جنجال بزرگ در بازی استقلال؛ کارشناسان: چشمی باید اخراج می‌شد | چرا VAR داور را صدا نکرد؟

آلومینیوم و استقلال شامگاه یکشنبه ۱۵ شهریور در هفته ششم لیگ برتر در ورزشگاه امام خمینی اراک به تساوی صفر بر صفر رسیدند. استقلال با این نتیجه پس از تساوی مقابل فولاد و پرسپولیس، برای سومین مسابقه متوالی از کسب پیروزی بازماند و هر دو تیم اراکی و تهرانی به امتیاز ۱۲ رسیدند.

مسابقه از نظر موقعیت گل چندان پرحادثه نبود. محمد خلیفه با دبل‌سیوی تماشایی مقابل محمدحسین اسلامی و یاسر آسانی مهم‌ترین فرصت استقلال را گرفت و در نیمه دوم نیز ضربه علی وطن‌دوست پس از برخورد به بازیکن استقلال به تیر دروازه حبیب فرعباسی خورد. اما در نهایت نه این موقعیت‌ها، بلکه یک برخورد در دقیقه ۸۰ به بحث اصلی پس از مسابقه تبدیل شد.

چه اتفاقی در دقیقه ۸۰ افتاد؟

امیرعلی صادقی که تنها دقایقی قبل به ترکیب آلومینیوم اضافه شده بود، در میانه میدان با روزبه چشمی وارد یک دوئل شد. چشمی برای رسیدن به توپ پای خود را بالا آورد و برخورد کف و روی کفش او با ناحیه بالای ساق و اطراف زانوی بازیکن آلومینیوم باعث شد صادقی روی زمین بیفتد.

پیام حیدری بلافاصله خطا گرفت و به کاپیتان استقلال کارت زرد نشان داد. بازیکنان آلومینیوم اما معتقد بودند شدت برخورد بیشتر از یک خطای بی‌احتیاط یا «reckless» است و خواستار اخراج چشمی شدند. گزارش رسمی مسابقه نیز کارت زرد دقیقه ۸۰ را برای روزبه چشمی ثبت کرده است.

همین تفاوت میان «کارت زرد» و «کارت قرمز» حالا محور کارشناسی داوری است.

حسین عسگری: این صحنه واضح‌تر از آن بود که نیاز به بحث داشته باشد

حسین عسگری یکی از صریح‌ترین مواضع را درباره این برخورد گرفت.

او این صحنه را مصداق خطای شدید دانست و استدلال کرد ضربه با شدت بالا به ساق و نزدیکی زانوی حریف، شرایط لازم برای اخراج را دارد. عسگری همچنین از عملکرد تیم VAR انتقاد کرد و معتقد بود در چنین صحنه‌ای داور ویدئویی باید داور وسط را به بازبینی دعوت می‌کرد.

عسگری در تحلیل خود روی یک واژه کلیدی قوانین داوری تأکید دارد: نیروی بیش از حد.

از نگاه او، برای تشخیص خطای شدید لازم نیست برخوردی عجیب یا غیرمعمول رخ دهد؛ اگر نحوه ورود بازیکن به دوئل، نقطه تماس و شدت ضربه سلامت حریف را در معرض خطر قرار دهد، قانون اجازه برخورد ساده با صحنه را نمی‌دهد.

حق‌وردی هم موافق اخراج چشمی است

تورج حق‌وردی نیز به نتیجه‌ای مشابه رسید.

او تأکید کرد هرچند نگاه و تمرکز چشمی روی توپ بوده، این موضوع شدت برخورد را از بین نمی‌برد. از دید این کارشناس، ضربه با شدت به زانوی بازیکن آلومینیوم مصداق خطای شدید بوده و تصمیم صحیح باید کارت قرمز می‌بود.

این نکته از نظر قوانین فوتبال اهمیت زیادی دارد؛ چون «قصد بازی با توپ» الزاماً بازیکن را از مسئولیت نوع ورودش به دوئل معاف نمی‌کند.

یک بازیکن می‌تواند کاملاً برای گرفتن توپ وارد چالش شود اما اگر شیوه ورود او ایمنی حریف را به خطر بیندازد، همچنان امکان اخراج وجود دارد.

قانون درباره چنین برخوردهایی چه می‌گوید؟

قانون ۱۲ IFAB میان سه سطح برخورد تفاوت قائل می‌شود.

اگر بازیکن صرفاً بی‌احتیاط باشد، معمولاً نیازی به کارت نیست. اگر ورود او بدون توجه کافی به خطر برای حریف باشد، خطا «reckless» محسوب شده و کارت زرد دارد. اما اگر بازیکن از نیروی بیش از حد استفاده کند یا سلامت حریف را به خطر بیندازد، باید از زمین اخراج شود.

IFAB در تعریف رسمی Serious Foul Play نیز می‌گوید تکل یا چالشی که سلامت حریف را به خطر بیندازد یا با نیروی بیش از حد و خشونت انجام شود، مستوجب کارت قرمز است. این قاعده حتی در شرایطی اعمال می‌شود که بازیکن برای تصاحب توپ تلاش کرده باشد.

بنابراین پرسش اصلی درباره برخورد چشمی این نیست که «آیا او قصد زدن صادقی را داشت؟»؛ پرسش این است که آیا شدت، نقطه تماس و نوع ورود، ایمنی حریف را به خطر انداخت یا نه؟

عسگری و حق‌وردی پاسخ مثبت داده‌اند.

