دو روز مانده به اجرای «آرش»؛ حمید صفت جای نوید محمدزاده را میگیرد؟
روابط عمومی پروژه «آرش» امروز جمعه ۱۳ شهریور اعلام کرد حمید صفت، خواننده و بازیگر، به جمع بازیگران این تئاتر-ارکسترال اضافه شده است.
«آرش» به تهیهکنندگی علی محتشم، کارگردانی علی سرابی و نویسندگی امید سهرابی تولید شده و محمد قدس مجری طرح و علی کریم مدیر اجرایی آن هستند. طبق برنامه اعلامی پروژه، نخستین اجرا برای یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ در نظر گرفته شده است.
فاصله زمانی میان اعلام حضور صفت و نخستین اجرا فقط دو روز است؛ موضوعی که در یک پروژه نمایشی معمولی هم قابل توجه بود، چه برسد به اثری که خود را یک تئاتر-ارکسترال بزرگ با ترکیب گسترده بازیگران، موسیقی و طراحی صحنه معرفی میکند.
بازیگر نقش مهمی مثل افراسیاب باید نه فقط متن را حفظ کند، بلکه میزانسن، ریتم صحنه، تعامل با ارکستر و هماهنگی با دیگر بازیگران را نیز در مدت بسیار کوتاهی به دست بیاورد.
آیا صفت واقعاً جای نوید محمدزاده را گرفته است؟
اینجا یک اختلاف ظریف میان گزارشها وجود دارد.
تسنیم بهصراحت نوشته حمید صفت برای بازی در نقش افراسیاب جایگزین نوید محمدزاده شده است. در همین گزارش آمده که محمدزاده پیش از کنار گذاشته شدن از پروژه، همین نقش را بر عهده داشته است.
اما هنرآنلاین نکته محتاطانهتری مطرح کرده است: روابط عمومی پروژه در متن رسمی پیوستن حمید صفت، مستقیماً اعلام نکرده که او «جایگزین نوید محمدزاده» است و صرفاً از اضافه شدن صفت به گروه بازیگران خبر داده است.
بنابراین در شرایط فعلی دقیقترین روایت این است که گزارشهای رسانهای صفت را بازیگر تازه نقش افراسیاب معرفی کردهاند، اما اطلاعیه روابط عمومی پروژه در متن منتشرشده صراحتاً واژه جایگزین را به کار نبرده است.
با توجه به فاصله بسیار کم تا اجرا، بعید است تعیین تکلیف این نقش مدت زیادی مبهم باقی بماند.
یک اصلاح دیگر؛ حمید صفت فقط «بامداد خمار» را بازی نکرده
انتقاد اصلی به انتخاب صفت بر کمتجربگی او در بازیگری و بهویژه تئاتر متمرکز شده، اما اینکه گفته شود او فقط یک تجربه بازیگری دارد، دقیق نیست.
حمید صفت پیش از «بامداد خمار» در مجموعه تلویزیونی «هفت سر اژدها» ساخته ابوالقاسم طالبی نقش محمدعلی را بازی کرده بود. بعدتر نیز در «بامداد خمار» به کارگردانی نرگس آبیار در نقش اصلان مقابل دوربین رفت.
پس «آرش» سومین تجربه قابل اشاره او در بازیگری تصویری و نمایشی محسوب میشود.
اما تفاوت بزرگ دقیقاً همینجاست: دوربین با صحنه تئاتر یکی نیست.
خود روابط عمومی پروژه نیز در معرفی صفت نوشته است که «آرش» نخستین تجربه جدی او در عرصه تئاتر خواهد بود.
در نتیجه سؤال درباره آمادگی او برای اجرای زنده، آن هم در نقشی مهم و تنها دو روز بعد از اعلام رسمی حضورش، پرسشی طبیعی است؛ هرچند پاسخ واقعی فقط روی صحنه مشخص خواهد شد و نمیتوان پیش از اجرا درباره کیفیت بازی او حکم قطعی داد.
