بازار ارز نخستین روز معاملاتی هفته را صعودی آغاز کرد. قیمت دلار امروز شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ که در پایان معاملات روز پنجشنبه در محدوده ۲۲۱ هزار تومان قرار داشت، تا زمان تنظیم این گزارش با حدود سه هزار تومان افزایش به سطح ۲۲۴ هزار تومان رسیده است. گزارش‌های بازار نیز افزایش قیمت دلار در معاملات امروز و ادامه فضای صعودی هفته گذشته را تایید می‌کنند.

اهمیت رشد امروز زمانی بیشتر می‌شود که عملکرد دلار در هفته گذشته را در نظر بگیریم. اسکناس آمریکایی تنها طی هفته قبل حدود ۲۱ هزار تومان افزایش قیمت را تجربه کرد و بدون اصلاح جدی، معاملات هفته جدید را نیز در مسیر صعودی آغاز کرده است. این رفتار نشان می‌دهد که تقاضای موجود در بازار صرفاً ناشی از نوسانات کوتاه‌مدت نیست و مجموعه‌ای از ریسک‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی در شکل‌گیری انتظارات معامله‌گران نقش دارند.

چرا قیمت دلار امروز افزایش یافت؟

مهم‌ترین محرک بازار ارز در شرایط فعلی، افزایش دوباره ریسک‌های سیاسی و نظامی است. بازار ارز ایران طی ماه‌های اخیر حساسیت بالایی به اخبار مربوط به درگیری‌های منطقه‌ای، تنگه هرمز و آینده روابط تهران و واشنگتن نشان داده و هر نشانه‌ای از تشدید تنش، تقاضای احتیاطی برای دلار و سایر دارایی‌های امن را افزایش داده است.

رویترز روز شنبه پنجم سپتامبر، برابر با ۱۴ شهریور، گزارش داد که یک نفتکش ایرانی در نزدیکی جزیره خارگ هدف قرار گرفته است. این خبر به نقل از خبرگزاری تسنیم منتشر شده و بر اساس آن، نفتکش با چهار موشک آمریکایی مورد اصابت قرار گرفته است. رویترز در عین حال تاکید کرده که هنگام انتشار خبر، مقام‌های رسمی ایران هنوز بیانیه‌ای در این باره منتشر نکرده بودند و فرماندهی مرکزی آمریکا نیز به درخواست اظهارنظر پاسخ نداده بود.

همین ابهام برای بازار ارز اهمیت زیادی دارد. معامله‌گران معمولاً پیش از روشن‌شدن نتیجه نهایی تحولات سیاسی واکنش نشان می‌دهند و زمانی که احتمال گسترش درگیری مطرح باشد، بخشی از نقدینگی به سمت ارز، طلا و سایر دارایی‌هایی حرکت می‌کند که به‌عنوان پوشش ریسک کاهش ارزش ریال شناخته می‌شوند.

تنگه هرمز چگونه به بازار دلار سیگنال می‌دهد؟

مساله تنگه هرمز تنها یک ریسک سیاسی نیست و مستقیماً با درآمدهای نفتی و منابع ارزی ایران ارتباط پیدا می‌کند. رویترز در گزارشی که اول سپتامبر منتشر شد، اعلام کرد صادرات معنادار نفت خام ایران از مسیر تنگه هرمز برای حدود هفت هفته متوقف شده و فشار بر صادرات نفت، یکی از منابع اصلی ورود ارز به اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار داده است.

طبق برآوردهای کپلر و ورتکسا که رویترز به آنها استناد کرده، بارگیری نفت خام و میعانات ایران در ماه اوت به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز کاهش یافته؛ در حالی که این میزان در ماه مارس حدود دو میلیون بشکه در روز برآورد شده بود. رویترز همچنین نوشته است تداوم این وضعیت می‌تواند بر منابع مالی دولت و ذخایر ارزی فشار وارد کند.

برای بازار ارز، چنین اخباری یک پیام روشن دارد: اگر دسترسی به درآمدهای صادراتی و عرضه ارز محدودتر شود، توان سمت عرضه برای مقابله با تقاضای فزاینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل، معامله‌گران علاوه بر اخبار نظامی، وضعیت صادرات نفت و مسیر ورود ارز به کشور را نیز دنبال می‌کنند.

