واکنش جهانگیری به عروسی خونین سیریک؛ ۴ کشته و ۶۷ مجروح | «حمله به مردم، ایران را متزلزل نمی‌کند»

اسحاق جهانگیری پنجشنبه ۱۲ شهریور در کانال تلگرامی خود با انتشار متنی با عنوان «حمله به مردم بی‌گناه، نمی‌تواند خللی در ایستادگی ملی ایرانیان ایجاد کند» به اتفاقات اخیر جنوب ایران واکنش نشان داد.

او کشته و زخمی شدن شهروندان در حملات اخیر و به‌ویژه اصابت مهمات به محل برگزاری مراسم عروسی در کوهستک سیریک را محکوم کرد و این حادثه را در کنار حمله پیشین به مدرسه شجره طیبه میناب و واقعه لامرد قرار داد.

جهانگیری در موضع سیاسی خود این حملات را نشانه بی‌اعتنایی آمریکا به قواعد انسانی و حقوقی دانست و تأکید کرد فشار نظامی و هدف قرار گرفتن غیرنظامیان نمی‌تواند به ابزاری برای دستیابی واشنگتن به اهداف سیاسی تبدیل شود. او همچنین به خانواده قربانیان به‌ویژه مردم هرمزگان تسلیت گفت و برای مجروحان آرزوی بهبودی کرد.

این جملات موضع و ارزیابی جهانگیری است؛ اما بخشی از وقایعی که به آنها اشاره کرده، اکنون علاوه بر رسانه‌های ایرانی توسط منابع مستقل بین‌المللی نیز بررسی شده‌اند.

در عروسی کوهستک دقیقاً چه اتفاقی افتاد؟

براساس تازه‌ترین گزارش رویترز، در حملات سه‌شنبه‌شب آمریکا به نقاط مختلف ایران ۱۸ نفر کشته و ۱۰۸ نفر زخمی شدند. هلال‌احمر ایران اعلام کرده چهار نفر از کشته‌شدگان و ۶۷ نفر از مجروحان مربوط به مراسم عروسی در کوهستک، در ساحل تنگه هرمز، بوده‌اند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس تعداد مجروحان را دست‌کم ۶۸ نفر ذکر کرده و نوشته است چهار قربانی شامل دو زن و دو کودک چهار و ۱۶ ساله بوده‌اند. اختلاف یک‌نفری در تعداد مجروحان احتمالاً ناشی از زمان متفاوت به‌روزرسانی آمار است.

براساس گزارش AP، مراسم در خانه یک ماهیگیر محلی برگزار می‌شد. دست‌کم یک مهمات هدایت‌شونده به ساختمان اصابت کرد و سقف آن را به‌شدت تخریب کرد. یک برج مخابراتی و تأسیسات بندری نزدیک محل نیز در همان موج حملات هدف قرار گرفتند.

رویترز نیز تصاویر محل را با داده‌های ماهواره‌ای تطبیق داده و محل برج سقوط‌کرده در فاصله حدود ۱۳۶ متری ساختمان آسیب‌دیده را تأیید کرده است.

آمریکا درباره عروسی چه می‌گوید؟

فرماندهی مرکزی آمریکا هنوز مسئولیت مستقیم اصابت مهمات به خانه محل برگزاری عروسی را به‌طور علنی نپذیرفته است.

کاپیتان تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، به رویترز گفته ارتش آمریکا از گزارش‌های منتشرشده آگاه است و تأکید کرده نیروهای آمریکایی «غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهند». AP نیز گزارش داده سنتکام در حال بررسی گزارش‌هاست، هرچند مشخص نکرده آیا تحقیقات رسمی درباره این حادثه آغاز شده است یا خیر.

در عین حال بررسی تصاویر بقایای مهمات، موضوع را پیچیده‌تر کرده است.

یک کارشناس تسلیحاتی به AP گفته قطعات دیده‌شده با یک مهمات هدایت‌شونده هواپرتاب آمریکایی سازگار است. ارزیابی اولیه SLAM-ER بود، اما پس از مشاهده تصاویر بیشتر، احتمال استفاده از JSOW نیز مطرح شد. سنتکام درباره این تحلیل اظهار نظر نکرده است.

