اولتیماتوم پزشکیان به خودروسازان؛ تولید خودروهای پرمصرف متوقف میشود؟ ماجرای واردات ۱۵۰ هزار خودرو
مسعود پزشکیان بار دیگر صنعت خودروی ایران را مستقیماً به چالش کشید؛ رئیسجمهور در تازهترین گفتوگوی تلویزیونی خود اعلام کرد خودروسازانی که مصرف سوخت محصولاتشان را کاهش ندهند، در ادامه مسیر با محدودیت تولید روبهرو خواهند شد. همزمان پیشنهادی برای واردات ۱۵۰ هزار خودروی بسیار کممصرف روی میز دولت قرار گرفته و نوسازی تاکسیها، برقیسازی ناوگان و کاهش تردد روزانه خودروها در تهران نیز بخشی از نسخه دولت برای مهار ناترازی بنزین است. اما آیا این بسته میتواند مصرف روزانه بیش از ۱۳۰ میلیون لیتری بنزین را واقعاً کاهش دهد؟
۲۱:۴۶ - ۰۸ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
مسعود پزشکیان شامگاه جمعه ششم شهریور ۱۴۰۵ در گفتوگوی زنده تلویزیونی، بخش مهمی از سخنان خود را به بحران بنزین و مصرف بالای سوخت اختصاص داد. او گفت دولت از خودروسازان خواسته مصرف سوخت محصولاتشان را کاهش دهند و اگر این اتفاق رخ ندهد، ادامه تولید آنها با مانع مواجه خواهد شد.
رئیسجمهور در توضیح این سیاست تصریح کرد که تولید داخل در شرایط فعلی پاسخ فوری به نیاز کشور برای عرضه خودروهای کممصرف نمیدهد و تغییر موتور، پلتفرم و خطوط تولید نیز زمان میبرد. با این حال، از نگاه دولت ادامه وضعیت موجود قابل قبول نیست. پزشکیان همچنین گفت با افزایش واردات خودروهای باکیفیتتر و کممصرفتر، حتی در صورت ادامه تولید محصولات فعلی ممکن است مصرفکنندگان گزینههای دیگری را انتخاب کنند.
این سخنان در ظاهر یک هشدار تازه است، اما بررسی سابقه موضوع نکته مهمتری را نشان میدهد: اولتیماتوم به خودروسازان از ماهها قبل آغاز شده است.
پزشکیان ۲۵ آبان ۱۴۰۴ نیز در جلسه هیئت دولت به وزیر صمت دستور داده بود به خودروسازان یک سال فرصت داده شود تا موتور خودروها و مصرف سوخت را بهینه کنند؛ در غیر این صورت، نه ارز دریافت کنند و نه اجازه تولید داشته باشند. بنابراین با نزدیک شدن به پاییز ۱۴۰۵، زمان عملی شدن آن ضربالاجل نیز در حال نزدیک شدن است.
واردات ۱۵۰ هزار خودروی کممصرف؛ پیشنهاد است، نه قرارداد قطعی
بخش خبرساز دیگر صحبتهای رئیسجمهور، ماجرای واردات ۱۵۰ هزار دستگاه خودرو بود.
پزشکیان توضیح داد نامهای دریافت کرده که ارائهدهنده آن اعلام کرده حاضر است ۱۵۰ هزار خودروی کممصرف وارد کند؛ خودروهایی که بنا بر ادعای مطرحشده در پیشنهاد، برای پیمایش ۱۴۰۰ کیلومتر حدود ۳۰ لیتر بنزین مصرف میکنند. رئیسجمهور گفته است دستور داده جزئیات پیشنهاد بررسی شود و اگر واردکننده برای این کار ارز دولتی مطالبه نکند، دولت آماده همکاری خواهد بود.
این عدد به معنای مصرفی در حدود ۲.۱ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است؛ رقمی بسیار پایینتر از مصرف بسیاری از خودروهای بنزینی موجود در بازار ایران.
با این حال یک نکته مهم نباید در تیترهای مربوط به این موضوع گم شود: واردات این ۱۵۰ هزار دستگاه در حال حاضر قطعی نشده است. صحبت پزشکیان درباره پیشنهادی است که به دفتر رئیسجمهور رسیده و هنوز نوع خودرو، کشور سازنده، قیمت، استانداردها، شیوه تأمین ارز و زمان ورود آنها مشخص نشده است.
در بخش دیگری از همین گفتوگو نیز رئیسجمهور از مذاکرات برای آمادهسازی حدود ۱۵۰ هزار خودرو برای حملونقل عمومی، تاکسیها و مصارف مشابه سخن گفت. متن رسمی منتشرشده از گفتوگو نیز اصل برنامه ۱۵۰ هزار دستگاه برای این بخش را تأیید میکند.
چرا دولت روی خودرو دست گذاشته است؟
پاسخ را باید در اعداد مصرف بنزین جستوجو کرد.
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی در اردیبهشت امسال اعلام کرده بود میانگین مصرف روزانه بنزین از ابتدای سال ۱۴۰۵ حدود ۱۲۴ میلیون لیتر بوده است. این رقم نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود سه درصد کاهش داشت.
اما مصرف دوباره بالا رفت. در تیرماه، توزیع روزانه بنزین به حدود ۱۳۴.۵ میلیون لیتر رسید؛ در همان گزارش، میانگین تولید روزانه بنزین کشور از ابتدای سال حدود ۱۲۱ میلیون لیتر اعلام شد. این فاصله نشان میدهد چرا کاهش مصرف از یک بحث زیستمحیطی به یک مسئله اقتصادی و راهبردی برای دولت تبدیل شده است.
