چهارمی تاریخی والیبال زنان ایران؛ طلوع‌کیان: برای مدال باید سالی پنج بار با چین و ژاپن بازی کنیم

تیم ملی والیبال زنان ایران روز یکشنبه هشتم شهریور در دیدار رده‌بندی مسابقات قهرمانی زنان آسیا ۲۰۲۶ در تیانجین چین مقابل ژاپن قرار گرفت و با نتیجه سه بر صفر شکست خورد.

ژاپن ست‌های این مسابقه را با نتایج ۲۵ بر ۲۱، ۲۵ بر ۱۶ و ۲۶ بر ۲۴ به سود خود تمام کرد و مدال برنز را به دست آورد. نتیجه رسمی مسابقه در سایت Volleyball World نیز همین امتیازات را ثبت کرده است.

اما نتیجه سه بر صفر به‌تنهایی همه آنچه در زمین اتفاق افتاد را توضیح نمی‌دهد. ایران در ست نخست تا امتیازات پایانی نزدیک ژاپن ماند و در ست سوم حتی تا آستانه گرفتن یک ست از حریف پیش رفت؛ ستی که در نهایت با اختلاف تنها دو امتیاز از دست رفت.

اهمیت این رقابت زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم ژاپن در آغاز این مسابقات تیم ششم رده‌بندی جهانی بود و یکی از قدرت‌های سنتی والیبال زنان جهان محسوب می‌شود.

طلوع‌کیان: بازیکنان فهمیدند از شرق آسیا کم ندارند

علیرضا طلوع‌کیان، مدیر فنی تیم ملی والیبال زنان ایران، پس از مسابقه تأکید کرد که نمایش ایران مقابل ژاپن یکی از نکات امیدوارکننده این رقابت‌ها بوده است.

به اعتقاد او، بازیکنان ایران در این مسابقات به این باور رسیده‌اند که فاصله‌ای غیرقابل جبران با تیم‌های شرق آسیا ندارند و می‌توانند در آینده با هدف برد مقابل تیم‌هایی مانند ژاپن وارد زمین شوند.

این جمله شاید مهم‌ترین دستاورد غیرعددی ایران در مسابقات تیانجین باشد. والیبال زنان ایران سال‌ها برای نزدیک شدن به سطح اول آسیا تلاش کرده، اما در این دوره برای نخستین بار نه فقط در حرف، بلکه در جدول مسابقات نیز وارد جمع چهار تیم برتر قاره شد.

ایران در مرحله یک‌چهارم نهایی اندونزی را سه بر یک شکست داد؛ آن هم در شرایطی که ست نخست را واگذار کرده بود. شاگردان کادر فنی ایران سه ست بعدی را ۲۵ بر ۱۶، ۲۵ بر ۱۲ و ۲۵ بر ۱۷ بردند و برای نخستین بار در تاریخ به نیمه‌نهایی قهرمانی زنان آسیا رسیدند. الهه پورصالح نیز در آن مسابقه ۲۹ امتیاز برای ایران کسب کرد.

ایران تا مدال و جام جهانی فقط یک برد فاصله داشت

شکست مقابل ژاپن فقط از دست رفتن مدال برنز نبود. مسابقه رده‌بندی یک جایزه مهم دیگر نیز داشت: سهمیه جام جهانی ۲۰۲۷ زنان.

مسابقات قهرمانی آسیا سه سهمیه برای جام جهانی ۲۰۲۷ داشت و چین و تایلند با رسیدن به فینال دو سهمیه نخست را قطعی کرده بودند. سهمیه سوم به برنده مسابقه ایران و ژاپن می‌رسید.

ژاپن با پیروزی سه بر صفر علاوه بر مدال برنز، آخرین سهمیه آسیا برای جام جهانی را نیز گرفت. فدراسیون جهانی والیبال اعلام کرد تایلند، چین و ژاپن سه تیم آسیایی راه‌یافته به جام جهانی ۲۰۲۷ هستند.

برای ایران، این یعنی فاصله میان «پیشرفت تاریخی» و ورود به یکی از بزرگ‌ترین تورنمنت‌های جهان فقط یک مسابقه بود؛ فاصله‌ای که تا چند سال قبل شاید تصور آن هم دشوار به نظر می‌رسید.

از رتبه هفتم جام آسیا تا جمع چهار تیم برتر قاره

نکته جالب درباره عملکرد تیم زنان، تغییر تصویر این تیم در فاصله‌ای کوتاه است.

ایران در خردادماه در جام والیبال زنان آسیا به رتبه هفتم رسید؛ نتیجه‌ای که باعث شد تصمیم به اعزام نشدن تیم ملی زنان به بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ آیچی–ناگویا گرفته شود. بر اساس گزارش‌های آن مقطع، حضور تیم زنان در کاروان ایران به ارائه عملکردی مورد قبول در جام آسیا گره خورده بود و پس از رتبه هفتم، این تیم از فهرست اعزام کنار رفت.

حالا کمتر از سه ماه بعد، همین تیم در رقابت مهم‌تر قهرمانی آسیا چهارم شده و تیم‌هایی چون چین‌تایپه و اندونزی را پشت سر گذاشته است.

همین تضاد، محور اصلی صحبت‌های طلوع‌کیان بعد از دیدار ژاپن بود: آیا منطقی است که از یک تیم ابتدا مدال بخواهیم و سپس اجازه حضور مستمر در تورنمنت‌ها را به آن بدهیم، یا مسیر حرفه‌ای دقیقاً برعکس است و تیم باید بارها در میدان بین‌المللی حاضر شود تا به سطح مدال برسد؟

انتقاد طلوع‌کیان از غیبت والیبال زنان در بازی‌های آسیایی

مدیر فنی تیم ملی زنان معتقد است حضور در بازی‌های آسیایی می‌توانست بخشی از مسیر توسعه این تیم باشد.

