بحران تازه در ورزشگاه آزادی؛ از کندن چمن تا ادعای هزینه ۱۵۰۰ میلیاردی / افتتاح آذر هم در خطر است؟

ورزشگاه آزادی قرار بود یکی از مشکلات بزرگ فوتبال تهران را در ابتدای لیگ بیست‌وششم حل کند، اما بار دیگر استقلال و پرسپولیس فصل را بدون خانه اصلی خود آغاز کردند. مهم‌ترین دلیل تأخیر تازه نیز تصمیم به جمع‌آوری کامل چمن قدیمی و اجرای زمین جدید عنوان شد؛ تصمیمی که حالا نه فقط از نظر زمان‌بندی، بلکه از نظر ضرورت فنی و هزینه مالی زیر سؤال رفته است.

گزارش‌های تازه منتشرشده از برنامه «فوتبال برتر» حاکی است فراکسیون ورزش مجلس و سازمان بازرسی درباره مبنای کارشناسی برداشتن چمن آزادی پرسش‌هایی را مطرح کرده‌اند. میثاقی نیز گفته کارشناسانی که با برنامه او صحبت کرده بودند اعتقاد داشتند زمین قبلی می‌توانست حداقل یک سال دیگر مورد استفاده قرار بگیرد. این ادعا البته دیدگاه رسمی شرکت توسعه نیست و میان دو طرف درباره ضرورت تعویض چمن اختلاف جدی وجود دارد.

میثاقی: چرا چمنی را که قابل استفاده بود کندید؟

محور اصلی انتقاد مجری فوتبال برتر این است که تصمیم برای حذف کامل چمن قدیمی آزادی با چه گزارش فنی و براساس نظر کدام کارشناسان اتخاذ شده است.

او گفته چهار ماه قبل نیز نسبت به این موضوع هشدار داده و از مسئولان خواسته شده بود به جای جمع‌آوری کامل زمین، چمن موجود حفظ و ترمیم شود. در همین ارتباط، رئیس فراکسیون ورزش مجلس نیز چند روز قبل گفته بود سازمان بازرسی اعلام کرده تعویض چمن ورزشگاه «ضرورت نداشته است».

این بخش اکنون می‌تواند به مهم‌ترین سؤال نظارتی پروژه تبدیل شود؛ زیرا اگر واقعاً امکان استفاده یک فصل دیگر از چمن قبلی وجود داشته، تصمیم به جمع‌آوری کامل آن علاوه بر تعطیلی طولانی‌تر ورزشگاه، هزینه قابل توجه دیگری نیز به پروژه تحمیل کرده است.

اما روایت شرکت توسعه کاملاً متفاوت است.

پاسخ شرکت توسعه؛ «تعویض چمن صددرصد ضروری بود»

محمدعلی ثابت‌قدم، مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، در ۲۸ مرداد صراحتاً از تصمیم مجموعه دفاع کرده و اعلام کرده بود تعویض چمن آزادی صددرصد ضرورت داشته است و زمین جدید با استانداردهای بین‌المللی اجرا می‌شود. وب‌سایت رسمی مجموعه آزادی نیز همین موضع را در بخش گزارش‌های ویدیویی ثبت کرده است.

ثابت‌قدم همچنین توضیح داده بود که نباید ورزشگاه صرفاً برای رسیدن به یک تاریخ مشخص به فوتبال تحویل داده شود؛ زیرا اگر چمن پیش از رسیدن به استحکام و کیفیت لازم مورد استفاده قرار گیرد، همان مشکلات قبلی دوباره تکرار خواهد شد. به گفته او، زمان استفاده از ورزشگاه باید بر اساس آمادگی واقعی زمین تعیین شود.

بنابراین اکنون دو روایت مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند: یک طرف می‌گوید چمن قبلی امکان ادامه کار داشته و طرف دیگر تعویض کامل آن را اجتناب‌ناپذیر می‌داند.

انتظار می‌رود اگر بررسی سازمان بازرسی ادامه پیدا کند، گزارش کارشناسی‌ای که مبنای این تصمیم بوده اهمیت زیادی پیدا کند.

