قیمت نفت امروز ۲ شهریور ۱۴۰۵؛ سقوط برنت در آستانه تحریم‌های تازه آمریکا علیه ایران

بازار نفت در نخستین روز معاملاتی هفته عقب‌نشینی کرد. در معاملات ابتدایی دوشنبه، نفت برنت ابتدا به ۹۳ دلار و ۱۶ سنت رسید، اما فشار فروش در ادامه افزایش یافت و تا ساعت ۰۶:۴۹ به وقت گرینویچ، قراردادهای برنت با افت ۱.۶ درصدی در محدوده ۹۲ دلار و ۹۰ سنت معامله شدند. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با حدود ۲ درصد کاهش به ۸۵ دلار و ۳۲ سنت در هر بشکه رسید.

این افت در شرایطی رخ داد که هر دو شاخص نفتی هفته گذشته بیش از ۵ درصد رشد کرده و دومین افزایش هفتگی متوالی خود را به ثبت رسانده بودند. بنابراین، بخشی از کاهش قیمت نفت امروز را می‌توان نتیجه خروج معامله‌گران کوتاه‌مدت و ذخیره سود پس از صعود سریع روزهای گذشته دانست؛ نه نشانه‌ای قطعی از پایان نگرانی‌های مربوط به عرضه.

چرا قیمت نفت امروز کاهش یافت؟

مهم‌ترین عامل کوتاه‌مدت در افت قیمت نفت، شناسایی سود معامله‌گران است. برنت در معاملات جمعه ۲۱ اوت با ۶۱ سنت افزایش در ۹۴ دلار و ۳۹ سنت بسته شد و نفت خام آمریکا نیز با ۲۳ سنت رشد به ۸۷ دلار و ۶ سنت رسید. افزایش تنش‌های خاورمیانه و تهدید دونالد ترامپ به اعمال فشار اقتصادی علیه شرکای تجاری ایران، دو شاخص را برای دومین هفته متوالی صعودی کرده بود.

وقتی بازاری طی چند جلسه در مدت کوتاهی بیش از ۵ درصد رشد می‌کند، فروش بخشی از موقعیت‌های خرید در آغاز هفته اتفاق غیرمنتظره‌ای نیست. به همین دلیل، معامله‌گران روز دوشنبه بخشی از سود خود را نقد کردند و همین موضوع به کاهش قیمت‌ها منجر شد.

اما نکته کلیدی این است که عوامل بنیادی که نفت را در هفته گذشته بالا بردند، هنوز از بین نرفته‌اند. مذاکرات آمریکا و ایران همچنان به بن‌بست خورده و عبور محموله‌های نفتی از تنگه هرمز همچنان محدود است. رویترز گزارش داده است که پیش از بحران کنونی، حدود یک‌پنجم عرضه نفت جهان از این آبراه استراتژیک عبور می‌کرد؛ بنابراین هر اختلال تازه در هرمز می‌تواند به سرعت دوباره حق بیمه ریسک را وارد قیمت نفت کند.

تحریم‌های جدید ایران؛ محرک بعدی قیمت نفت؟

چشم بازار در روز دوشنبه بیش از هر عامل دیگری به واشنگتن دوخته شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، قرار است جزئیات فشارهای اقتصادی تازه علیه ایران را اعلام کند؛ اقداماتی که دولت آمریکا آنها را بسیار گسترده توصیف کرده است. بسنت برای ساعت ۲ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، برابر با ۱۸:۰۰ گرینویچ، نشست خبری برنامه‌ریزی کرده و بازار منتظر است مشخص شود دامنه اقدامات جدید تا کجا گسترش خواهد یافت.

موضوع مهم برای بازار نفت فقط تحریم مستقیم شرکت‌ها یا صادرات ایران نیست. دونالد ترامپ در روزهای اخیر کشورهای طرف معامله با ایران را نیز به فشارهای اقتصادی تهدید کرده است. اگر تحریم‌های ثانویه به شکل جدی خریداران نفت ایران، شرکت‌های کشتیرانی، بانک‌ها یا شبکه‌های تسویه مالی را هدف قرار دهد، تأثیر آن بر عرضه جهانی می‌تواند بسیار بیشتر از یک بسته تحریمی محدود باشد.

در این میان، چین حلقه تعیین‌کننده معادله نفت ایران است. طبق گزارش رویترز، چین در سال‌های اخیر بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران بوده و متوسط واردات آن در سال گذشته حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز برآورد شده است. با تشدید فشارها، واردات نفت ایران توسط چین در اوت ۲۰۲۶ به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته؛ در حالی که این رقم در ژوئن حدود ۷۸۵ هزار بشکه در روز بود.