در نتیجه، انتساب حادثه به عملیات آمریکا از پشتوانه شواهد قابل توجهی برخوردار است، اما جزئیات دقیق سلاح، هدف مورد نظر و فرایند تصمیم‌گیری نظامی هنوز روشن نشده است.

هلال‌احمر پرونده عروسی را به دیوان کیفری بین‌المللی برد

حادثه سیریک اکنون از یک خبر داخلی فراتر رفته است.

هلال‌احمر ایران از دیوان کیفری بین‌المللی خواسته درباره حمله تحقیق «مستقل، بی‌طرفانه، کامل و مؤثر» انجام دهد و بر ماهیت غیرنظامی محل تأکید کرده است.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نیز از گزارش تلفات غیرنظامیان و اصابت حمله به مراسم عروسی ابراز نگرانی کرده و خواستار توقف عملیات نظامی شده است.

سخنگوی او یادآوری کرده همه طرف‌های جنگ ملزم به رعایت اصول تفکیک اهداف نظامی و غیرنظامی، تناسب و اتخاذ احتیاط‌های لازم هستند.

از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، صرف وقوع تلفات غیرنظامی به تنهایی برای تعیین عنوان حقوقی نهایی یک حمله کافی نیست؛ هدف مورد نظر، اطلاعات موجود در زمان حمله، تناسب میان مزیت نظامی و آسیب قابل پیش‌بینی به غیرنظامیان و اقدامات احتیاطی باید بررسی شوند.

بنابراین عبارت‌هایی مانند «جنایت جنگی» فعلاً موضع مقام‌ها و نهادهای ایرانی است و تعیین حقوقی آن مستلزم تحقیق درباره جزئیات عملیات خواهد بود.

مدرسه شجره طیبه میناب؛ پرونده‌ای که هنوز بسته نشده است

اشاره جهانگیری به مدرسه میناب نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

مدرسه دخترانه شجره طیبه در میناب در ۲۸ فوریه، نخستین روز جنگ، هدف حمله قرار گرفت. آمار قربانیان در گزارش‌های مختلف تغییر کرده، اما آخرین گزارش‌های رویترز از حدود ۱۶۰ تا ۱۶۸ کودک کشته‌شده سخن گفته‌اند.

آمریکا در ابتدا مسئولیت را نپذیرفت و مارکو روبیو گفت ارتش آمریکا عمداً مدرسه‌ای را هدف قرار نمی‌دهد.

اما تحقیقات داخلی آمریکا بعداً مسیر دیگری پیدا کرد.

رویترز در ماه مارس گزارش داد یافته‌های مقدماتی نظامیان آمریکایی نشان می‌دهد احتمالاً نیروهای آمریکا مسئول حمله بوده‌اند و ممکن است اطلاعات قدیمی هدف‌گیری باعث شده باشد مدرسه از مجموعه نظامی مجاور به‌درستی تفکیک نشود.

پنتاگون به دلیل اهمیت پرونده تحقیقات را به سطح بالاتری ارتقا داد و یک افسر ارشد خارج از سنتکام مأمور بررسی مستقل‌تر حادثه شد.

با این حال تا امروز، سوم سپتامبر ۲۰۲۶، گزارش نهایی این تحقیق به‌صورت عمومی منتشر نشده است. رویترز نیز امروز تأکید کرده پنتاگون هنوز نتیجه رسمی پرونده میناب را اعلام نکرده است.

بنابراین در این مورد، عبارت دقیق این است: شواهد و تحقیقات مقدماتی به احتمال مسئولیت آمریکا اشاره می‌کنند، اما نتیجه نهایی رسمی هنوز اعلام نشده است.

ماجرای «سلاح آزمایشی» در لامرد چه بود؟

بخش دیگری از متن جهانگیری به لامرد و «سلاحی آزمایشی با قدرت کشتار گسترده» اشاره دارد.

این تعبیر نیاز به اصلاح فنی دارد.

تحقیق مشترک Airwars و بررسی مستقل AP نشان می‌دهد سه انفجار در لامرد در روز ۲۸ فوریه با ویژگی‌های موشک جدید آمریکایی Precision Strike Missile یا PrSM سازگار بوده است؛ سلاحی که برای جایگزینی ATACMS توسعه یافته و بردی بیش از ۴۹۹ کیلومتر دارد.