ماجرای ۸۰۰ میلیارد و ۱۵۰۰ میلیارد چیست؟

یکی از بخش‌های بحث‌برانگیز صحبت‌های میثاقی مربوط به هزینه پروژه است.

او گفته رقمی که ابتدا حدود ۸۰۰ میلیارد تومان عنوان شده بود، حالا در اثر افزایش قیمت‌ها به نزدیک هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسیده است.

اما بررسی اظهارات قبلی مسئولان یک نکته مهم را روشن می‌کند. رقم ۸۰۰ میلیارد تومان در مردادماه از سوی ثابت‌قدم به‌عنوان اعتبار موردنیاز برای رساندن کل پروژه ورزشگاه به شرایط نسبتاً ایده‌آل و بهره‌برداری کامل مطرح شده بود، نه هزینه اختصاصی تعویض چمن.

حتی مناقصه رسمی مربوط به «تهیه، حمل، نصب تجهیزات، کاشت و نگهداری چمن هیبریدی همراه با سیستم آبیاری» که در فروردین منتشر شده، برآورد اولیه‌ای معادل یک هزار و ۳۰۰ میلیارد ریال داشته است؛ یعنی حدود ۱۳۰ میلیارد تومان. مدت اجرای مناقصه نیز ۱۷ ماه اعلام شده بود.

بنابراین نسبت دادن رقم ۸۰۰ میلیارد تومان یا هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان صرفاً به «هزینه چمن» نیازمند سند و تفکیک مالی دقیق‌تری است.

تا زمان انتشار جزئیات رسمی، عدد ۱۵۰۰ میلیارد تومان را باید ادعای مطرح‌شده در برنامه فوتبال برتر درباره هزینه‌های جدید پروژه دانست، نه یک برآورد مالی رسمی و قطعی برای زمین چمن.

تا امروز چقدر برای آزادی هزینه شده است؟

آمار رسمی خود شرکت توسعه تصویر بزرگ‌تری از ابعاد پروژه ارائه می‌دهد.

ثابت‌قدم در ۲۸ مرداد اعلام کرد از زمان آغاز بازسازی اساسی ورزشگاه در زمستان ۱۴۰۱ تاکنون حدود دو هزار میلیارد تومان، معادل دو همت هزینه شده و برآورد می‌شود برای تکمیل بخش‌های باقی‌مانده حدود یک همت دیگر مورد نیاز باشد.

بنابراین پروژه آزادی بسیار فراتر از تعویض چمن است.

بازسازی سکوها، زیرساخت‌های زیر جایگاه‌ها، سرویس‌های بهداشتی، بوفه‌ها، تأسیسات، پروژکتورها و بخش‌های خدماتی هم‌زمان در جریان بوده است. در بازدید رسانه‌ها در اول تیر نیز نصب صندلی‌ها، جمع‌آوری چمن قدیمی و بازسازی بخش‌های زیر سکوها به‌عنوان مهم‌ترین اقدامات جاری اعلام شده بود.

همین موضوع باعث می‌شود تفکیک هزینه مربوط به چمن از کل بازسازی برای ارزیابی ادعای جدید ضروری باشد.

وعده آذرماه هنوز رسماً لغو نشده است

بخش دیگری از اخبار تازه از «نامشخص شدن زمان افتتاح آزادی» سخن می‌گوید، اما در این مورد نیز باید بین نگرانی رسانه‌ای و تصمیم رسمی تفاوت گذاشت.

ثابت‌قدم فقط حدود یک هفته قبل اعلام کرد با وجود تورم و افزایش هزینه‌ها، برنامه مجموعه همچنان این است که ورزشگاه در پاییز و در آذرماه با ظرفیت کامل به بهره‌برداری اولیه برسد.

پیش‌تر نیز او گفته بود عملیات مربوط به چمن جدید در شهریور انجام می‌شود و سپس زمین برای تثبیت و ریشه‌دوانی نیاز به زمان دارد؛ بر همین اساس اوایل آذر به‌عنوان زمان احتمالی بازگشت مسابقات مطرح شده بود.