از نوید محمدزاده به حمید صفت؛ فاصله تجربه تئاتری قابل توجه است
آنچه تغییر اخیر را بیش از یک جابهجایی ساده در فهرست بازیگران خبرساز کرده، سابقه نفر قبلی این نقش است.
نوید محمدزاده بخش مهمی از مسیر حرفهای خود را در تئاتر طی کرده و سالها پیش از تبدیل شدن به یکی از ستارههای سینمای ایران، بازیگر صحنه بوده است.
حمید صفت اما اساساً با موسیقی شناخته میشود و ورود او به بازیگری پدیدهای نسبتاً تازه است.
این مقایسه الزاماً به این معنا نیست که صفت نمیتواند در «آرش» موفق باشد. خوانندگان و هنرمندان حوزههای دیگر بارها توانستهاند حضور موفقی در تئاتر داشته باشند.
نکته غیرعادی، زمان تغییر است.
اگر همین انتخاب چند ماه قبل انجام میشد، فرصت تمرین میتوانست بسیاری از نگرانیها را برطرف کند. اما اعلام بازیگر تازه یک نقش مهم در فاصله دو روز تا افتتاح، فشار بسیار بیشتری هم روی صفت و هم روی کل گروه ایجاد میکند.
محمدزاده چرا از «آرش» کنار گذاشته شد؟
حاشیه اصلی «آرش» از چند روز قبل و با اعلام قطع همکاری با نوید محمدزاده آغاز شد.
روابط عمومی پروژه در توضیح رسمی خود مدعی شد کنار گذاشتن محمدزاده به دلایلی از جمله نقض تعهدات قراردادی، رفتارهای غیرحرفهای و اخلال در روند تمرینات و آمادهسازی پروژه صورت گرفته است. گروه همچنین تأکید کرد مسائل سیاسی یا مالی در این تصمیم نقشی نداشتهاند.
اینها البته ادعاهای یک طرف اختلافاند و تاکنون سند مستقلی برای ارزیابی جزئیات قراردادی منتشر نشده است.
محمدزاده نیز روایت کاملاً متفاوتی ارائه کرد.
او در واکنش خود، ادعای «اخراج» و «عدم استقبال تماشاگر» را به سخره گرفت و به شکل مشخص به شیوه قیمتگذاری بلیتها اعتراض کرد. مهمترین ادعای او این بود که بلیتهای نزدیک به پنج میلیون تومان بدون مشورت با بازیگران تعیین شدهاند و از نام و تصویر آنها برای معرفی سامانه فروش استفاده شده است.
به این ترتیب، اختلافی که میتوانست یک جدایی حرفهای باشد، در چند ساعت به یک جدال رسانهای تبدیل شد.
بلیت واقعاً پنج میلیون تومان بوده است؟
بله، اما با یک توضیح مهم.
بر اساس توضیحی که از سوی پروژه درباره ساختار قیمتگذاری منتشر شد، بلیت «آرش» در ۹ سطح قیمتی از ۹۹۰ هزار تومان تا ۴ میلیون و ۹۸۰ هزار تومان عرضه شده و بلیت نزدیک به پنج میلیون تومان فقط برای تعداد محدودی از صندلیهای ممتاز بوده است.
بنابراین جمله «بلیت تئاتر آرش پنج میلیون تومان است» بهصورت کلی دقیق نیست.
دقیقتر این است که بگوییم سقف قیمت برخی بلیتها نزدیک پنج میلیون تومان بوده است.
با این حال همین سقف قیمتی بهتنهایی برای ایجاد یک موج انتقادی کافی بود؛ بهخصوص در شرایطی که هزینه حضور دو نفر در بهترین بخش سالن میتواند به نزدیک ده میلیون تومان برسد.
آیا «آرش» در بلیتفروشی شکست خورده بود؟
درباره این بخش هم باید میان گزارش رسانهای و داده قطعی تفاوت گذاشت.
