چرخش مهم فدراسیون فوتبال؛ بازی بدون تماشاگر ممنوع می‌شود؟ پاسخ به جنجال VAR و لغو پرسپولیس–خیبر

مهم‌ترین بخش صحبت‌های امیرمهدی علوی به سیاست تازه فدراسیون فوتبال درباره هواداران مربوط می‌شود.

به گفته سخنگوی فدراسیون، مهدی تاج در جلسه‌ای با ارکان قضایی تأکید کرده است مجازات برگزاری مسابقات بدون حضور تماشاگر دیگر مورد استفاده قرار نگیرد. این موضع در واقع ادامه سیاستی است که علوی چند روز قبل نیز از آن سخن گفته بود؛ او چهارم شهریور اعلام کرده بود رئیس فدراسیون تأکید دارد محرومیت هواداران باید آخرین گزینه در آرای انضباطی باشد.

حالا لحن فدراسیون یک گام فراتر رفته و از ممنوع شدن چنین احکامی سخن گفته می‌شود.

اگر این رویکرد در آرای آینده عملی شود، می‌تواند یکی از مهم‌ترین تغییرات انضباطی فوتبال ایران در سال‌های اخیر باشد؛ چراکه «بازی بدون تماشاگر» طی فصل‌های گذشته بارها به عنوان مجازات رفتار هواداران، شعارهای توهین‌آمیز، پرتاب اشیا و استفاده از مواد محترقه اعمال شده است.

چرا محروم کردن هواداران محل بحث است؟

استدلال مخالفان این نوع مجازات روشن است: تخلف تعدادی از تماشاگران باعث می‌شود هزاران هوادار دیگر که نقشی در حادثه نداشته‌اند نیز از حضور در ورزشگاه محروم شوند.

علاوه بر آن، باشگاه میزبان بخشی از درآمد بلیت‌فروشی، مزیت میزبانی و فضای حمایتی ورزشگاه را از دست می‌دهد. همین موضوع در سال‌های اخیر بارها باعث اعتراض مدیران، مربیان و حتی بازیکنان شده است.

نمونه تازه آن نیز اجرای برخی احکام محرومیت تماشاگران در لیگ امسال بوده است. در پرونده چادرملو، اجرای حکم تعلیقی باعث شد محدودیت ویژه‌ای برای تماشاگران اعمال شود و موضوع مجازات سکوها بار دیگر به بحث عمومی تبدیل شود.

البته پایان دادن به مسابقات بدون تماشاگر یک سؤال مهم ایجاد می‌کند: جایگزین این مجازات چه خواهد بود؟

اگر تخلفی مانند پرتاب مواد خطرناک، درگیری یا رفتارهای تکرارشونده روی سکوها اتفاق بیفتد، کمیته انضباطی همچنان نیازمند ابزار بازدارنده است. جریمه مالی، کاهش ظرفیت بخشی از ورزشگاه، بسته شدن یک سکوی مشخص یا احکام تعلیقی می‌توانند گزینه‌های جایگزین باشند.

بنابراین اصل ماجرا فقط حذف یک مجازات نیست؛ فدراسیون باید مشخص کند مدل جدید برخورد با تخلفات تماشاگران چه خواهد بود.

لغو پرسپولیس–خیبر؛ بالاخره چه کسی درخواست داد؟

بخش دوم صحبت‌های علوی یکی از ابهامات بزرگ هفته هفتم لیگ برتر را روشن‌تر کرده است.

سازمان لیگ روز گذشته چهار مسابقه هفته هفتم از جمله دیدار خیبر خرم‌آباد و پرسپولیس را به دلیل همکاری باشگاه‌ها با تیم ملی امید به تعویق انداخت. در اطلاعیه اولیه، از درخواست باشگاه‌ها برای تعویق مسابقات سخن گفته شده بود.