به عبارت دیگر، حتی افزایش چند میلیون لیتری مصرف روزانه میتواند فشار بزرگی بر شبکه تأمین سوخت ایجاد کند. دولت در چنین شرایطی میان چند گزینه قرار دارد: افزایش تولید، واردات سوخت، تغییر قیمت بنزین یا کاهش مصرف. نسخهای که پزشکیان تشریح کرده، تلاش دارد بخش بیشتری از بار اصلاح را به سمت کاهش مصرف خودرو و اصلاح حملونقل ببرد.
معادله عجیب ۲ میلیون خودرو در تهران
یکی دیگر از اعداد مهم سخنان پزشکیان مربوط به تهران بود. رئیسجمهور گفت براساس آماری که به او ارائه شده، روزانه حدود دو میلیون خودرو وارد تهران میشوند و دوباره بازمیگردند.
او یک سناریوی ساده نیز مطرح کرد: اگر تعداد این خودروها از دو میلیون به یک میلیون دستگاه کاهش پیدا کند و مصرف رفتوبرگشت هر خودرو روزانه ۲۰ لیتر در نظر گرفته شود، امکان صرفهجویی ۲۰ میلیون لیتر بنزین در روز وجود خواهد داشت.
البته تحقق چنین سناریویی بهمراتب پیچیدهتر از یک محاسبه روی کاغذ است. کاهش یک میلیون سفر خودرویی روزانه نیازمند توسعه حملونقل عمومی، قطارهای حومهای، دورکاری، جابهجایی محل خدمت کارکنان و فراهم شدن گزینه جایگزین برای شهروندان است.
پزشکیان نیز گفته دولت در حال بررسی ایدهای است که کارکنان حداقل هفتهای یک روز بدون خودروی شخصی به محل کار بروند و از مترو یا اتوبوس استفاده کنند. جلساتی نیز با شهرداری تهران و دانشگاهها برای بررسی الگوی رفتوآمد پایتخت در نظر گرفته شده است.
تاکسیها در خط مقدم نوسازی قرار میگیرند؟
اگر دولت واقعاً بتواند تعداد محدودی خودروی فوقکممصرف وارد کند، تخصیص آنها به تاکسیها و ناوگان عمومی از نظر مدیریت بنزین میتواند اثر بیشتری از عرضه عمومی داشته باشد.
یک خودروی شخصی ممکن است فقط چند ده کیلومتر در روز حرکت کند؛ اما تاکسی و خودروی حملونقل اینترنتی ساعتهای طولانی در خیابان است. بنابراین هر لیتر کاهش مصرف در صد کیلومتر، در خودروهای پرتردد اثر تجمعی بسیار بزرگتری دارد.
همین منطق پشت برنامه برقیسازی ناوگان نیز دیده میشود. پزشکیان از حرکت به سمت برقی کردن تاکسیها، خودروهای فعال در پلتفرمهای حملونقل اینترنتی و موتورسیکلتها سخن گفته و حتی از مذاکرات درباره واردات حدود ۲۰۰ هزار موتورسیکلت برقی خبر داده است.
اما موفقیت این سیاست فقط به وارد کردن وسیله نقلیه بستگی ندارد. زیرساخت شارژ، قیمت برق، هزینه باتری، خدمات پس از فروش و امکان تأمین قطعات تعیین خواهد کرد که برقیسازی به یک راهکار واقعی تبدیل شود یا در حد پروژهای محدود باقی بماند.
آیا خودروسازان واقعاً مجبور به کاهش مصرف میشوند؟
اینجا مهمترین سؤال شکل میگیرد. خودروسازان داخلی کمتر از سه ماه تا موعد تقریبی پایان مهلت یکسالهای که آبان ۱۴۰۴ اعلام شد فاصله دارند. اگر دولت بر همان سیاست بایستد، صنعت خودرو باید نشان دهد چه میزان مصرف محصولاتش کاهش پیدا کرده و کدام موتور یا پلتفرم جایگزین محصولات پرمصرف میشود.
تفاوت اصلی این بار میتواند ورود عامل رقابت باشد. پزشکیان صراحتاً گفته اگر واردات افزایش یابد و خودروهای خارجی با کیفیت بالاتر و مصرف پایینتر عرضه شوند، حتی صدور مجوز تولید نیز تضمین نمیکند که محصولات داخلی مشتری داشته باشند.
در واقع دولت دو اهرم را همزمان روی میز گذاشته است: محدود کردن مجوز و ارز برای محصولات پرمصرف از یک سو و باز کردن مسیر برای خودروهای کممصرف وارداتی از سوی دیگر.
نسخه بنزینی دولت پزشکیان به نتیجه میرسد؟
سیاست اعلامشده دولت فقط یک برنامه واردات خودرو نیست. مجموعهای از کاهش تردد، نوسازی تاکسیها، واردات خودروهای کممصرف، برقیسازی، فشار بر خودروسازان و توسعه حملونقل عمومی کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
مزیت این رویکرد آن است که مسئله ناترازی بنزین را صرفاً با افزایش قیمت سوخت حل نمیکند. رئیسجمهور نیز در همان گفتوگو گفت قیمت سهمیه اول و دوم بنزین تغییر نمیکند و درباره سهمیه سوم هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
