تخممرغ ۵۲۰ هزار تومانی با ۱۵ هزار تن مازاد تولید؛ چرا مرغدار هنوز کیلویی ۷۰ هزار تومان ضرر میکند؟
بازار تخممرغ ایران با یک تناقض عجیب وارد نیمه شهریور شده است؛ تولیدکنندگان میگویند در شهریور حدود ۱۱۵ هزار تن تخممرغ تولید خواهد شد و نزدیک ۱۵ هزار تن آن مازاد بر نیاز داخلی است، اما همزمان هر کیلو محصول را حدود ۷۰ هزار تومان پایینتر از هزینه تمامشده میفروشند. در سوی دیگر مصرفکننده برای یک شانه تخممرغ حدود ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان میپردازد و بستههای برنددار در بعضی فروشگاهها حتی تا ۶۲۰ هزار تومان قیمت خوردهاند. حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن، افت صادرات را یکی از دلایل اصلی این فشار میداند؛ وضعیتی که اگر ادامه پیدا کند میتواند امروز قیمت تولیدکننده را پایین نگه دارد، اما در ماههای آینده تولید را تحت فشار قرار دهد.
۱۷:۰۳ - ۱۳ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
حمیدرضا کاشانی امروز جمعه ۱۳ شهریور اعلام کرد هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری، بسته به وزن و کیفیت محصول، حدود ۲۰۰ هزار تومان معامله میشود.
به گفته او، این قیمت حدود ۷۰ هزار تومان کمتر از هزینه تمامشده تولید و تقریباً ۳۰ هزار تومان پایینتر از نرخ ارشادی مورد اشاره وزارت جهاد کشاورزی است.
اگر همین ارقام را مبنا قرار دهیم، هزینه تمامشده مورد ادعای اتحادیه تقریباً ۲۷۰ هزار تومان در هر کیلو است.
یعنی مرغدار محصولی را که حدود ۲۷۰ هزار تومان برایش هزینه داشته، حدود ۲۰۰ هزار تومان میفروشد؛ اختلافی معادل تقریباً ۲۶ درصد قیمت تمامشده.
این فاصله برای صنعتی که روزانه هزاران تن محصول تولید میکند رقم کوچکی نیست.
اگر تنها ۱۱۵ هزار تن تولید ماهانه را مبنا قرار دهیم، اختلاف فرضی ۷۰ هزار تومانی در هر کیلو، از نظر حسابی به میلیاردها تومان فشار بالقوه بر زنجیره تولید منجر میشود؛ هرچند همه تولید الزاماً دقیقاً با همین قیمت و همین هزینه به فروش نمیرسد.
چرا قیمت پیشنهادی دیروز ۲۷۱ هزار تومان بود؟
یک روز قبل، همین مقام صنفی در گفتوگویی دیگر رقم دقیقتری ارائه کرده بود.
کاشانی گفته بود اتحادیه برای شهریور قیمت ۲۷۱ هزار تومان به ازای هر کیلو درب مرغداری را به وزارت جهاد کشاورزی پیشنهاد داده، چون این عدد به هزینه واقعی تولید نزدیک است.
او در همان گفتوگو تأکید کرد تولیدکنندگان در حال حاضر حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان پایینتر از این رقم محصول میفروشند.
بنابراین نرخ ۲۰۰ هزار تومانی امروز با صحبت دیروز تناقض جدی ندارد؛ اگر ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان از ۲۷۱ هزار تومان کم کنیم، به محدوده تقریبی ۱۹۱ تا ۲۰۱ هزار تومان میرسیم.
به بیان ساده، ۲۷۱ هزار تومان قیمت پیشنهادی و نزدیک به بهای تمامشده است؛ ۲۰۰ هزار تومان قیمت جاری خرید در مرغداری.
شانه تخممرغ واقعاً باید ۵۲۰ هزار تومان باشد؟
کاشانی قیمت منطقی برای مصرفکننده را کیلویی ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان عنوان کرده و گفته یک شانه حدود دو کیلویی باید ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان قیمت داشته باشد.
