نقشه استقلال برای بردن دربی ۱۰۷؛ سهراب از کدام نقطه پرسپولیس ضربه میزند؟
استقلال و پرسپولیس از ساعت ۱۹:۳۰ چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ در ورزشگاه نقشجهان اصفهان به مصاف هم میروند؛ دیداری از هفته پنجم لیگ برتر که صدوهفتمین رویارویی رسمی دو رقیب سنتی خواهد بود.
استقلال با سه پیروزی و یک تساوی وارد این مسابقه میشود. آخرین آزمون آبیها پیش از دربی، تساوی بدون گل برابر فولاد بود؛ مسابقهای که بختیاریزاده تیمش را با حبیب فرعباسی، عارف آقاسی، سامان فلاح، روزبه چشمی، صالح حردانی، حسین گودرزی، امیرمحمد رزاقینیا، یاسر آسانی، اسماعیل قلیزاده، علیرضا کوشکی و سعید سحرخیزان به زمین فرستاد.
این نفرات روی کاغذ ممکن است ترکیبی عادی به نظر برسند، اما نحوه استقرار آنها نشان میدهد استقلال در مالکیت توپ عملاً به ساختاری متغیر تبدیل میشود؛ سه بازیکن پشت توپ میمانند، وینگبکها ارتفاع میگیرند و هافبکها بر اساس محل توپ وظایف متفاوتی پیدا میکنند.
سهدفاعه استقلال؛ قدرت اصلی یا خطر بزرگ در دربی؟
سهدفاعه بودن استقلال فقط به حضور سه مدافع مرکزی مربوط نیست. مهمتر از آن، تعداد بازیکنانی است که هنگام حمله پشت توپ باقی میمانند.
اگر رزاقینیا در کنار سه مدافع یا کمی جلوتر از آنها باقی بماند، استقلال میتواند با ساختاری شبیه ۳+۱ یا ۳+۲ حمله کند؛ یعنی در حالی که چند بازیکن به زمین پرسپولیس اضافه شدهاند، چهار یا پنج نفر همچنان برای مهار ضدحمله آماده باشند.
این موضوع مقابل پرسپولیس اهمیت ویژهای دارد. تیم تارتار از ابتدای فصل نشانههای روشنی از علاقه به پرس در زمین حریف و انتقال سریع بعد از توپگیری نشان داده است. در تحلیل فنی بازیهای ابتدایی سرخها نیز پرس از جلو و واکنش سریع پس از از دست دادن توپ از ویژگیهای اصلی پرسپولیس معرفی شده است.
بنابراین هر بار که استقلال با تعداد زیادی بازیکن جلو میرود، باید پیش از حمله به این سؤال پاسخ داده باشد: اگر توپ همین حالا از دست برود چه کسی بیفوما، علیپور یا دیگر مهاجمان پرسپولیس را متوقف میکند؟
حردانی و آسانی؛ مهمترین سلاح استقلال در سمت راست
اگر قرار باشد یک منطقه از زمین به عنوان مرکز ثقل حملات استقلال معرفی شود، سمت راست جدیترین گزینه است.
همکاری یاسر آسانی و صالح حردانی در مسابقات ابتدایی فصل به یکی از مشخصترین الگوهای هجومی استقلال تبدیل شده است. آسانی برخلاف یک وینگر کلاسیک همیشه کنار خط نمیماند؛ او میتواند به نیمفضای راست حرکت کند و با کشاندن مدافع مستقیم خود به داخل، مسیر حرکت حردانی در کانال بیرونی را باز کند. تحلیلهای فنی هفتههای اخیر نیز آسانی را مرکز ثقل بخشی از حملات استقلال و قلیزاده را بازیکن آزادتر این ساختار معرفی کردهاند.
این الگو در بازی فولاد هم دیده شد. زمانی که فضای حرکت آسانی محدود شد، حردانی توانست ارتفاع بیشتری بگیرد. به عبارت ساده، قرار نیست هر دو همزمان به یک نقطه حمله کنند؛ حرکت یکی باید برای دیگری فضا تولید کند.
همین ویژگی میتواند پرسپولیس را مقابل یک انتخاب دشوار قرار دهد. اگر مدافع کناری روی آسانی متمرکز شود، راه برای نفوذ حردانی باز میشود؛ اگر حردانی تعقیب شود، آسانی امکان دریافت در نیمفضا و حرکت به سمت مرکز را پیدا میکند.
خطر بزرگ؛ پرسپولیس نشان داده فضای خالی را تنبیه میکند
استقلال نباید برد سه بر صفر پرسپولیس مقابل ملوان را فقط به نتیجه آن بازی محدود کند.
گل دوم سرخها نمونهای از تهدیدی است که میتواند مستقیماً سهدفاعه استقلال را هدف قرار دهد. پرسپولیس بعد از تصاحب توپ روی یک انتقال سریع، تیوی بیفوما را در فضای باز صاحب توپ کرد و او با استارت سرعتی مدافعان ملوان را پشت سر گذاشت و گل زد. پرسپولیس در همان نیمه با پرس از بالا نیز سعی داشت حریف را تحت فشار قرار دهد.
این دقیقاً همان صحنهای است که استقلال باید از تکرار آن در دربی جلوگیری کند.
اگر حردانی بالا باشد، وینگبک سمت مقابل هم به حمله اضافه شود و رزاقینیا نیز منطقه خود را ترک کند، یک توپ از دسترفته میتواند فضای وسیعی مقابل سه مدافع استقلال ایجاد کند. مقابل بازیکنی با سرعت بیفوما، چنین فضایی شاید خطرناکتر از هر حمله طراحیشده دیگری باشد.
