هشدار فدراسیون به باشگاه‌ها؛ بازیکن امید ندهید، جریمه می‌شوید / فیفا چه می‌گوید؟

مهدی محمدنبی در مراسم بدرقه کاروان ایران به بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ آیچی–ناگویا، بار دیگر یکی از مهم‌ترین چالش‌های تیم امید را علنی کرد: باشگاه‌ها بازیکنانشان را می‌دهند یا نه؟

نایب‌رئیس فدراسیون فوتبال گفت هفته گذشته در دفتر وزیر ورزش درباره ضرورت همکاری باشگاه‌ها با تیم امید بحث شده و تأکید کرد بازیکنان جوان «سرمایه مشترک باشگاه و تیم ملی» هستند.

این صحبت در شرایطی مطرح می‌شود که حسین عبدی کمتر از سه هفته دیگر باید تیمش را وارد مسابقاتی کند که برای فوتبال ایران فقط یک تورنمنت چندجانبه نیست؛ تیم امید در کنار هدف کسب مدال، عملاً پروژه بلندمدت خود برای رسیدن به المپیک را هم دنبال می‌کند.

اما مسئله اینجاست که منافع باشگاه‌ها و تیم ملی دقیقاً در یک نقطه به هم برخورد کرده‌اند.

کمیته انضباطی قبلاً خط و نشان کشیده بود

موضع محمدنبی یک درخواست دوستانه و صرفاً اخلاقی نیست.

کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال اول شهریور رسماً به باشگاه‌ها هشدار داد که ممانعت از حضور بازیکنان دعوت‌شده در اردو، تمرین و مسابقات تیم‌های ملی، بر اساس ماده ۸۳ مقررات انضباطی مصوب ۱۳۹۷ تخلف محسوب می‌شود. در بیانیه کمیته آمده است که در صورت عدم همکاری، بازیکن دعوت‌شده می‌تواند از مسابقات داخلی محروم شود و باشگاه متخلف نیز با جریمه مواجه خواهد شد.

خود ماده ۸۳ نیز برای بازیکنی که بدون عذر موجه از همراهی تیم ملی خودداری کند، جریمه نقدی و محرومیت از مسابقات باشگاهی پیش‌بینی کرده است.

بنابراین وقتی محمدنبی می‌گوید موضوع در صورت تعلل به کمیته انضباطی خواهد رفت، پشت این جمله یک سازوکار حقوقی داخلی وجود دارد.

اما ماجرا از منظر مقررات بین‌المللی کمی پیچیده‌تر است.

آیا فیفا هم باشگاه‌ها را مجبور به دادن بازیکن می‌کند؟

این مهم‌ترین نکته پرونده است.

مقررات فیفا درباره آزادسازی بازیکنان برای تیم‌های ملی، الزام اصلی را به پنجره‌های رسمی تقویم بین‌المللی، جام جهانی و مسابقات نهایی تیم‌های ملی بزرگسالان در کنفدراسیون‌ها مرتبط می‌کند. راهنمای حقوقی خود فیفا نیز همین چارچوب را برای آزادسازی اجباری بازیکنان توضیح می‌دهد.

بازی‌های آسیایی یک تورنمنت فیفا برای تیم ملی بزرگسالان نیست و مسابقات فوتبال مردان آن با تیم‌های رده سنی برگزار می‌شود.

در نتیجه نمی‌توان به‌سادگی گفت «فیفا همه باشگاه‌ها را موظف کرده بازیکن امید بدهند».

آنچه اکنون برای باشگاه‌های ایرانی الزام ایجاد می‌کند، مقررات خود فدراسیون فوتبال ایران و صلاحیت انضباطی آن بر باشگاه‌های داخلی است.

این تفاوت از نظر حقوقی اهمیت زیادی دارد؛ به‌خصوص اگر بازیکنی تحت قرارداد باشگاهی خارج از ایران باشد یا بحث آزادسازی در سطح بین‌المللی مطرح شود.

چرا باشگاه‌ها مقاومت می‌کنند؟

دلیل اصلی مخالفت برخی باشگاه‌ها چندان عجیب نیست: تقویم فشرده.