اما پرسپولیس خیلی زود واکنش نشان داد و رسماً اعلام کرد هیچ درخواستی برای لغو یا تعویق مسابقه نداده است. سرخ‌ها تأکید کردند با وجود تحویل سه بازیکن به تیم امید، آماده دیدار با خیبر بوده‌اند.

همین تناقض باعث شد ابهام بزرگی درباره تصمیم سازمان لیگ ایجاد شود.

حالا علوی توضیح داده است که درخواست تعویق از سوی خیبر خرم‌آباد مطرح شده، نه پرسپولیس. این روایت با اظهارات مدیر روابط عمومی خیبر نیز هماهنگ است؛ او گفته بود باشگاه خیبر به دلیل حضور یکی از بازیکنانش در تیم امید، پیش‌تر درخواست لغو بازی با پرسپولیس را به سازمان لیگ ارائه کرده است.

بنابراین تکذیب پرسپولیس با اصل لغو مسابقه تناقضی ندارد؛ یکی از دو تیم مسابقه درخواست داده و سازمان لیگ آن را پذیرفته است.

پرسپولیس همکاری کرد اما بازی‌اش عقب افتاد

علوی در صحبت‌های خود همچنین تأکید کرده پرسپولیس نهایت همکاری را با فدراسیون فوتبال داشته است.

باشگاه پرسپولیس سه بازیکن خود را در اختیار تیم امید گذاشته و در عین حال گفته بود حتی بدون این نفرات نیز حاضر است برابر خیبر بازی کند. این موضع در اطلاعیه رسمی باشگاه نیز دیده می‌شود.

در نتیجه ماجرای این مسابقه بار دیگر همان مسئله بزرگ‌تر تقویم فوتبال ایران را مطرح می‌کند: وقتی یک طرف مسابقه درخواست تعویق دارد و طرف مقابل آماده بازی است، «عدالت» چگونه تعریف می‌شود؟

این سؤال به‌خصوص زمانی مهم‌تر است که مسابقات بازی‌های آسیایی خارج از فیفادی برگزار می‌شود و همکاری باشگاه‌ها بیشتر بر پایه توافق داخلی و منافع فوتبال ملی انجام می‌شود.

پاسخ فدراسیون به خداداد عزیزی درباره VAR

پرونده جنجالی دیگر به سیستم کمک‌داور ویدیویی مربوط است.

خداداد عزیزی پس از مردود شدن گل شهریار مغانلو در دیدار تراکتور و استقلال خوزستان مدعی شد بخش مربوط به Offside Line یا ترسیم خط آفساید در تعدادی از دستگاه‌های VAR لیگ ایران به دلیل تمدید نشدن یا پرداخت نشدن هزینه به‌روزرسانی، کار نمی‌کند.

این ادعا به سرعت بازتاب پیدا کرد، زیرا اگر درست باشد، مستقیماً اعتبار تصمیمات مربوط به آفساید را زیر سؤال می‌برد.

علوی این ادعا را رد کرده و گفته است رئیس دپارتمان VAR تصویر خط آفساید مربوط به صحنه دیدار تراکتور را برای او ارسال کرده و خط‌کشی در آن مشخص بوده است.

با این حال سخنگوی فدراسیون تأیید کرده است که در سیستم VAR نواقصی نیز وجود دارد و قرار است جلسه‌ای با شرکت مبدأ برگزار شود تا گزارش به‌روزرسانی شش هفته ابتدایی لیگ ارائه و مشکلات موجود پیگیری شود.

آیا پرونده VAR با یک تصویر بسته می‌شود؟

از منظر رسانه‌ای، صرف ارسال یک تصویر برای سخنگوی فدراسیون احتمالاً برای پایان دادن به این مناقشه کافی نیست.

خداداد عزیزی مشخصاً مدعی شده بود قابلیت خط‌کشی آفساید سیستم‌ها مشکل دارد و حتی بحث پرداخت هزینه و به‌روزرسانی را مطرح کرده است.

