اعتراف کم‌سابقه مقام ارشد آمریکا و واکنش عراقچی؛ چه بر سر مقر ناوگان پنجم در بحرین آمد؟

اظهارات تازه وزیر خارجه ایران در شرایطی منتشر شده که مناقشه تهران و واشنگتن وارد مرحله‌ای شده که «روایت خسارت‌های جنگ» خود به بخشی از جنگ سیاسی و رسانه‌ای دو طرف تبدیل شده است. آنچه ماجرا را این بار متفاوت می‌کند، این است که منبع اصلی خبر درباره شدت خسارت در بحرین نه یک مقام ایرانی، بلکه یکی از بالاترین مقام‌های فعلی نیروی دریایی آمریکاست.

هانگ کائو، سرپرست وزارت نیروی دریایی ایالات متحده، در گفت‌وگویی با رایان مورگان از Epoch Times درباره حملات ایران به بحرین گفت نیروهای ایرانی به‌شدت این پایگاه را هدف قرار داده‌اند. گزارش‌های آمریکایی عبارت او را به شکل «blew the hell out of Bahrain» نقل کرده‌اند؛ جمله‌ای بسیار صریح که در گزارش‌ها مشخصاً به تأسیسات دریایی آمریکا در بحرین و مقر ناوگان پنجم ارتباط داده شده است.

واکنش عباس عراقچی به اعتراف هانگ کائو

عراقچی در واکنش به این اظهارات نوشت صراحت هانگ کائو «جای تشکر دارد» و تأکید کرد نیروهای مسلح ایران مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین را هدف قرار داده‌اند؛ همان الگویی که تهران می‌گوید در پاسخ به استفاده از پایگاه‌های منطقه‌ای آمریکا برای عملیات علیه ایران دنبال کرده است.

وزیر خارجه ایران همچنین پیام سیاسی مشخصی را متوجه افکار عمومی آمریکا کرد و گفت مردم این کشور «نباید هزینه جنگ‌های اسرائیل را بپردازند».

این بخش از پیام عراقچی اتفاقی نیست. تهران طی ماه‌های گذشته به‌طور مکرر تلاش کرده جنگ را نه صرفاً منازعه‌ای میان ایران و آمریکا، بلکه نتیجه وارد شدن واشنگتن به درگیری‌های اسرائیل معرفی کند. خود عراقچی نیز پیش‌تر گفته بود اگر از تأسیسات و پایگاه‌های آمریکایی مستقر در کشورهای منطقه علیه ایران استفاده شود، تهران آن پایگاه‌ها را هدف نظامی تلقی خواهد کرد. در مصاحبه‌های قبلی او همچنین تأکید شده بود هدف ایران پایگاه‌های آمریکایی است، نه خاک کشورهای میزبان.

هانگ کائو دقیقاً به چه چیزی اعتراف کرد؟

اهمیت صحبت‌های کائو فقط به لحن تند او محدود نمی‌شود.

سرپرست وزارت نیروی دریایی آمریکا گفت خسارت واردشده به Naval Support Activity Bahrain به اندازه‌ای بوده که خدمه ناو هواپیمابر USS Abraham Lincoln جایی برای پهلو گرفتن در اختیار نداشتند. او همچنین گفت یک کارگروه در حال بررسی آینده استفاده از چنین پایگاه‌هایی و مسئله بازگشت یا بازسازی تأسیسات است.

این موضوع از نظر نظامی بسیار مهم است، زیرا پایگاه دریایی بحرین یک تأسیسات معمولی آمریکا در منطقه نیست.

طبق اطلاعات رسمی نیروی دریایی ایالات متحده، Naval Support Activity Bahrain محل استقرار فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در فرماندهی مرکزی یا NAVCENT و ناوگان پنجم آمریکا است و نقش پشتیبانی از عملیات دریایی ایالات متحده و متحدانش در منطقه را برعهده دارد.

حوزه عملیاتی ناوگان پنجم نیز حدود ۲.۵ میلیون مایل مربع از آب‌های منطقه را شامل می‌شود؛ از خلیج فارس و دریای عمان گرفته تا دریای سرخ و دریای عرب و سه گلوگاه راهبردی تنگه هرمز، باب‌المندب و کانال سوئز.

به همین دلیل، هر اختلال جدی در مقر بحرین فقط خسارت ساختمانی محسوب نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند بر پشتیبانی، فرماندهی، تدارکات و الگوی استقرار نیروی دریایی آمریکا در خاورمیانه تأثیر بگذارد.

آیا واقعاً مقر ناوگان پنجم «با خاک یکسان» شده است؟

اینجا باید میان ادبیات سیاسی و آنچه از منابع مستقل قابل اثبات است، تفکیک قائل شد.

گزارش‌های تصویری معتبر تأیید می‌کنند که پایگاه آمریکا در بحرین خسارت قابل توجهی دیده است. ABC News با بررسی تصاویر ماهواره‌ای و ویدئوهای تأییدشده گزارش کرد تجهیزات راداری در مقر ناوگان پنجم در منامه آسیب گسترده‌ای دیده‌اند و تصاویر مربوط به ۲۸ فوریه برخورد یک پهپاد به یکی از رادوم‌ها را نشان می‌دهد.

نیویورک‌تایمز نیز با تحلیل تصاویر ماهواره‌ای گزارش کرده بود دست‌کم یک رادوم دیگر در این مجموعه منهدم شده و پایانه‌های ارتباط ماهواره‌ای آسیب دیده‌اند.