فهرست تیم امید بازیکنانی از استقلال، پرسپولیس، تراکتور، سپاهان و دیگر تیم‌های لیگ برتری را در خود دارد. در لیست اعلام‌شده حسین عبدی نام‌هایی مانند امیرمحمد رزاقی‌نیا، اسماعیل قلی‌زاده، امیرحسین حسین‌زاده، سعید سحرخیزان، رضا غندی‌پور، کسری طاهری و پوریا شهرآبادی دیده می‌شود.

برای نمونه، مدیرعامل تراکتور پیش‌تر اعلام کرده بود به دلیل حضور این تیم در سه جبهه لیگ برتر، جام حذفی و لیگ نخبگان آسیا، علاقه‌ای به در اختیار گذاشتن امیرحسین حسین‌زاده و مهدی هاشم‌نژاد ندارد.

این نگاه از زاویه باشگاه قابل فهم است؛ باشگاهی که برای بازیکن قرارداد دارد، دستمزد می‌دهد و همزمان در لیگ داخلی و مسابقات آسیایی بازی می‌کند، نمی‌خواهد یکی از مهره‌های اصلی خود را برای چند هفته از دست بدهد.

از طرف دیگر، فدراسیون می‌گوید اگر هر باشگاه چنین استدلالی داشته باشد، تیم امید عملاً با ترکیب دوم یا سوم راهی مهم‌ترین تورنمنت خود خواهد شد.

تیم امید دقیقاً چه زمانی بازی دارد؟

برنامه رسمی بازی‌های آسیایی نشان می‌دهد فوتبال حتی پیش از مراسم افتتاحیه مسابقات شروع می‌شود.

ایران در گروه B با امارات، چین و کره شمالی هم‌گروه است. نخستین مسابقه تیم حسین عبدی روز ۲۵ شهریور برابر امارات برگزار می‌شود؛ سپس ۲۹ شهریور ایران به مصاف چین می‌رود و اول مهر مقابل کره شمالی بازی می‌کند. هر سه دیدار مرحله گروهی در ورزشگاه WAVE KARIYA برگزار خواهد شد.

خود بازی‌های آسیایی از ۱۹ سپتامبر تا ۴ اکتبر، برابر با ۲۸ شهریور تا ۱۲ مهر، برگزار می‌شود؛ بنابراین فوتبال چند روز زودتر از افتتاح رسمی تورنمنت کلید می‌خورد.

این یعنی کادر فنی تیم امید عملاً فرصت بسیار کمی برای جمع کردن کامل نفرات و ایجاد هماهنگی دارد.

حتی اردوی مهم تیم امید هم لغو شد

مشکل فقط آزادسازی بازیکنان نیست.

تیم امید قرار بود از دهم شهریور یک اردوی تدارکاتی در فیلیپین برگزار کند و مسابقه دوستانه داشته باشد، اما این اردو به دلیل نامناسب بودن شرایط تمرین و برگزاری بازی لغو شد.

پیش از آن نیز گزارش‌هایی درباره تداخل برنامه تیم امید با هفته‌های لیگ برتر و مسابقات آسیایی باشگاه‌ها منتشر شده بود. تسنیم نوشته بود برنامه هفته‌های ششم و هفتم لیگ و لیگ نخبگان آسیا می‌تواند آماده‌سازی تیم حسین عبدی را مستقیماً تحت تأثیر قرار دهد.

در چنین شرایطی، تحویل دیرهنگام بازیکنان یک مشکل ساده نیست.

هر روزی که بازیکن دیرتر وارد اردو شود، فرصت کادر فنی برای تمرین تاکتیکی، هماهنگ کردن خطوط و بازی تدارکاتی کمتر خواهد شد.

حرف محمدنبی در واقع خطاب به چه کسانی است؟

محمدنبی در صحبت‌های خود نام باشگاه خاصی را به‌عنوان متخلف مطرح نکرد، اما پیام روشن است.

فدراسیون نمی‌خواهد دوباره چند روز مانده به اعزام، وارد مذاکره موردی با استقلال، پرسپولیس، سپاهان، تراکتور یا دیگر باشگاه‌ها شود و برای تک‌تک بازیکنان رضایت بگیرد.

به همین دلیل پرونده از سطح مذاکره ورزشی به سطح مقررات انضباطی منتقل شده است.