پس مهمترین قانون برای استقلال باید این باشد: همه نمیتوانند همزمان حمله کنند.
رزاقینیا؛ بازیکنی که شاید بدون گل و پاس گل تعیینکننده شود
در چنین مسابقهای ممکن است مهمترین بازیکن استقلال کسی باشد که کمتر از بقیه وارد محوطه جریمه میشود.
رزاقینیا باید نقطه تعادل تیم باشد. وقتی قلیزاده به جلو حرکت میکند، آسانی به نیمفضا میآید و حردانی اضافه میشود، وظیفه رزاقینیا حفظ فضای مقابل سه مدافع است.
تحلیل دیدار فولاد نیز همین تقسیم وظایف را برجسته کرده است؛ قلیزاده آزادی بیشتری برای حرکت بین خطوط و نزدیک شدن به حمله دارد و رزاقینیا باید تعادل مرکز را حفظ کند.
ارزش این نقش زمانی مشخص میشود که استقلال توپ را از دست بدهد. اولین وظیفه رزاقینیا الزاماً توپگیری نیست؛ گاهی فقط باید مسیر پاس مستقیم پرسپولیس به مهاجمان را ببندد و چند ثانیه برای بازگشت حردانی و دیگر نفرات بخرد.
در دربی، همین چند ثانیه میتواند فاصله میان یک حمله ناکام استقلال و یک موقعیت تکبهتک برای پرسپولیس باشد.
قلیزاده باید بین خطوط پرسپولیس گم شود
در سمت دیگر این تقسیم کار، اسماعیل قلیزاده قرار دارد.
او نباید به یک نقطه ثابت محدود شود. حرکت از مرکز به نیمفضا، نزدیک شدن به کناره و اضافه شدن ناگهانی به محوطه میتواند هافبکها و مدافعان پرسپولیس را با مسئله «تحویل بازیکن» مواجه کند.
تراکتور در هفته سوم نشان داد یکی از راههای کاهش کیفیت پرسپولیس، کوچک کردن فضا و کاهش زمان تصمیمگیری بازیکنان این تیم است. پرسپولیس در آن مسابقه برای تولید پاسهای خطشکن و ایجاد موقعیت با مشکل مواجه شد.
استقلال نیز در مسیر معکوس باید تلاش کند همین مشکل را برای خط میانی پرسپولیس ایجاد کند؛ یعنی قلیزاده در منطقهای ظاهر شود که هافبک دفاعی برای مهارش عقب برود و مدافع مرکزی نیز مطمئن نباشد باید از خط خود خارج شود یا نه.
پنج فرمان تاکتیکی استقلال برای دربی ۱۰۷
اولین اصل، پرس هدفمند به جای پرس احساسی است. پرسپولیس تیمی است که میتواند از شکسته شدن موج اول پرس استفاده کند. استقلال بهتر است روی ماشههای مشخصی مانند پاس رو به عقب، کنترل بد یا انتقال توپ به کنار زمین فشار بیاورد، نه اینکه از دقیقه نخست بدون محاسبه همه نفرات را جلو بکشد.
دومین اصل، بستن مرکز و هدایت پرسپولیس به کنارهها است. کاهش فضای مرکزی میتواند کیفیت گردش توپ تیم تارتار را پایین بیاورد؛ همان مشکلی که سرخها مقابل تراکتور تجربه کردند.
اصل سوم، حمله به فضای پشت مدافعان کناری پرسپولیس در زمان پیشروی آنها است. اگر فولبک سرخها بالا بیاید، استقلال باید اولین پاس پس از توپگیری را سریع و رو به جلو بازی کند.
چهارمین مسئله، استفاده متفاوت از حردانی و آسانی است. این دو نباید دائماً در یک ارتفاع باشند؛ یکی باید مدافع را مشغول کند تا دیگری آزاد شود.
و پنجمین و شاید مهمترین اصل، آماده بودن برای ضدانتقال است. پرسپولیس در چهار هفته نخست نشان داده سرعت در انتقال و پرس پس از لو دادن توپ بخشی از هویت تیم تارتار است.
دربی را شاید لحظه بعد از حمله تعیین کند
استقلال برای چهارشنبه کمبود ابزار ندارد. سه مدافع برای ساخت بازی، حردانی برای ایجاد عرض و نفوذ، آسانی برای بازی در نیمفضا، قلیزاده برای حرکت آزاد بین خطوط و رزاقینیا برای حفظ تعادل، مجموعهای از گزینههای تاکتیکی را در اختیار بختیاریزاده قرار دادهاند.
اما همین ابزارها اگر بدون توازن استفاده شوند میتوانند علیه استقلال عمل کنند.
پرسپولیس قرار نیست فقط مقابل حملات آبیها دفاع کند؛ تیم تارتار منتظر لحظهای خواهد بود که یکی از آن حملات قطع شود و زمین مقابلش باز بماند. بنابراین شاید مهمترین سؤال سهراب بختیاریزاده پیش از دربی این نباشد که «چگونه به پرسپولیس گل بزنیم؟»؛ بلکه این باشد که وقتی حمله ما تمام شد، چه شکلی در زمین خواهیم داشت؟
اگر استقلال برای آن لحظه پاسخ مناسبی داشته باشد، سهدفاعه میتواند بزرگترین مزیتش در نقشجهان باشد. اگر نداشته باشد، همان ساختاری که نفرات بیشتری را وارد حمله میکند، ممکن است بهترین فضای مسابقه را در اختیار سریعترین بازیکنان پرسپولیس قرار دهد.
در چنین مسابقهای، دربی را فقط با ساختن حمله نمیبرند؛ با کنترل لحظهای که حمله از دست میرود نیز میبرند.