تا زمان تنظیم این گزارش، شرکت توسعه اطلاعیه رسمی تازه‌ای مبنی بر لغو وعده آذر منتشر نکرده است.

پس دقیق‌تر آن است که گفته شود ادعای افزایش شدید هزینه‌ها درباره تحقق موعد آذر ابهام ایجاد کرده، اما تأخیر رسمی هنوز اعلام نشده است.

چمن قبلی قرار بود کجا برود؟

یکی دیگر از سؤال‌های مطرح‌شده به سرنوشت چمن جمع‌آوری‌شده مربوط می‌شود.

میثاقی یادآوری کرده مسئولان پیش‌تر گفته بودند امکان انتقال و استفاده از بخش‌هایی از چمن قبلی در یک ورزشگاه دیگر وجود دارد و پرسیده است اگر چمن تا این اندازه قابلیت استفاده داشته، چرا همان زمین آزادی حفظ نشد.

این پرسش نیز فعلاً پاسخ عمومی و مستندی ندارد و روشن نیست چه میزان از چمن قدیمی قابل انتقال بوده، چه مقدار از بین رفته و مقصد نهایی بخش‌های قابل استفاده کدام مجموعه بوده است.

همین ابهام‌هاست که پروژه را از یک مسئله صرفاً فنی به پرونده‌ای مدیریتی و نظارتی تبدیل کرده است.

آزادی؛ از وعده افتتاح لیگ تا انتظار برای زمستان؟

در ابتدای تابستان حتی صحبت از آماده شدن آزادی برای شروع لیگ جدید مطرح بود. ثابت‌قدم اول تیر گفته بود تلاش می‌شود ورزشگاه به اوایل فصل برسد، اما جمع‌آوری چمن این سناریو را عملاً منتفی کرد.

بعد موعد به پایان تابستان رفت و سپس اوایل آذر مطرح شد.

حالا اگر ادعای جهش هزینه‌ها به ۱۵۰۰ میلیارد تومان باعث کند شدن پروژه شود، فوتبال تهران ممکن است باز هم مدت بیشتری بدون ورزشگاه اصلی خود باقی بماند.

این مسئله فقط دردسر استقلال و پرسپولیس نیست. تیم ملی نیز آزادی را مهم‌ترین ورزشگاه خود برای میزبانی مسابقات بزرگ می‌داند و هر ماه تأخیر، برنامه‌ریزی مسابقات داخلی و بین‌المللی را دشوارتر می‌کند.

سؤال اصلی؛ چه کسی تصمیم گرفت چمن آزادی کامل جمع شود؟

در نهایت مهم‌ترین مسئله دیگر حتی عدد ۸۰۰ یا ۱۵۰۰ میلیارد تومان نیست.

اگر نهادهای نظارتی واقعاً به این جمع‌بندی رسیده باشند که تعویض کامل چمن ضرورت نداشته، باید مشخص شود تصمیم اولیه بر اساس چه گزارش کارشناسی و چه صورتجلسه‌ای اتخاذ شده است. در سوی مقابل، اگر شرکت توسعه بتواند مستندات فنی ضرورت تعویض را ارائه کند، بخش مهمی از انتقادات پاسخ داده خواهد شد.

فعلاً تنها چیزی که قطعی است این است که چمن قدیمی جمع شده، ورزشگاه آزادی به شروع لیگ بیست‌وششم نرسیده و وعده رسمی فعلی همچنان بهره‌برداری اولیه در آذرماه است. عدد ۱۵۰۰ میلیارد تومان نیز تا این لحظه بیش از آنکه یک صورت‌حساب رسمی باشد، ادعایی تازه و جنجالی است که باید درباره جزئیات آن شفاف‌سازی شود. حالا سازمان بازرسی، مجلس و شرکت توسعه در برابر یک سؤال مشخص قرار دارند: هزینه و تأخیر تازه ورزشگاه آزادی نتیجه یک ضرورت فنی بوده یا تصمیمی که می‌شد با هزینه و زمان بسیار کمتر مدیریت کرد؟