ریزش بورس‌های آسیا در سایه ایران و هوش مصنوعی؛ بازارها منتظر تصمیم بزرگ آمریکا هستند

بازارهای سهام آسیا در معاملات روز دوشنبه تحت فشار قرار گرفتند و فضای منفی به معاملات آتی بورس آمریکا نیز سرایت کرد؛ شرایطی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران در آغاز هفته‌ای پرخبر، فعلاً ترجیح داده‌اند ریسک کمتری بپذیرند.

مهم‌ترین عامل ژئوپلیتیکی بازار، انتظار برای اعلام جزئیات اقدامات اقتصادی جدید ایالات متحده علیه ایران است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، قرار است جزئیات تحریم‌هایی را تشریح کند که بر شرکای تجاری ایران متمرکز خواهد بود. همزمان تحولات مرتبط با تنگه هرمز همچنان در مرکز توجه معامله‌گران انرژی و سهام قرار دارد. رویترز گزارش داده است که همین انتظار، همراه با نگرانی‌های بخش فناوری، بر بازارهای جهانی فشار وارد کرده است.

اما ایران تنها متغیر تعیین‌کننده بازار نیست. در شرق آسیا، اتفاقاتی که برای دو غول فناوری یعنی سامسونگ الکترونیکس و علی‌بابا رخ داده، دوباره این پرسش را مقابل سرمایه‌گذاران قرار داده است که آیا هزینه‌های سرسام‌آور هوش مصنوعی همچنان قادر به ایجاد بازدهی متناسب برای سهامداران خواهد بود یا خیر.

سقوط سامسونگ؛ وقتی ۷۹ میلیارد دلار هم بازار را راضی نمی‌کند

یکی از شدیدترین افت‌های روز دوشنبه به سامسونگ الکترونیکس تعلق داشت. سهام این غول کره‌ای بیش از ۸ درصد سقوط کرد و شاخص KOSPI کره جنوبی نیز در یکی از تازه‌ترین گزارش‌های رویترز حدود ۳.۱ درصد پایین آمد.

نکته قابل توجه این است که دلیل سقوط سامسونگ، اعلام یک خبر ظاهراً منفی نبود. این شرکت برنامه‌ای برای بازگرداندن حدود ۹۰ تا ۱۱۰ تریلیون وون به سهامداران در سال جاری ارائه کرده که معادل حدود ۶۵ تا ۸۰ میلیارد دلار است. با این حال سرمایه‌گذاران انتظار داشتند سود عظیم حاصل از رونق تراشه‌های هوش مصنوعی، به بازخرید سهام و پرداخت‌های بزرگ‌تری منجر شود.

سامسونگ اعلام کرده ۳۰ تریلیون وون سود نقدی در سه‌ماهه سوم پرداخت خواهد کرد، اما بازار از نبود جزئیات کافی درباره بازخرید و ابطال سهام ناامید شد. همین مسئله نشان می‌دهد سطح انتظارات از شرکت‌های منتفع از موج هوش مصنوعی تا چه اندازه بالا رفته است؛ به‌طوری که حتی یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های بازدهی سرمایه در تاریخ سامسونگ نیز برای جلوگیری از سقوط سهم کافی نبود.

این واکنش برای بازارهای جهانی یک پیام مهم دارد: در مرحله فعلی رونق هوش مصنوعی، صرفاً افزایش درآمد و سود دیگر کافی نیست و سرمایه‌گذاران به‌طور جدی درباره نحوه مصرف نقدینگی و بازده واقعی سرمایه‌گذاری‌های چند ده میلیارد دلاری سؤال می‌کنند.

سقوط علی‌بابا؛ ۱۰ میلیارد دلار برای ادامه مسابقه هوش مصنوعی

در هنگ‌کنگ نیز سهام علی‌بابا روز پرنوسانی را پشت سر گذاشت. سهام این شرکت در مقطعی تا ۱۰.۵ درصد سقوط کرد؛ هرچند بخشی از زیان خود را در ادامه معاملات جبران کرد. دلیل اصلی فشار فروش، عرضه ۸۰ میلیارد دلار هنگ‌کنگ، معادل حدود ۱۰.۲ میلیارد دلار آمریکا سهام جدید برای تأمین مالی پروژه‌های هوش مصنوعی بود.