این موشک هنگام انفجار در هوا ده‌ها هزار ساچمه متراکم تنگستنی را با سرعت بالا در جهات مختلف پخش می‌کند.

براساس بررسی Airwars، حملات لامرد دست‌کم ۲۱ غیرنظامی از جمله هفت کودک را کشتند و آثار تخریب در فاصله قابل توجهی از نقاط انفجار دیده شد. AP نیز تصاویر، ویدئوها و داده‌های ماهواره‌ای مورد استفاده در این تحلیل را بررسی کرده است.

اما دو احتیاط مهم لازم است.

نخست اینکه PrSM را دقیق‌تر است «موشک جدید» یا «سلاحی با نخستین کاربرد رزمی شناخته‌شده» بنامیم، نه لزوماً «سلاح آزمایشی».

دوم اینکه ارتش آمریکا تأیید کرده از PrSM در جنگ ایران استفاده کرده، اما صراحتاً انجام حمله با این موشک به لامرد را رد کرده است. در مقابل شش کارشناس تسلیحاتی به AP گفته‌اند شواهد فنی با PrSM سازگار است و احتمال استفاده از تسلیحات ایرانی یا اسرائیلی را پایین می‌دانند.

بنابراین مسئولیت حادثه لامرد نیز همچنان موضوع اختلاف و بررسی مستقل است.

چرا واکنش جهانگیری فقط یک پیام تسلیت نیست؟

متن جهانگیری در ظاهر پیام تسلیت و محکومیت است، اما در فضای سیاسی ایران معنای وسیع‌تری دارد.

او سه حادثه ــ عروسی سیریک، مدرسه میناب و لامرد ــ را در یک قاب قرار داده و از آنها برای تأکید بر مفهوم «ایستادگی ملی» استفاده کرده است.

این ادبیات نشان می‌دهد با بالا رفتن تعداد قربانیان غیرنظامی، واکنش به جنگ در حال تبدیل شدن به موضوعی فراتر از مرزبندی‌های معمول سیاسی داخلی است.

از سوی دیگر، حادثه سیریک در زمانی رخ داده که پس از حدود یک ماه کاهش شدت درگیری‌ها، تبادل حملات میان ایران و آمریکا دوباره افزایش یافته است. دبیرکل سازمان ملل نیز به همین دلیل خواستار توقف فوری اقدامات نظامی شده است.

عددی که در خبر جهانگیری نباید گم شود؛ ۴ کشته و ۶۷ مجروح

در میان تمام مواضع سیاسی، مهم‌ترین بخش خبر همچنان آمار انسانی حادثه کوهستک است.

چهار نفر، از جمله دو کودک، کشته شده‌اند و دست‌کم ۶۷ نفر دیگر آسیب دیده‌اند؛ آماری که هلال‌احمر هشدار داده ممکن است به دلیل وخامت وضعیت برخی مجروحان تغییر کند.

اکنون سه پرسش اصلی باقی مانده است: هدف اصلی عملیات در کوهستک دقیقاً چه بود؟ کدام مهمات به خانه محل برگزاری عروسی اصابت کرد؟ و آیا بررسی نظامی آمریکا مسئولیت این خسارت غیرنظامی را تأیید خواهد کرد؟

تا زمانی که پاسخ این پرسش‌ها منتشر نشود، بخشی از جزئیات حادثه همچنان محل تحقیق است.

اما آنچه دیگر محل تردید جدی نیست، وقوع خسارت گسترده در یک محل مسکونی، کشته شدن چهار غیرنظامی و افزایش دوباره نگرانی بین‌المللی درباره هزینه انسانی جنگ است.

واکنش جهانگیری نیز دقیقاً بر همین نقطه متمرکز شده است: فشار نظامی زمانی که به جان غیرنظامیان می‌رسد، دیگر فقط مسئله میدان جنگ نیست؛ به موضوعی سیاسی، اجتماعی و حقوقی تبدیل می‌شود که پاسخ‌گویی درباره آن می‌تواند مدت‌ها پس از پایان حملات ادامه داشته باشد.