آیا VAR اصلاً صحنه را ندید؟

اینجا یک برداشت رایج باید اصلاح شود.

در گزارش‌های اولیه گفته شد صحنه «به VAR نرفت»، اما در مسابقه‌ای که VAR فعال است، پروتکل به شکل دیگری عمل می‌کند.

طبق قانون IFAB، VAR باید تمام صحنه‌های بالقوه مربوط به گل، پنالتی و کارت قرمز مستقیم را به‌صورت خودکار بررسی کند. اگر در این بررسی تشخیص دهد تصمیم داور زمین یک «اشتباه واضح و آشکار» بوده یا یک اتفاق جدی از دید تیم داوری جا مانده است، موضوع را به داور اطلاع می‌دهد و ممکن است بازبینی کنار زمین انجام شود.

پس محتمل‌ترین توصیف فنی این است که صحنه بررسی شده، اما VAR به این جمع‌بندی نرسیده که پیام حیدری باید برای تغییر تصمیم به مانیتور کنار زمین مراجعه کند.

این دقیقاً همان بخش تصمیمی است که دو کارشناس داوری به آن اعتراض دارند.

تیم VAR بازی چه کسانی بودند؟

قضاوت مسابقه بر عهده پیام حیدری بود و فرهاد فرهادپور و مهدی سیفی او را به‌عنوان کمک‌داور همراهی کردند.

محمدرضا تارخ داور VAR و کیوان علی‌محمدی دستیار VAR این مسابقه بودند. آرمان اسعدی نیز به‌عنوان ناظر داوری انتخاب شده بود. این ترکیب پیش از مسابقه توسط کمیته داوران اعلام شده بود و گزارش مسابقه نیز همان اسامی را ثبت کرده است.

از این منظر، اگر کارشناسی عسگری و حق‌وردی را مبنا قرار دهیم، انتقاد فقط متوجه پیام حیدری نیست؛ تصمیم تیم ویدئویی برای توصیه نکردن بازبینی نیز بخشی از ماجراست.

اگر چشمی اخراج می‌شد، بازی تغییر می‌کرد؟

پاسخ قطعی به این سؤال ممکن نیست.

برخورد در دقیقه ۸۰ رخ داد و استقلال در آن مقطع هنوز برای رسیدن به گل تلاش می‌کرد. اخراج کاپیتان می‌توانست استقلال را در دقایق پایانی ۱۰ نفره کند و شرایط تاکتیکی مسابقه را تغییر دهد.

از سوی دیگر، نمی‌توان نتیجه گرفت آلومینیوم حتماً با یک بازیکن بیشتر به گل می‌رسید. فوتبال چنین رابطه قطعی و ساده‌ای ندارد.

با این حال، کارت قرمز در دقیقه ۸۰ بدون تردید یک تصمیم تأثیرگذار بر مسابقه محسوب می‌شود و به همین دلیل اساساً در دسته صحنه‌هایی قرار می‌گیرد که VAR اجازه مداخله در آنها را دارد.

یک مساوی که زیر سایه داوری رفت

استقلال در اراک برای سومین هفته پیاپی مساوی کرد. این تیم پس از سه برد متوالی ابتدای فصل، برابر فولاد صفر-صفر، مقابل پرسپولیس یک-یک و حالا برابر آلومینیوم صفر-صفر کرده است. در سه مسابقه اخیر، استقلال فقط یک گل زده است.

از نظر فنی، این روند شاید موضوع اصلی سهراب بختیاری‌زاده باشد؛ اما چند ساعت پس از بازی، بحث عمومی بیشتر حول برخورد چشمی شکل گرفته است.

این اتفاق برای آلومینیوم نیز اهمیت دارد. تیم پیروز قربانی بدون شکست به ۱۲ امتیاز رسید و در دیداری که فرصت‌هایی برای گلزنی داشت، حالا ممکن است احساس کند در ۱۰ دقیقه پایانی می‌توانسته برابر استقلال ۱۰ نفره بازی کند.

جمع‌بندی کارشناسی؛ فعلاً رأی ۲ بر صفر علیه تصمیم داور

تا زمان تنظیم این گزارش، دو نظر کارشناسی برجسته منتشرشده درباره صحنه دقیقه ۸۰ هم‌جهت هستند.

حسین عسگری برخورد را خطای شدید و مستحق کارت قرمز دانسته و تورج حق‌وردی نیز تأکید کرده چشمی با وجود تلاش برای بازی با توپ، به دلیل شدت برخورد باید اخراج می‌شد.

قانون IFAB نیز می‌گوید اگر یک چالش سلامت حریف را به خطر بیندازد یا با نیروی بیش از حد انجام شود، مجازات آن اخراج است؛ اما تشخیص اینکه برخورد مشخص چشمی دقیقاً از این آستانه عبور کرده یا نه، در نهایت یک قضاوت داوری بر اساس تصاویر مسابقه است.

به همین دلیل جنجال اصلی بازی استقلال و آلومینیوم حالا یک سؤال مشخص دارد: اگر دو کارشناس باتجربه این برخورد را کارت قرمز واضح می‌دانند، چرا VAR پیام حیدری را برای بازبینی کنار زمین فرا نخواند؟

پاسخ رسمی کمیته داوران ـ اگر منتشر شود ـ می‌تواند مشخص کند برداشت تیم داوری از شدت برخورد چه بوده است؛ اما فعلاً رأی کارشناسان منتشرشده روشن است: روزبه چشمی نباید مسابقه را با کارت زرد ادامه می‌داد.