علی‌بابا ۷۱۰ میلیون سهم جدید را با قیمت ۱۱۲.۷۰ دلار هنگ‌کنگ عرضه کرده؛ قیمتی که ۸.۴ درصد پایین‌تر از قیمت پایانی جمعه است. انتشار سهام جدید باعث رقیق شدن سهم مالکان فعلی می‌شود و همین موضوع یکی از دلایل واکنش منفی بازار بوده است.

با این حال داستان علی‌بابا پیچیده‌تر از یک افزایش سرمایه ساده است. این شرکت می‌خواهد منابع تازه را صرف تراشه‌ها، زیرساخت هوش مصنوعی و توسعه مدل‌های AI کند و پیش از این نیز برنامه سرمایه‌گذاری سه‌ساله‌ای به ارزش ۳۸۰ میلیارد یوان، حدود ۵۶.۵ میلیارد دلار، تعریف کرده بود. علی‌بابا تاکنون نزدیک به نیمی از این برنامه را متعهد شده است.

نگرانی اصلی بازار این است که چه زمانی چنین هزینه‌های عظیمی به سود واقعی تبدیل خواهند شد. سود خالص فصلی علی‌بابا نسبت به سال قبل ۷۵ درصد کاهش کرده که بخش عمده آن با افزایش هزینه‌های مرتبط با هوش مصنوعی ارتباط داشته است. مدیرعامل شرکت می‌گوید سرمایه‌گذاری در قدرت محاسباتی AI می‌تواند ظرف حدود سه سال و حتی ۲.۵ سال به نقطه سربه‌سر برسد، اما سرمایه‌گذاران فعلاً خواهان شواهد بیشتری هستند.

انویدیا؛ چهارشنبه‌ای که می‌تواند جهت بازار را تغییر دهد

حلقه سوم داستان فناوری، انویدیاست. این شرکت روز چهارشنبه ۲۶ اوت نتایج مالی سه‌ماهه دوم خود را منتشر می‌کند و بازار این گزارش را یکی از مهم‌ترین رویدادهای هفته می‌داند.

طبق گزارش رویترز، تحلیلگران به‌طور کلی انتظار دارند درآمد فصلی انویدیا تقریباً دو برابر شود و به حدود ۹۲ میلیارد دلار برسد. انتظارات درباره سود سالانه نیز در محدوده ۱۰۳ تا ۱۰۵ میلیارد دلار قرار گرفته است.

مشکل انویدیا این است که انتظارات آن‌قدر بالا رفته که حتی یک گزارش مالی قدرتمند نیز الزاماً به رشد قیمت سهام منجر نمی‌شود. رویترز گزارش داده برخی از بزرگ‌ترین مشتریان انویدیا درباره افزایش بیش از ۱۵ درصدی قیمت سرورهای مجهز به تراشه‌های AI این شرکت مطلع شده‌اند؛ افزایشی که به رشد هزینه تراشه‌های حافظه مرتبط دانسته شده است.

به همین دلیل، گزارش چهارشنبه انویدیا فقط درباره یک شرکت نیست. بازار از این گزارش به‌عنوان آزمونی برای سنجش سلامت کل «معامله هوش مصنوعی» استفاده خواهد کرد. اگر رشد درآمد، حاشیه سود یا چشم‌انداز آینده کمتر از انتظارات باشد، سهام فناوری در آمریکا و آسیا می‌تواند دوباره تحت فشار قرار گیرد.

وال‌استریت هم قرمز شد؛ نزدک زیر فشار فناوری

فشار موجود در آسیا به معاملات آتی آمریکا نیز منتقل شده است. بر اساس تازه‌ترین داده منتشرشده توسط رویترز در صبح دوشنبه به وقت آمریکا، معاملات آتی داوجونز حدود ۰.۰۲ درصد، S&P 500 حدود ۰.۱۷ درصد و نزدک ۱۰۰ حدود ۰.۶ درصد کاهش داشت.

بخش فناوری S&P 500 هفته گذشته نیز بیش از ۳ درصد افت کرده بود. افزایش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا، نگرانی درباره هزینه تأمین مالی پروژه‌های هوش مصنوعی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ترکیبی ایجاد کرده‌اند که به‌طور سنتی برای سهام رشدی و فناوری مطلوب نیست.

