افزایش مبلغ کالابرگ چه شد؟ شهریور با همان یک میلیون تومان شارژ می‌شود / سناریوی جدید روی میز دولت

کالابرگ الکترونیکی در ماه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای دولت برای جبران بخشی از کاهش قدرت خرید خانوار تبدیل شده است. افزایش قیمت مواد غذایی سبب شده ارزش واقعی اعتبار یک میلیون تومانی این طرح به مرور کاهش پیدا کند و همین موضوع بحث افزایش مبلغ کالابرگ را دوباره در مرکز توجه قرار دهد.

تازه‌ترین اظهارات مقام‌های دولتی نشان می‌دهد اصل افزایش اعتبار تقریباً مورد توافق است، اما دو مسئله همچنان تعیین‌کننده‌اند: تأمین منابع مالی و تصویب نهایی سازوکار در هیأت وزیران.

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، هفدهم شهریور اعلام کرد افزایش مبلغ کالابرگ «به‌زودی» اجرایی خواهد شد. چند روز پیش از آن نیز گفته بود رئیس‌جمهور بارها بر افزایش کالابرگ تأکید کرده، اما دولت تاکنون نتوانسته تمام منابع مورد نیاز را فراهم کند.

افزایش مبلغ کالابرگ شهریور ۱۴۰۵ قطعی شد؟

پاسخ دقیق این است: اصل افزایش در دستور کار دولت قرار دارد، اما رقم و زمان اجرای آن هنوز نهایی نشده است.

مرتضی زمانیان، معاون وزارت اقتصاد، اعلام کرده افزایش اعتبار نیازمند تصویب هیأت وزیران است و میزان افزایش و منابع تأمین مالی نیز باید در آیین‌نامه‌ای که در دست تدوین است مشخص شود. بنابراین تا زمانی که این آیین‌نامه تصویب و ابلاغ نشود، هیچ رقم جدیدی را نمی‌توان مبلغ قطعی کالابرگ اعلام کرد.

عارف نیز پیش‌تر گفته بود افزایش کالابرگ از اسفندماه گذشته با تأکید رئیس‌جمهور مطرح بوده، اما مشکل تأمین منابع اجرای کامل آن را عقب انداخته است. او حتی احتمال داده اگر منابع کافی برای افزایش همزمان اعتبار همه مشمولان وجود نداشته باشد، اجرای افزایش ابتدا از بخشی از جامعه آغاز شود.

بنابراین خبرهایی با عناوینی مانند «رقم جدید کالابرگ قطعی شد» باید با احتیاط خوانده شوند؛ تصمیم سیاسی برای افزایش وجود دارد، اما مصوبه نهایی درباره مبلغ و گروه‌های مشمول هنوز منتشر نشده است.

آیا کالابرگ به یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان می‌رسد؟

یکی از ارقامی که طی هفته‌های گذشته بسیار مطرح شده، افزایش ۲۲ تا ۲۳ درصدی اعتبار است.

این سناریو در پی اظهارات رئیس‌کل بانک مرکزی مطرح شد. اگر اعتبار فعلی یک میلیون تومان دقیقاً ۲۳ درصد افزایش پیدا کند، سهم ماهانه هر نفر به حدود یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان می‌رسد. با این حال، منابع خبری نیز تأکید کرده‌اند دولت هنوز این عدد را به عنوان مبلغ نهایی رسمی اعلام نکرده است.

به این ترتیب، یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان را باید سناریوی احتمالی دانست، نه رقم قطعی.

موضوع «دو برابر شدن» اعتبار و رسیدن آن به دو میلیون تومان نیز در برخی گزارش‌ها و اظهارنظرها مطرح شده است، اما تا امروز هیچ مصوبه رسمی برای دو برابر شدن عمومی کالابرگ وجود ندارد.

در نهایت این هیأت وزیران است که باید درباره عدد نهایی، منابع مالی و جامعه هدف تصمیم بگیرد.

کالابرگ شهریور با چه مبلغی پرداخت می‌شود؟

تا زمانی که مصوبه افزایش صادر نشده، مبنای فعلی همان یک میلیون تومان به ازای هر نفر در ماه است.

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در توضیح سازوکار دوره جدید اعلام کرده اعتبار چهار ماهه به صورت یکجا، معادل چهار میلیون تومان برای هر نفر، تخصیص یافته و امکان استفاده از آن به‌صورت ماهانه و پس از اعلام هر مرحله فعال می‌شود. اگر بخشی از اعتبار یک ماه مصرف نشود نیز مانده آن به ماه‌های بعد منتقل خواهد شد.

بر این مبنا، ارزش ماهانه برای خانوارها به شکل زیر است:

• خانوار یک‌نفره: یک میلیون تومان

• خانوار دونفره: ۲ میلیون تومان

• خانوار سه‌نفره: ۳ میلیون تومان

• خانوار چهارنفره: ۴ میلیون تومان

• خانوار پنج‌نفره: ۵ میلیون تومان

این اعتبار نقدی نیست و فقط برای خرید کالاهای مشمول از شبکه فروشگاهی متصل به طرح قابل استفاده است.

زمان واریز کالابرگ شهریور؛ مرحله دوم چه روزی است؟

بر اساس زمان‌بندی منتشرشده، فعال‌سازی اعتبار شهریور در سه نوبت و بر مبنای رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار انجام می‌شود.