این بخش از محاسبه درست است:
دو کیلو × ۲۵۰ هزار تومان = ۵۰۰ هزار تومان
دو کیلو × ۲۶۰ هزار تومان = ۵۲۰ هزار تومان
اما بخش دیگری از همان اظهارات نیازمند اصلاح است.
او قیمت هر عدد تخممرغ را ۱۹ تا ۲۰ هزار تومان اعلام کرده است. اگر منظور یک شانه استاندارد ۳۰ عددی باشد، نتیجه این میشود:
۳۰ × ۱۹ هزار = ۵۷۰ هزار تومان
۳۰ × ۲۰ هزار = ۶۰۰ هزار تومان
پس نمیتوان همزمان یک شانه ۳۰ عددی را ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان و هر تخممرغ را ۱۹ تا ۲۰ هزار تومان دانست؛ مگر اینکه وزن، تعداد یا نوع عرضه متفاوت باشد.
برای انتشار دقیقتر، بهتر است مبنای اصلی را قیمت کیلویی و وزن خالص بسته قرار دهیم.
قیمت واقعی بازار؛ از ۴۹۳ تا ۶۲۰ هزار تومان
مشاهدات میدانی منتشرشده از بازار در روز پنجشنبه نشان میدهد بستههای تخممرغ در برخی فروشگاهها بسته به وزن و برند بین حدود ۴۹۳ هزار تا ۶۲۰ هزار تومان قیمت داشتهاند.
اما مقایسه این اعداد بدون توجه به وزن بسته میتواند گمراهکننده باشد.
مثلاً بسته ۱.۸ کیلوگرمی ۵۲۰ هزار تومانی با بسته دو کیلوگرمی ۵۲۰ هزار تومانی قیمت کیلویی یکسانی ندارد.
کاشانی روز گذشته گفته بود طبق ضوابط مورد استناد او، مجموع افزایش قیمت از مرغداری تا مصرفکننده باید حدود ۲۳ درصد باشد. اگر قیمت پیشنهادی ۲۷۱ هزار تومانی را مبنا بگیریم، نرخ مصرفکننده به حدود ۳۳۳ هزار تومان در هر کیلو میرسد.
این رقم برای یک شانه دو کیلویی حدود ۶۶۶ هزار تومان میشود.
اینجا یک نکته مهم ظاهر میشود: اگر مبنا «قیمت جاری مرغداری» یعنی ۲۰۰ هزار تومان باشد، نرخ ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومانی برای مصرفکننده منطقی به نظر میرسد؛ اما اگر مبنا «قیمت واقعی مورد مطالبه تولیدکننده» یعنی ۲۷۱ هزار تومان باشد، قیمت منطقی مصرفکننده بالاتر خواهد بود.
در نتیجه باید بین قیمت مطلوب امروز برای بازار و قیمت مبتنی بر پوشش کامل هزینه تولید تفاوت گذاشت.
۱۱۵ هزار تن تولید؛ ایران چقدر تخممرغ اضافه دارد؟
اتحادیه مرغداران میهن پیشبینی کرده تولید شهریور حدود ۱۱۵ هزار تن باشد و مصرف داخلی تقریباً ۱۰۰ هزار تن برآورد شده است.
یعنی بازار با حدود ۱۵ هزار تن مازاد مواجه خواهد بود.
این رقم معادل حدود ۱۳ درصد کل تولید ماهانه یا ۱۵ درصد نیاز داخلی است.
اگر آن را روزانه محاسبه کنیم، تولید متوسط ماهانه حدود ۳۸۰۰ تن در روز میشود، در حالی که مصرف داخلی تقریباً ۳۳۰۰ تن است.
پس هر روز چیزی حدود ۵۰۰ تن تخممرغ اضافه باید یا صادر شود، یا ذخیره شود، یا در داخل جذب شود.