اگر فدراسیون می‌خواهد این ابهام به طور کامل برطرف شود، انتشار گزارش فنی، توضیح شرکت تأمین‌کننده تجهیزات و نمایش تصاویر اصلی صحنه مورد اختلاف می‌تواند بسیار مؤثرتر باشد.

VAR زمانی اعتماد ایجاد می‌کند که علاوه بر عملکرد صحیح، فرآیند تصمیم‌گیری آن نیز برای باشگاه‌ها و افکار عمومی قابل توضیح باشد.

جلسه اعلام‌شده با شرکت مبدأ می‌تواند فرصت مناسبی برای روشن شدن همین مسئله باشد.

قلعه‌نویی چرا در ورزشگاه دیده نمی‌شود؟

موضوع دیگری که علوی به آن پاسخ داده، انتقاد از حضور محدود امیر قلعه‌نویی در ورزشگاه‌های لیگ برتر است.

سخنگوی فدراسیون گفته سرمربی تیم ملی از یک ساختار آنالیز برای رصد مسابقات استفاده می‌کند و بازی‌های لیگ به صورت مجازی و از طریق مجموعه فنی تیم ملی بررسی می‌شوند. او در عین حال گفته قلعه‌نویی در روزهای آینده به شکل حضوری نیز مسابقات را دنبال خواهد کرد.

از لحاظ فنی، حضور فیزیکی در ورزشگاه تنها روش ارزیابی بازیکن نیست. تصاویر تلویزیونی، دیتای آماری، گزارش آنالیزورها و فیلم‌های اختصاصی می‌توانند بخش بزرگی از اطلاعات موردنیاز کادر تیم ملی را فراهم کنند.

اما حضور سرمربی تیم ملی روی سکو معنای دیگری نیز دارد؛ برای بازیکنان لیگ، مربیان و هواداران این پیام را ایجاد می‌کند که عملکرد بازیکنان داخلی مستقیماً زیر نظر سرمربی تیم ملی است.

به همین دلیل انتقادها بیش از آنکه صرفاً فنی باشد، جنبه ارتباطی و روانی دارد.

چهار پرونده و یک پیام؛ فدراسیون به دنبال کنترل حاشیه‌ها

صحبت‌های تازه امیرمهدی علوی تقریباً چهار بحران هم‌زمان فوتبال ایران را پوشش می‌دهد: تماشاگران، تقویم لیگ، تیم امید و VAR.

در موضوع هواداران، فدراسیون ظاهراً به سمت کاهش احکام بدون تماشاگر حرکت می‌کند. در پرونده هفته هفتم، روشن شده درخواست تعویق پرسپولیس–خیبر از طرف خیبر بوده است. درباره VAR، فدراسیون ادعای از کار افتادن خط آفساید را رد می‌کند اما وجود برخی نواقص را می‌پذیرد. درباره قلعه‌نویی نیز تأکید می‌شود لیگ به شکل مستمر رصد می‌شود، حتی اگر سرمربی تیم ملی همیشه در ورزشگاه دیده نشود.

با این حال مهم‌ترین آزمون فدراسیون در روزهای آینده، تبدیل این توضیحات به تصمیم‌های شفاف و قابل مشاهده خواهد بود.

اگر واقعاً مسابقه بدون تماشاگر ممنوع می‌شود، باید احکام بعدی کمیته انضباطی این تغییر را نشان دهند. اگر سیستم خط آفساید VAR فعال است، انتشار مستندات فنی می‌تواند بحث را تمام کند. اگر تعویق مسابقات براساس درخواست باشگاه‌ها انجام می‌شود، بهتر است نام درخواست‌کننده از همان ابتدا شفاف اعلام شود.

در فوتبال پرحاشیه ایران، گاهی خود تصمیم به اندازه توضیح درباره نحوه اتخاذ آن اهمیت دارد؛ و صحبت‌های امروز سخنگوی فدراسیون نشان می‌دهد مدیران فوتبال بیش از گذشته با مطالبه‌ای به نام شفافیت روبه‌رو هستند.