بن‌بست مذاکرات ایران و آمریکا به کمک دلار آمد

عامل مهم دیگر، کاهش امید معامله‌گران به یک گشایش سریع سیاسی است. در مقاطعی که احتمال مذاکره یا توافق میان ایران و آمریکا تقویت می‌شود، بازار ارز معمولاً با افزایش فروش و کاهش تقاضای احتیاطی روبه‌رو می‌شود؛ اما اخبار روزهای اخیر فعلاً جهت مخالفی را نشان می‌دهد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، سوم سپتامبر اعلام کرد در شرایط فعلی مذاکره‌ای با ایران برای پایان دادن به درگیری‌ها در جریان نیست. او همچنین گفت واشنگتن تا زمانی که حملات به کشتیرانی تجاری ادامه داشته باشد، وارد مذاکره نمی‌شود. رویترز نیز از نبود مذاکرات دیپلماتیک در شرایط کنونی خبر داده است.

این وضعیت بخشی از امید بازار به کاهش سریع ریسک سیاسی را کمرنگ کرده است. بنابراین تا زمانی که خبر معتبری درباره ازسرگیری مذاکرات یا کاهش درگیری‌ها منتشر نشود، بخشی از تقاضای ارز می‌تواند ماهیت احتیاطی خود را حفظ کند.

قیمت یورو به ۲۶۰ هزار تومان رسید

رشد بازار تنها به دلار محدود نمانده است. قیمت یورو امروز نیز حدود چهار هزار تومان افزایش یافته و به محدوده ۲۶۰ هزار تومان رسیده است. حرکت همزمان دلار و یورو نشان می‌دهد فشار خرید در بازار ارز گسترده‌تر از نوسان یک ارز مشخص است.

در چنین شرایطی، افزایش انتظارات تورمی نیز می‌تواند به تداوم تقاضا کمک کند. هنگامی که فعالان اقتصادی انتظار کاهش بیشتر قدرت خرید پول ملی را داشته باشند، تمایل به نگهداری ریال کاهش پیدا می‌کند و بخشی از نقدینگی می‌تواند وارد بازار ارز و طلا شود.

فاصله دلار آزاد و توافقی همچنان بالاست

در بازار رسمی نیز قیمت دلار توافقی افزایش داشته است. قیمت دلار توافقی امروز شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ در سمت فروش به ۱۶۰ هزار و ۵۰۲ تومان و در سمت خرید به ۱۵۹ هزار و ۵۷ تومان رسیده است. نرخ فروش دلار توافقی نسبت به قبل ۴۸۰ تومان افزایش داشته و این ارز از روز پنجشنبه وارد کانال ۱۶۰ هزار تومانی شده است.

با این حال، قرارگرفتن دلار آزاد در محدوده ۲۲۴ هزار تومان نشان می‌دهد فاصله قابل توجهی میان نرخ بازار آزاد و نرخ توافقی باقی مانده است. هرچه این فاصله بزرگ‌تر شود، نحوه مدیریت عرضه ارز و سیاست‌های بازارساز برای فعالان اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

پیش‌بینی قیمت دلار؛ آیا کانال‌های بالاتر در راه است؟

مسیر کوتاه‌مدت قیمت دلار بیش از هر متغیر دیگری به اخبار سیاسی و نظامی وابسته شده است. اگر تنش‌ها در تنگه هرمز و خلیج فارس ادامه پیدا کند، فشار بر صادرات نفت افزایش یابد و همزمان نشانه‌ای از بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره دیده نشود، تقاضای احتیاطی می‌تواند همچنان از قیمت دلار حمایت کند.

در مقابل، انتشار خبر معتبر درباره کاهش درگیری‌ها، ایجاد مسیر تازه‌ای برای مذاکرات یا افزایش محسوس عرضه ارز از سوی بازارساز می‌تواند زمینه اصلاح قیمت‌ها را فراهم کند. بنابراین رشد فعلی دلار را نباید به معنای صعود بدون توقف بازار در نظر گرفت؛ زیرا در شرایط سیاسی کنونی، یک خبر می‌تواند جهت معاملات را در مدت کوتاهی تغییر دهد.

با این حال آنچه معاملات شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد، این است که فعلاً دست خریداران در بازار بالاتر است. دلار پس از جهش ۲۱ هزار تومانی هفته گذشته، امروز نیز سه هزار تومان دیگر افزایش یافته و به ۲۲۴ هزار تومان رسیده است. تا زمانی که ریسک نظامی، نگرانی از محدودیت درآمدهای ارزی و بن‌بست دیپلماتیک همزمان در بازار حضور داشته باشند، چشم‌انداز قیمت دلار همچنان پرنوسان و متمایل به سطوح بالاتر باقی خواهد ماند.