اگر هیچکدام به اندازه کافی اتفاق نیفتد، محصول روی دست مرغدار میماند و قیمت درب مرغداری پایین میآید.
همین مکانیزم اقتصادی توضیح میدهد چرا در بازاری با فراوانی کالا، تولیدکننده میتواند زیانده باشد.
دیروز رقم تولید ۱۱۸ هزار تن بود؛ کدام عدد درست است؟
کاشانی در گفتوگوی منتشرشده یک روز قبل، تولید شهریور را حدود ۱۱۸ هزار تن و مصرف داخلی را تقریباً ۱۰۰ هزار تن اعلام کرده بود.
امروز رقم تولید ۱۱۵ هزار تن مطرح شده است.
این اختلاف سه هزار تنی، حدود ۲.۵ درصد کل تولید است و میتواند ناشی از بهروزرسانی برآورد یا گرد کردن ارقام باشد.
بنابراین دقیقترین عبارت در گزارش تحلیلی این است که تولید شهریور در محدوده ۱۱۵ تا ۱۱۸ هزار تن پیشبینی میشود و حدود ۱۵ تا ۱۸ هزار تن از آن میتواند مازاد بر مصرف داخلی باشد.
چرا صادرات برای تخممرغ حیاتی شده است؟
تخممرغ کالایی نیست که بتوان مازاد آن را برای مدت نامحدود بدون هزینه نگهداری کرد.
وقتی تولید ماهانه بالاتر از مصرف است، صادرات یکی از مهمترین سوپاپهای تنظیم بازار میشود.
کاشانی امروز گفته صادرات نسبت به سال قبل حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تن کاهش پیدا کرده و برنامه بازرگانی مشخصی برای جذب مازاد مشاهده نمیشود.
او یک روز قبل حتی انتقاد شدیدتری مطرح کرده و گفته از زمانی که وزارت جهاد کشاورزی نقش بیشتری در مدیریت صادرات گرفته، حجم صادرات افت چشمگیری داشته و بخشی از بازارهایی که طی چند سال توسط بخش خصوصی ایجاد شده بود آسیب دیده است. این ارزیابی، موضع اتحادیه است و برای سنجش دقیق میزان کاهش باید آمار رسمی گمرک و وزارت جهاد در پایان دوره بررسی شود.
با این حال اصل رابطه روشن است:
صادرات کمتر + تولید بیشتر = فشار نزولی بیشتر روی قیمت درب مرغداری.
مازاد تولید برای مردم خبر خوب است یا بد؟
در کوتاهمدت میتواند خبر خوبی باشد.
وجود ۱۵ هزار تن مازاد یعنی احتمال کمبود فیزیکی تخممرغ در شهریور پایین است و بازار از نظر عرضه تحت فشار نیست.
حتی افزایش تولید میتواند جلوی جهش شدید قیمت مصرفکننده را بگیرد.
اما اگر قیمت آنقدر پایین بماند که مرغداران نتوانند هزینه خوراک، جوجه، دارو، انرژی، نیروی انسانی و سرمایه در گردش را تأمین کنند، مسئله در ماههای بعد برعکس میشود.
تسنیم در ابتدای اردیبهشت نیز از قول کاشانی گزارش کرده بود که در آن مقطع تخممرغ ۲۰۵ تا ۲۱۰ هزار تومان درب مرغداری معامله میشد و اتحادیه نسبت به فاصله قیمت فروش با هزینه تولید هشدار میداد. این نشان میدهد بحث زیان تولیدکننده موضوعی مربوط به چند روز اخیر نیست.
«تولکبری» چرا به بازار مربوط است؟
کاشانی در اظهارات امروز به «تولکبری» نیز اشاره کرده است.
در صنعت تخمگذار، تولکبری به دورهای گفته میشود که با مدیریت گله، پرنده وارد مرحله توقف یا کاهش تولید شده و سپس میتواند برای یک دوره دیگر به چرخه تخمگذاری برگردد.