گروه نخست، یعنی کدهای ملی منتهی به صفر، یک و دو، از ۱۵ شهریور امکان استفاده از اعتبار را پیدا کرده‌اند. گروه دوم شامل کدهای ملی منتهی به سه، چهار، پنج و شش از ۲۵ شهریور وارد مرحله بعدی می‌شوند و گروه سوم با ارقام پایانی هفت، هشت و نه از ۵ مهرماه اعتبار مربوط به شهریور را دریافت می‌کنند.

بنابراین زمان‌بندی فعلی چنین است:

یک نکته مهم این است که این زمان‌بندی مربوط به اعتبار فعلی یک میلیون تومانی است و نباید آن را با افزایش وعده داده‌شده اشتباه گرفت.

آیا افزایش اعتبار ابتدا به دهک‌های پایین می‌رسد؟

این یکی از جدی‌ترین سناریوهای مطرح‌شده است.

اظهارات عارف درباره امکان آغاز افزایش برای «بخش‌هایی از جامعه» در صورت محدودیت منابع نشان می‌دهد دولت احتمال اجرای هدفمند را بررسی می‌کند. برخی نمایندگان مجلس نیز پیشنهاد کرده‌اند منابع به شکل متمرکزتر به خانوارهای کم‌درآمد و دهک‌های متوسط اختصاص پیدا کند.

منطق اقتصادی این پیشنهاد روشن است: اگر بودجه ثابت باشد، افزایش بیشتر برای گروه کوچک‌تری از خانوارها اثر معیشتی بیشتری از توزیع یک افزایش جزئی میان تمام مشمولان خواهد داشت.

اما هنوز مشخص نیست معیار نهایی، دهک درآمدی خواهد بود یا دولت مدل دیگری را انتخاب می‌کند. بنابراین ادعاهایی مانند «فقط دهک‌های اول تا سوم افزایش می‌گیرند» یا «دهک‌های خاص حذف شده‌اند» تا زمان انتشار آیین‌نامه نهایی قابل تأیید نیستند.

چه کالاهایی با کالابرگ قابل خرید هستند؟

فهرست رسمی وزارت تعاون در دوره جدید شامل ۱۱ قلم کالای اساسی است: شیر، ماست، پنیر، تخم‌مرغ، روغن، گوشت مرغ، گوشت قرمز، برنج، قند و شکر، حبوبات و ماکارونی.

در نتیجه برخلاف برخی فهرست‌های منتشرشده در فضای مجازی، ماهی، میگو و بوقلمون در فهرست رسمی اعلام‌شده این دوره جزو ۱۱ قلم اصلی نیستند.

وزارت تعاون همچنین اعلام کرده طرح در بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه خرد و عمده و تعدادی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای اجرا می‌شود.

روش استعلام موجودی کالابرگ شهریور

برای بررسی مانده اعتبار، وزارت تعاون چند مسیر رسمی اعلام کرده است.

سرپرستان خانوار می‌توانند کد دستوری #۱۴۶۳۵۰۰ را شماره‌گیری کنند، از اپلیکیشن «شمیم» استفاده کنند یا از خدمات کالابرگ در پیام‌رسان «بله» بهره ببرند. مرکز تماس ۰۲۱-۶۳۶۹ نیز برای پاسخگویی به پرسش‌های مربوط به طرح فعال است.

وزارت تعاون همزمان هشدار داده است که شهروندان به لینک‌های ناشناس با عنوان افزایش اعتبار یا ثبت‌نام کالابرگ اعتماد نکنند و تنها اطلاعیه‌های رسمی را مبنا قرار دهند.

افزایش کالابرگ چه زمانی اجرا می‌شود؟

تا امروز تاریخ دقیق وجود ندارد؛ اما نسبت به ماه‌های قبل یک تفاوت مهم ایجاد شده است. مقام‌های ارشد دولت دیگر صرفاً از «بررسی افزایش» صحبت نمی‌کنند و عارف به‌طور مشخص از اجرای قریب‌الوقوع آن گفته است. از سوی دیگر، معاون وزیر اقتصاد تأیید کرده آیین‌نامه مربوط باید به تصویب هیأت وزیران برسد.

این وضعیت نشان می‌دهد پرونده افزایش اعتبار وارد مرحله تصمیم‌گیری اجرایی شده، اما هنوز یک قدم مهم تا اجرا باقی مانده است.

برای خانوارها نتیجه عملی روشن است: اعتبار شهریور فعلاً با همان سرانه یک میلیون تومان قابل استفاده است و شارژ مرحله دوم در ۲۵ شهریور انجام می‌شود. هیچ رقم بالاتری برای همین مرحله به‌طور رسمی ابلاغ نشده است.

اگر دولت سناریوی افزایش ۲۳ درصدی را تأیید کند، اعتبار هر نفر می‌تواند به حدود یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان برسد؛ اگر تصمیم به حمایت هدفمندتر گرفته شود، ممکن است افزایش برای برخی گروه‌ها بیشتر باشد. اما تا انتشار مصوبه هیأت وزیران، هیچ‌یک از این اعداد قطعی نیست.

در شرایطی که هزینه سبد غذایی خانوار با سرعت بالایی افزایش یافته، سؤال اصلی دیگر فقط این نیست که کالابرگ افزایش پیدا می‌کند یا خیر؛ مسئله این است که افزایش نهایی چه اندازه خواهد بود و آیا می‌تواند بخشی معنادار از افت قدرت خرید خانوار را جبران کند.