بر شرایط مذاکره و نوع توافق متمرکز است تا اصل امکان گفتوگو.
با این حال، اعلام بسته سنگین تحریمی در روز دوشنبه میتواند فضای سیاسی را برای بازگشت سریع به مذاکرات دشوارتر کند؛ بهخصوص اگر اقدامات جدید دامنه وسیعی از شرکای اقتصادی ایران را هدف قرار دهد.
پاسخ عراقچی به ترامپ چه پیامی داشت؟
اظهارات امروز وزیر امور خارجه را میتوان تلاش تهران برای ارسال دو پیام همزمان دانست.
پیام نخست این است که ایران قصد ندارد در برابر اعلام تحریمهای تازه نشانهای از عقبنشینی فوری نشان دهد و سیاست آمریکا را ادامه الگوی قدیمی «فشار حداکثری» میداند.
پیام دوم اما دیپلماتیکتر است؛ عراقچی در همان سخنان مسیر گفتوگو را کاملاً مسدود نکرد و تأکید کرد راهحل در صحبت کردن با ایران با احترام نهفته است.
بنابراین یکشنبه اول شهریور ۱۴۰۵، تهران و واشنگتن یک روز پیش از اعلام اقدامات اقتصادی تازه، همچنان دو روایت کاملاً متفاوت از مسیر حل بحران ارائه میکنند.
دولت ترامپ معتقد است تشدید فشار اقتصادی میتواند ایران را به پذیرش شرایط مطلوب واشنگتن نزدیک کند؛ عراقچی در مقابل این سیاست را تکراری و ناکارآمد میداند و گفتوگوی مبتنی بر احترام را تنها مسیر قابل قبول معرفی کرده است.
اکنون نگاهها به دوشنبه دوم شهریور دوخته شده است؛ زمانی که جزئیات بسته آمریکا منتشر میشود و مشخص خواهد شد عبارت «سختترین تحریمهای تاریخ» دقیقاً چه معنایی دارد و آیا بازارهای ایران و جهان آن را یک تغییر اساسی خواهند دید یا ادامه همان سیاستی که عراقچی امروز «سناریوی تکراری» نامید.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