از نگاه اتحادیه، بازگشت گلههای بیشتری به چرخه تولید در شرایطی که بازار همین حالا مازاد دارد، ممکن است عرضه را بیشتر کند و فشار بیشتری بر قیمت تولیدکننده وارد کند.
بنابراین مسئله اصلی این نیست که «تخممرغ کم داریم»؛ اتفاقاً مشکل فعلی تولیدکننده میتواند زیادی تولید نسبت به امکان فروش باشد.
تخممرغ ارزانترین پروتئین سفره باقی مانده است
این ماجرا از سمت تقاضا نیز اهمیت زیادی دارد.
همزمان با افزایش شدید قیمت گوشت قرمز، مرغ و سایر مواد پروتئینی، تخممرغ برای بسیاری از خانوارها به جایگزین ارزانتری تبدیل شده است.
کاشانی نیز روز گذشته گفته بود افزایش قیمت سایر منابع پروتئینی تقاضای تخممرغ را بالا برده و شهریور از ماههای پرمصرف سال محسوب میشود.
با این وجود همین افزایش تقاضا هم نتوانسته کل تولید اضافی را جذب کند.
اگر در یک ماه پرمصرف همچنان ۱۵ تا ۱۸ هزار تن مازاد باقی بماند، اهمیت صادرات و ذخیرهسازی در ماههای بعدی بیشتر خواهد شد.
آیا تخممرغ دوباره گران میشود؟
از سمت عرضه، فعلاً شواهد کمبود دیده نمیشود؛ برعکس، بازار با تولید بالا مواجه است.
بنابراین جهش قیمتی ناشی از کمبود کالا در کوتاهمدت سناریوی اصلی نیست.
اما از سمت هزینه تولید، فشار صعودی وجود دارد.
اگر اتحادیه واقعاً هزینه تمامشده را نزدیک ۲۷۰ هزار تومان محاسبه کند و مرغدار تنها ۲۰۰ هزار تومان دریافت کند، این شکاف در بلندمدت پایدار نیست.
بازار در نهایت از یکی از سه مسیر تعدیل میشود: قیمت خرید از مرغدار بالا میرود، هزینه تولید کاهش پیدا میکند، یا بخشی از تولید از بازار خارج میشود.
مسیر چهارم، یعنی افزایش صادرات و جذب مازاد، میتواند فشار را بدون افزایش شدید قیمت مصرفکننده کاهش دهد.
تناقض بزرگ بازار تخممرغ؛ مصرفکننده گران میخرد، مرغدار ارزان میفروشد
این همان نکتهای است که وضعیت امروز بازار را عجیب میکند.
مرغدار میگوید هر کیلو را حدود ۲۰۰ هزار تومان و پایینتر از هزینه تولید میفروشد.
مصرفکننده یک شانه را حدود ۵۰۰ هزار تومان یا بیشتر میخرد.
و در همان زمان کشور حدود ۱۵ هزار تن تخممرغ مازاد دارد.
پس مشکل اصلی امروز «کمبود تخممرغ» نیست؛ مشکل در تعادل میان تولید، صادرات، هزینه تمامشده و شبکه توزیع است.
اگر صادرات مازاد احیا شود، فشار روی مرغداران کمتر میشود. اگر صادرات همچنان ضعیف بماند، خرید حمایتی و ذخیرهسازی اهمیت بیشتری پیدا میکند. و اگر هیچکدام به اندازه کافی انجام نشود، ادامه فروش زیر قیمت تمامشده میتواند تولید دورههای بعد را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین عدد تعیینکننده بازار شهریور فقط شانه ۵۲۰ هزار تومانی نیست؛ عدد مهمتر همان ۱۵ هزار تن مازاد است.
بازار تخممرغ در کوتاهمدت از کمبود نمیترسد؛ نگرانی اصلی این است که وفور امروز، با زیان مستمر مرغدار، به کاهش تولید فردا تبدیل نشود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