فدراسیون در عمل می‌گوید حضور در تیم ملی یک انتخاب کاملاً اختیاری برای باشگاه ایرانی نیست و ماده ۸۳ را ابزار اجرای این سیاست می‌داند.

از طرف مقابل، باشگاه‌ها احتمالاً خواهند پرسید چرا برنامه لیگ و مسابقات باشگاهی به شکلی تنظیم نشده که تضاد منافع از ابتدا ایجاد نشود.

این انتقاد هم بی‌پاسخ نیست؛ گزارش‌های منتشرشده درباره برنامه لیگ نشان داده‌اند همزمانی مسابقات باشگاهی با اردوی امید از هفته‌ها قبل قابل پیش‌بینی بوده است.

حسین عبدی چه تیمی در اختیار دارد؟

لیست فعلی تیم امید ۲۳ بازیکن دارد و برخلاف گمانه‌زنی‌های قبلی، علیرضا بیرانوند در فهرست نیست. امیرحسین حسین‌زاده تنها بازیکنی است که در گزارش‌های مربوط به سهمیه بزرگسالان مورد اشاره قرار گرفته است.

این ترکیب روی کاغذ مجموعه‌ای از بازیکنان لیگ برتری و چهره‌هایی است که تعداد زیادی از آنها همین حالا نقش مهمی در باشگاه‌های خود دارند.

همین موضوع هم مزیت تیم امید است و هم منشأ دردسر.

اگر همه نفرات در اختیار حسین عبدی باشند، ایران می‌تواند با یک تیم نسبتاً باتجربه وارد ناگویا شود. اگر چند باشگاه مهره‌های کلیدی را نگه دارند، تعادل ترکیب به‌سرعت تغییر خواهد کرد.

ایران در ناگویا چقدر شانس دارد؟

گروه ایران ساده نیست، اما غیرقابل عبور هم نیست.

تیم امید در ماه‌های گذشته تجربه بازی با برخی از همین حریفان را داشته و برای مثال در انتخابی جام ملت‌های زیر ۲۳ سال، امارات را ۳ بر ۲ شکست داده است.

چین و کره شمالی نیز دو حریف جدی دیگر گروه هستند و صعود از چنین گروهی بدون آمادگی کافی ریسک بالایی دارد.

از این منظر، نگرانی محمدنبی قابل فهم است: تیم امید اگر قرار است نتیجه بگیرد، باید با همان نفراتی تمرین کند که در مسابقه بازی خواهند کرد.

اما از سوی دیگر، صرف تهدید باشگاه‌ها به جریمه نمی‌تواند جای برنامه‌ریزی مناسب تقویم را بگیرد.

دعوای باشگاه و تیم امید؛ حق با کدام طرف است؟

هر دو طرف بخشی از حقیقت را در اختیار دارند.

باشگاه‌ها هزینه بازیکن را می‌دهند و در مسابقات حساس داخلی و آسیایی به او نیاز دارند. تیم امید نیز نمی‌تواند برای یک تورنمنت مهم قاره‌ای با بازیکنان ناقص و اردوی چندروزه آماده شود.

فدراسیون برای حل این تضاد فعلاً به ماده ۸۳ مقررات انضباطی متوسل شده و محمدنبی نیز صراحتاً هشدار داده پرونده باشگاه یا بازیکن متخلف می‌تواند به کمیته انضباطی برود.

اما نکته‌ای که نباید در تیترها گم شود این است: اجبار مورد اشاره، الزام داخلی فوتبال ایران است و نباید آن را به‌عنوان یک حکم عمومی فیفا برای بازی‌های آسیایی معرفی کرد.

حالا همه نگاه‌ها به چند روز آینده است. اگر باشگاه‌ها بازیکنان خود را در اختیار حسین عبدی بگذارند، پرونده بدون درگیری جدی بسته می‌شود؛ اما اگر مقاومت ادامه پیدا کند، احتمالاً برای نخستین بار در این دوره شاهد پرونده‌های انضباطی واقعی بر سر تیم امید خواهیم بود.

و در فاصله‌ای که ایران ۲۵ شهریور باید مقابل امارات وارد زمین شود، هر روزی که صرف این کشمکش شود، از زمان آماده‌سازی تیمی کم خواهد کرد که قرار است بعد از سال‌ها ناکامی در رده امید، دوباره برای مدال و مسیر المپیک بجنگد.