چند رسانه پیش از ماجرای جدایی محمدزاده از کاهش استقبال یا فروش ضعیفتر از انتظار نوشته بودند. گزارش روزیاتو نیز به نقل از منابع دیگر از روند نزولی استقبال مخاطبان پس از آغاز پیشفروش صحبت کرده است.
تسنیم هم در گزارش انتقادی خود ادعا کرده تلاش اولیه بلیتفروشی «آرش» با عدم استقبال مخاطبان مواجه شده است.
اما تاکنون آمار رسمی جامعی از تعداد کل بلیتهای عرضهشده، تعداد فروشرفته و درصد اشغال سالن منتشر نشده است.
بنابراین استفاده از عبارت قطعی «شکست بلیتفروشی» هنوز نیاز به داده بیشتری دارد.
میتوان گفت گزارشهایی از استقبال کمتر از انتظار منتشر شده؛ اما نمیتوان بدون آمار فروش، شکست تجاری پروژه را قطعی دانست.
«بزرگترین و متفاوتترین پروژه»؛ ادعایی که حالا زیر ذرهبین است
سازندگان «آرش» در معرفیهای تبلیغاتی از تعابیری مانند «بزرگترین و متفاوتترین پروژه نمایشی ـ ارکسترال امسال» استفاده کردهاند.
چنین عنوانهایی در تبلیغات فرهنگی عجیب نیستند و بیشتر ماهیت بازاریابی دارند تا یک رتبهبندی قابل اندازهگیری.
اما هرچه ادعای یک پروژه بزرگتر باشد، انتظار از آن نیز بالاتر میرود.
پروژهای که خود را بزرگترین معرفی میکند، طبیعتاً بابت قیمتگذاری، مدیریت روابط با بازیگران، برنامه تمرین و تغییر نفرات در آستانه افتتاح بیشتر زیر ذرهبین قرار میگیرد.
«آرش» در چند هفته گذشته دقیقاً از همین نقطه آسیب دیده است: پیش از آنکه کیفیت خود نمایش موضوع بحث شود، خبرهای حاشیهای درباره قیمت بلیت، میزان استقبال، جدایی محمدزاده و حالا انتخاب یک بازیگر تازه در فاصله دو روز تا اجرا تیتر رسانهها را گرفتهاند.
صحنه یکشنبه مهمتر از همه بیانیههاست
در نهایت، هیچکدام از این حاشیهها پاسخ مهمترین سؤال را نمیدهند: «آرش» روی صحنه چه کیفیتی خواهد داشت؟
ممکن است حمید صفت با وجود تجربه محدود تئاتری، اجرای قابل قبولی ارائه کند. ممکن است گروه در مدت کوتاه تغییر بازیگر را مدیریت کرده باشد و مخاطب با پروژهای منسجم روبهرو شود.
احتمال عکس آن نیز وجود دارد.
به همین دلیل انتقاد پیش از اجرا بهتر است متوجه فرآیند عجیب تغییر بازیگر در آستانه افتتاح باشد، نه حکم قطعی درباره توانایی صفت برای ایستادن روی صحنه.
آنچه فعلاً قطعی است، این است که روابط عمومی «آرش» روز ۱۳ شهریور بازیگری را معرفی کرده که خودش میگوید این پروژه نخستین تجربه جدی تئاتری اوست؛ در حالی که نخستین اجرای رسمی برای ۱۵ شهریور برنامهریزی شده است.
نوید محمدزاده رفته، حمید صفت آمده و نقش افراسیاب به یکی از مهمترین علامت سؤالهای اجرای افتتاحیه تبدیل شده است.
«آرش» پیش از آنکه تیرش را روی صحنه رها کند، بخش بزرگی از توجه رسانهای را با حاشیهها به دست آورده؛ حالا یکشنبه شب مشخص میشود این حجم از خبر و جنجال پشتوانه یک اجرای بزرگ بوده یا حاشیه، باز هم از خود نمایش جلوتر خواهد ماند.