بنابراین واکنش بازار به تحریم‌های جدید بیش از آنکه به عنوان بسته تحریمی وابسته باشد، به این بستگی دارد که آیا واشنگتن می‌تواند هزینه خرید نفت ایران را برای پالایشگاه‌ها و مؤسسات مالی چینی بالا ببرد یا خیر.

دو نیروی متضاد در بازار نفت؛ کمبود عرضه و ضعف تقاضا

بازار جهانی نفت در حال حاضر میان دو نیروی کاملاً متضاد گرفتار شده است. در یک سو، جنگ، محدودیت عبور نفت از تنگه هرمز، تهدید تحریم‌های بیشتر ایران و مشکلات کشتیرانی، خطر کاهش عرضه را تقویت می‌کنند. در سوی دیگر، نشانه‌های کاهش رشد تقاضای جهانی اجازه نمی‌دهند قیمت نفت بدون وقفه افزایش پیدا کند.

اوپک در گزارش ماهانه ماه اوت برای چهارمین بار متوالی پیش‌بینی خود از رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ را کاهش داد. این سازمان اکنون انتظار دارد مصرف نفت جهان در سال جاری تنها حدود ۵۸۰ هزار بشکه در روز رشد کند.

دیدگاه آژانس بین‌المللی انرژی حتی بدبینانه‌تر است. برآوردهای منتشرشده در ماه اوت نشان می‌دهد این نهاد انتظار دارد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کند. این اختلاف چشمگیر میان پیش‌بینی اوپک و آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد عدم قطعیت درباره وضعیت اقتصاد جهانی و مصرف سوخت به یکی از مهم‌ترین ریسک‌های بازار تبدیل شده است.

ذخایر نفت آمریکا همچنان بالا می‌رود

داده‌های تازه آمریکا نیز بخشی از فشار نزولی بر قیمت نفت را توضیح می‌دهد. طبق آخرین گزارش هفتگی اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر تجاری نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۴ اوت ۴.۴ میلیون بشکه افزایش یافت و به ۴۲۸.۸ میلیون بشکه رسید. این گزارش در ۱۹ اوت منتشر شد و در حال حاضر جدیدترین گزارش رسمی هفتگی ذخایر نفت آمریکاست.

این افزایش پس از جهش ۱۷.۴ میلیون بشکه‌ای ذخایر در هفته قبل رخ داد. تداوم رشد ذخایر، در کنار افزایش ذخایر بنزین، این پیام را به معامله‌گران می‌دهد که بازار آمریکا فعلاً با کمبود فوری نفت خام مواجه نیست؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از اثر صعودی ریسک‌های ژئوپلیتیکی را خنثی کند. البته کاهش ذخایر سوخت‌های تقطیری و فعالیت بالای پالایشگاه‌های آمریکا نشان می‌دهد تصویر بازار فرآورده‌های نفتی همچنان پیچیده‌تر از بازار نفت خام است.

قیمت نفت به کدام سمت می‌رود؟

برای روزهای آینده، مهم‌ترین متغیر بازار نه شناسایی سود روز دوشنبه، بلکه اثر واقعی تحریم‌های جدید آمریکا بر جریان نفت ایران و عبور محموله‌ها از خاورمیانه خواهد بود.

اگر بسته تحریمی واشنگتن بتواند صادرات نفت ایران به چین را بیش از این محدود کند یا ریسک معامله با تهران را برای بانک‌ها، پالایشگاه‌ها و شرکت‌های کشتیرانی افزایش دهد، احتمال بازگشت سریع قیمت برنت به محدوده‌های بالاتر وجود دارد. ادامه محدودیت در تنگه هرمز نیز می‌تواند این فشار را تشدید کند.

در مقابل، اگر تحریم‌های اعلام‌شده اثر محدودی بر جریان فیزیکی نفت داشته باشند و هم‌زمان نشانه‌های ضعف تقاضای جهانی و افزایش ذخایر آمریکا ادامه پیدا کند، اصلاح قیمت‌ها می‌تواند عمیق‌تر شود.

در نتیجه، کاهش قیمت نفت در ۲ شهریور ۱۴۰۵ را نمی‌توان به معنای کاهش ریسک بازار دانست. نفت در حال حاضر میان نگرانی از کمبود عرضه و ترس از افت تقاضا در نوسان است. همین ترکیب باعث شده بازار به شدت خبرمحور باشد؛ به‌طوری‌که یک تصمیم سیاسی در واشنگتن، واکنش تهران یا تغییر در وضعیت تنگه هرمز می‌تواند ظرف چند ساعت جهت قیمت جهانی نفت را تغییر دهد.