او تأکید کرد کسب مدال در بازی‌های آسیایی لزوماً سخت‌تر از قهرمانی آسیا نیست؛ به‌ویژه اینکه مسابقات قهرمانی قاره در سال ۲۰۲۶ اهمیت فوق‌العاده‌ای داشت و قدرت‌های بزرگ آسیا با اهدافی همچون کسب سهمیه المپیک ۲۰۲۸ و جام جهانی ۲۰۲۷ وارد میدان شدند.

این مسابقات واقعاً یکی از مهم‌ترین رویدادهای چند سال اخیر والیبال زنان آسیا بود. قهرمان رقابت‌ها علاوه بر عنوان قهرمانی، سهمیه مستقیم المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ را می‌گرفت و سه تیم برتر نیز سهمیه جام جهانی ۲۰۲۷ را کسب می‌کردند. تایلند در نهایت با شکست چین قهرمان شد و نخستین سهمیه المپیکی خود را به دست آورد؛ چین دوم، ژاپن سوم و ایران چهارم شدند.

نسخه طلوع‌کیان برای مدال؛ سالی پنج مسابقه با بزرگان آسیا

طلوع‌کیان یک نسخه مشخص برای ادامه مسیر ارائه کرده است: ایران باید سالانه چندین مسابقه مقابل تیم‌های قدرتمندی مانند چین و ژاپن انجام دهد.

او می‌گوید اگر قرار است بازیکنان از نظر ذهنی، فنی و تاکتیکی برای شکست قدرت‌های قاره آماده شوند، تمرین داخلی یا مسابقه با تیم‌های هم‌سطح کافی نیست. والیبال زنان ایران باید بارها مقابل سرعت بازی ژاپن، قدرت فیزیکی چین و ساختار تاکتیکی تیم‌های سطح اول آسیا قرار بگیرد.

این دیدگاه با واقعیت مسابقه ژاپن نیز همخوانی دارد. تیم ایران توانست در بخش‌هایی از بازی مقابل حریفی که ده‌ها پله بالاتر از آن در ساختار جهانی قرار دارد رقابت کند، اما در لحظات تعیین‌کننده، تجربه ژاپن تفاوت را رقم زد.

تفاوت تیمی که هر سال تعداد زیادی مسابقه سطح بالا انجام می‌دهد با تیمی که فرصت‌های بین‌المللی محدودتری دارد، معمولاً دقیقاً در امتیازات ۲۰ به بعد ست‌ها آشکار می‌شود؛ همان جایی که تصمیم‌گیری، سرویس تحت فشار، دریافت اول و مدیریت توپ‌های برگشتی می‌تواند برنده را مشخص کند.

پروژه والیبال زنان ایران تازه شروع شده است

محمدرضا داورزنی؟ خیر؛ ساختار مدیریتی فعلی فدراسیون نیز نگاه بلندمدت‌تری برای این تیم تعریف کرده است. میلاد تقوی، رئیس فدراسیون والیبال، پس از صعود تاریخی زنان ایران به جمع چهار تیم برتر آسیا اعلام کرد هدف بعدی، رسیدن به مسابقات جهانی و در ادامه نزدیک شدن به سطح لیگ ملت‌های زنان است. همچنین ادامه همکاری با طلوع‌کیان برای دو سال آینده در برنامه فدراسیون قرار دارد.

برنامه توسعه والیبال زنان نیز از سال ۲۰۲۴ با همکاری پروژه‌های حمایتی فدراسیون جهانی، استفاده از ظرفیت مربیان خارجی و جوان‌گرایی جدی‌تر شده بود؛ روندی که در سال ۲۰۲۵ به موفقیت‌های منطقه‌ای و جهش در رده‌بندی جهانی منجر شد.

بنابراین چهارمی آسیا را می‌توان نه پایان یک تورنمنت، بلکه نخستین آزمون جدی یک پروژه چندساله دانست.

چهارمی آسیا؛ موفقیت یا حسرت؟

پاسخ احتمالاً هر دو است.

ایران برای نخستین بار بین چهار قدرت برتر قاره قرار گرفته و این یک اتفاق تاریخی برای والیبال زنان کشور است. از طرف دیگر، تیم تنها یک پیروزی با نخستین مدال قهرمانی آسیا و سهمیه جام جهانی فاصله داشت.

ست سوم مقابل ژاپن و شکست ۲۶ بر ۲۴ نیز شاید مهم‌ترین تصویر این فاصله باشد؛ فاصله‌ای که دیگر شبیه یک شکاف غیرقابل عبور نیست.

طلوع‌کیان از برنامه‌ای تا سال‌های ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ سخن می‌گوید و معتقد است برای رسیدن به مدال باید به این تیم فرصت مسابقه داد. حالا پس از چهارمی تاریخی در آسیا، این مطالبه جدی‌تر از قبل شنیده می‌شود: اگر والیبال زنان ایران توانسته بدون حضور مستمر در بالاترین سطح به جمع چهار تیم برتر آسیا برسد، با پنج یا شش رویارویی سالانه مقابل چین، ژاپن و دیگر قدرت‌های قاره تا کجا می‌تواند پیش برود؟

پاسخ این سؤال نه در اردوهای بیشتر، بلکه در تعداد مسابقات بزرگ‌تری است که زنان والیبال ایران در سال‌های آینده فرصت حضور در آنها را پیدا خواهند کرد.