نکته مهم این است که ارقام بازار در جریان معاملات دائماً تغییر می‌کنند؛ به همین دلیل اختلاف میان برخی درصدهای اعلام‌شده در ساعات ابتدایی معاملات آسیا و گزارش‌های بعدی طبیعی است. برای مثال علی‌بابا در طول جلسه معاملاتی از افت بیش از ۱۰ درصدی، بخشی از زیان خود را جبران کرد.

ایران چرا برای بورس‌های جهان مهم شده است؟

بعد ژئوپلیتیکی ماجرا می‌تواند حتی از گزارش‌های فناوری مهم‌تر شود. آمریکا در حال آماده‌سازی تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران و شرکای تجاری این کشور است و بازار در انتظار مشخص شدن دامنه واقعی این اقدامات است.

چین، به‌عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران، در مرکز توجه قرار دارد و هر اقدامی که تجارت انرژی ایران یا عبور نفت از تنگه هرمز را تحت تأثیر قرار دهد، می‌تواند قیمت انرژی، تورم جهانی و در نهایت سیاست بانک‌های مرکزی را تغییر دهد.

نفت در آستانه اعلام جزئیات تحریم‌ها حدود ۲ درصد پایین آمده بود، اما این کاهش بیشتر به برداشت سود معامله‌گران پس از رشد شدید هفته گذشته نسبت داده شد. در مقابل، طلا با افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن رشد کرد و در گزارش رویترز به حدود ۴۶۴۳ دلار در هر اونس رسید.

همه نگاه‌ها به کوین وارش و جکسون هول

آخرین قطعه پازل بازار این هفته، سیاست پولی آمریکاست. کوین وارش، رئیس فعلی فدرال رزرو، روز جمعه در نشست سالانه جکسون هول سخنرانی خواهد کرد و سرمایه‌گذاران به دنبال نشانه‌ای درباره مسیر نرخ بهره هستند. این نخستین سخنرانی او به‌عنوان رئیس فدرال رزرو در این رویداد مهم است.

بازارها در حال حاضر حدود ۴۰ درصد احتمال می‌دهند فدرال رزرو در نشست ۱۶ سپتامبر نرخ بهره را افزایش دهد و یک افزایش نرخ تا پایان سال به‌طور کامل در قیمت‌ها منعکس شده است. با این حال داده‌های تورمی این هفته می‌تواند این محاسبات را تغییر دهد.

وارش به ارائه راهنمایی صریح درباره تصمیم‌های آینده نرخ بهره علاقه چندانی ندارد؛ موضوعی که خود می‌تواند نوسان بازار را افزایش دهد. همزمان بازده اوراق ۳۰ ساله خزانه‌داری آمریکا اخیراً به بالاترین سطح در حدود ۱۹ سال گذشته رسیده و نگرانی درباره بدهی دولت آمریکا و تورم همچنان بالاست.

هفته سرنوشت‌ساز بازارها؛ ایران، انویدیا و فدرال رزرو در یک قاب

ترکیب اتفاقات دوشنبه نشان می‌دهد بازار جهانی وارد هفته‌ای شده که جهت آن احتمالاً با یک متغیر تعیین نمی‌شود. جزئیات اقدامات اقتصادی آمریکا علیه ایران می‌تواند بازار نفت و انتظارات تورمی را تکان دهد؛ گزارش انویدیا می‌تواند سرنوشت سهام هوش مصنوعی را تعیین کند و سخنرانی کوین وارش در جکسون هول قادر است چشم‌انداز نرخ بهره آمریکا را تغییر دهد.

سقوط سامسونگ و علی‌بابا نیز یک هشدار روشن برای سرمایه‌گذاران است: بازار دیگر حاضر نیست هر هزینه‌ای با برچسب «هوش مصنوعی» را بدون پرسش بپذیرد.

به همین دلیل، مسئله اصلی بورس‌های جهان در روزهای آینده فقط این نیست که درآمد شرکت‌های فناوری چقدر رشد می‌کند؛ بلکه سؤال بزرگ‌تر این است که آیا میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، در شرایط نرخ‌های بهره بالا و ریسک‌های ژئوپلیتیکی فزاینده، می‌تواند بازدهی مورد انتظار بازار را ایجاد کند یا خیر. پاسخ این سؤال، در کنار تحولات مربوط به ایران و تصمیمات فدرال رزرو، می‌تواند مسیر وال‌استریت و بورس‌های آسیا را در ادامه سال ۲۰۲۶ تعیین کند.