در همان روز نخست حملات، Defense One گزارش داد پس از برخورد پهپادهای ایرانی به تأسیسات نیروی دریایی در منامه، نیروها و پیمانکاران آمریکایی ساکن محدوده جفیر مطلع شدند که منطقه دیگر برای حضور آنها امن ارزیابی نمی‌شود و ترتیباتی برای اسکان در نقاط دیگر انجام خواهد شد.

بنابراین اصل وارد شدن خسارت جدی و عملیاتی به تأسیسات آمریکا در بحرین اکنون هم با شواهد ماهواره‌ای و هم با اظهارات یک مقام ارشد نیروی دریایی آمریکا پشتیبانی می‌شود.

اما عبارت «با خاک یکسان شدن» را نباید به‌عنوان یک ارزیابی فنی از نابودی صددرصد کل پایگاه تلقی کرد. داده‌های عمومی چنین نتیجه دقیقی را اثبات نمی‌کنند. آنچه با اطمینان بیشتری می‌توان گفت، خسارت سنگین به بخش‌های مهم پایگاه و ایجاد اختلال قابل توجه در قابلیت استفاده از آن است.

چرا اعتراف کائو بعد از چند ماه اهمیت دارد؟

تصاویر ماهواره‌ای مربوط به خسارت بحرین ماه‌ها پیش منتشر شده بود؛ بنابراین خود آسیب دیدن پایگاه خبر کاملاً تازه‌ای نیست.

تفاوت اصلی این است که اکنون یکی از مقامات ارشد وزارت نیروی دریایی آمریکا آن را با چنین صراحتی بیان کرده است.

کائو در حال حاضر سرپرست وزارت نیروی دریایی است و دونالد ترامپ نیز او را برای تصدی دائمی این سمت معرفی کرده است. با این حال، تأیید او با مسئله قانونی همراه است؛ USNI News گزارش داده به دلیل اینکه کمتر از هفت سال از بازنشستگی نظامی او می‌گذرد، برای تأیید نهایی به معافیت کنگره نیاز دارد.

همین جایگاه، وزن سخنان او را افزایش می‌دهد. پیش از این درباره ابعاد خسارت‌ها بیشتر به تصاویر ماهواره‌ای، گزارش رسانه‌ها و تحلیل منابع باز تکیه می‌شد؛ اکنون این ارزیابی با اظهارات مستقیم مقام مسئول نیروی دریایی آمریکا همراه شده است.

ماجرای آبراهام لینکلن؛ نشانه دیگری از اختلال لجستیکی

بخش دیگری از صحبت کائو درباره USS Abraham Lincoln نیز قابل توجه است. او گفت خسارت بحرین باعث شده بود خدمه این ناو جایی برای پهلو گرفتن نداشته باشند.

آبراهام لینکلن یکی از طولانی‌ترین دوره‌های استقرار خود را پشت سر گذاشت و در اوایل سپتامبر پس از ۲۸۶ روز در دریا برای یک توقف بندری در تایلند پهلو گرفت. وال‌استریت ژورنال گزارش داد حدود پنج هزار ملوان و تفنگدار دریایی این ناو پس از ماه‌ها عملیات در منطقه سرانجام فرصت حضور در بندر را پیدا کردند.

خود کائو نیز در بیانیه رسمی ۱۴ اوت اعلام کرده بود این ناو ۲۶۶ روز در مأموریت بوده و بیش از ۲۰۰ روز را در منطقه جنگی گذرانده است.

در نتیجه، خسارت بحرین فقط یک نماد تبلیغاتی برای تهران نیست؛ طبق روایت مقام آمریکایی، بر زنجیره پشتیبانی و امکان استفاده عادی از یکی از مهم‌ترین مراکز دریایی آمریکا نیز اثر گذاشته است.

جنگ ایران و آمریکا هنوز تمام نشده است

واکنش تازه عراقچی در شرایطی مطرح می‌شود که درگیری همچنان ادامه دارد. گزارش آسوشیتدپرس در ۱۱ سپتامبر نشان می‌دهد جنگی که از فوریه آغاز شده هنوز به راه‌حل سیاسی نرسیده و درگیری‌های سطح پایین، فشار اقتصادی و بحران تنگه هرمز ادامه دارد.

در روزهای اخیر نیز تنش دریایی دوباره بالا گرفته است. فرماندهی مرکزی آمریکا از حمله به نفتکش‌های ایرانی پس از تلاش برای هدف قرار دادن شناورهای آمریکایی خبر داده و گزارش‌های دیگر از شلیک موشک‌های ایران به ناوهای جنگی آمریکا حکایت دارند.

بنابراین اظهارات کائو درباره بحرین صرفاً بازخوانی یک حادثه قدیمی نیست؛ این سخنان در زمانی منتشر شده که هنوز مسئله استقرار نظامی آمریکا در منطقه، امنیت پایگاه‌ها و هزینه ادامه جنگ موضوعی زنده در واشنگتن است.

پیام سیاسی عراقچی چیست؟

پیام عراقچی دو مخاطب دارد.

مخاطب نخست واشنگتن است؛ تهران می‌خواهد اعتراف مقام نیروی دریایی آمریکا را به‌عنوان نشانه‌ای از توان ضربه زدن به زیرساخت نظامی ایالات متحده در منطقه برجسته کند.

اما مخاطب دوم، افکار عمومی آمریکاست. جمله «مردم آمریکا نباید هزینه جنگ‌های اسرائیل را بپردازند» تلاش آشکاری برای پیوند دادن هزینه‌های نظامی، استقرار طولانی نیروها و فشار اقتصادی جنگ با تصمیم واشنگتن برای همراهی با اسرائیل است.