قیمت برنج پاکستانی امروز؛ کیسه ۱۰ کیلویی تا ۳.۹۵ میلیون تومان رسید | پاییز آرام می‌ماند؟

بازار برنج وارداتی در پایان تابستان به نقطه‌ای رسیده که می‌توان آن را «ثبات در سطوح بالا» توصیف کرد. برخلاف دوره‌هایی که کمبود کالا یا اختلال در ثبت سفارش به افزایش‌های ناگهانی نرخ منجر می‌شد، این روزها برندهای مختلف پاکستانی در شبکه خرده‌فروشی حضور دارند و شوک عرضه گسترده‌ای دیده نمی‌شود.

اما ثبات لزوماً به معنای ارزان بودن نیست. قیمت یک بسته ۱۰ کیلویی برنج پاکستانی در نمونه‌های کیفی اکنون معادل چند میلیون تومان است و اختلاف قابل توجهی نیز میان برند، رقم برنج، کیفیت فرآوری و محل خرید وجود دارد.

قیمت برنج پاکستانی امروز ۲۵ شهریور ۱۴۰۵

براساس آخرین رصد میدانی بازار، «برنج پاکستانی دانه‌بلند ۱۱۲۱ رجب طلایی» در بسته ۱۰ کیلوگرمی با نرخ ۳ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

«برنج پاکستانی ۳۸۶ انجیر» نیز برای بسته ۱۰ کیلویی همین قیمت، یعنی ۳ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان دارد.

در بخش سوپرباسماتی، قیمت‌ها کمی پایین‌تر است؛ «سوپر باسماتی آلبالو» ۱۰ کیلویی حدود ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و «سوپر باسماتی آسمان» حدود ۳ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان قیمت دارد.

این ارقام قیمت محصولات و برندهای مشخص در بازار هستند و نباید آنها را «نرخ مصوب همه برنج‌های پاکستانی» تلقی کرد. حتی برای یک رقم مشابه، فروشگاه، برند، کیفیت سورت، تاریخ واردات و نوع بسته‌بندی می‌تواند باعث اختلاف قیمت شود. داده‌های خرده‌فروشی آنلاین نیز چنین پراکندگی‌ای را نشان می‌دهند؛ برای مثال در روزهای اخیر قیمت‌هایی متفاوت برای برخی بسته‌های ۱۰ کیلویی پاکستانی ثبت شده است.

برنج آسمان تقریباً بدون تغییر ماند

مقایسه نرخ امروز با داده‌های مردادماه نکته جالبی دارد.

در ۱۴ مرداد، برنج پاکستانی سوپرباسماتی آسمان ۱۰ کیلویی نیز حدود ۳ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده بود. همان رقم در فهرست فعلی نیز دیده می‌شود؛ بنابراین دست‌کم برای این محصول مشخص، طی حدود یک ماه جهش تازه‌ای ثبت نشده است.

این نمونه از همان ثبات نسبی حکایت دارد که فعالان بازار درباره آن صحبت می‌کنند؛ البته نمی‌توان رفتار یک برند را به کل بازار تعمیم داد.

در مرداد برخی انواع سوپرباسماتی حتی به حدود ۴ میلیون تومان نیز رسیده بودند و فاصله میان محصولات ارزان‌تر و گران‌تر پاکستانی به بیش از یک میلیون تومان برای هر کیسه ۱۰ کیلویی می‌رسید.

چرا بازار برنج پاکستانی آرام‌تر شده است؟

یکی از مهم‌ترین اتفاقات امسال، تصمیم دولت برای کنار گذاشتن ممنوعیت فصلی واردات برنج بود.

در سال‌های گذشته معمولاً از ابتدای مرداد تا پایان آبان و همزمان با فصل برداشت برنج ایرانی، ترخیص برنج خارجی محدود می‌شد. اما وزارت جهاد کشاورزی در تیرماه ۱۴۰۵ اعلام کرد این ممنوعیت در سال جاری اجرا نمی‌شود تا جریان تأمین بازار متوقف نشود.

محمدرضا طلایی، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، نیز اعلام کرده بود افزایش و استمرار عرضه توانسته فاصله قیمت برنج وارداتی در بازار را کاهش دهد و سیاست وزارتخانه در مقطع فعلی جلوگیری از محدودیت غیرضروری واردات است.

این سیاست در عمل یکی از عواملی است که اجازه نداده همزمان با پایان تابستان، کمبود مصنوعی کالا به بازار تحمیل شود.

ایران سالانه چقدر برنج خارجی نیاز دارد؟

آمارهای تازه انجمن واردکنندگان برنج نشان می‌دهد وابستگی بازار به واردات بسیار بیشتر از آن است که بتوان برنج خارجی را کالایی حاشیه‌ای دانست.

حمیدرضا اسکندری، رئیس هیأت‌مدیره انجمن واردکنندگان برنج ایران، چهار روز پیش اعلام کرد مصرف سالانه کشور حدود ۳.۵ میلیون تن است، در حالی که تولید داخلی تقریباً ۲ میلیون تن برآورد می‌شود.

بر این اساس، حدود ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون تن از نیاز سالانه باید از محل واردات تأمین شود. نیاز ماهانه کشور به برنج خارجی نیز به‌طور متوسط بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن تخمین زده می‌شود.

این اعداد دلیل اهمیت برنج هندی و پاکستانی در تنظیم بازار را روشن می‌کنند.

اگر واردات برای چند ماه مختل شود، حتی برداشت مناسب برنج داخلی نمی‌تواند تمام فاصله تولید و مصرف را پوشش دهد.

چرا برنج ۱۱۲۱ و سوپرباسماتی گران‌تر است؟

اختلاف قیمت میان انواع پاکستانی صرفاً به نام برند مربوط نیست و از مبدأ نیز تفاوت ارزش وجود دارد.

در سقف‌های ارزی اعلام‌شده برای واردات در اردیبهشت امسال، ارزش CFR برنج پاکستانی رقم ۳۸۶ سفید حدود ۹۰۵ یورو در هر تن تعیین شده بود، در حالی که برای سوپرباسماتی سفید ۱۲۳۵ یورو و برای رقم ۱۱۲۱ سفید ۱۲۳۸ یورو به ازای هر تن در نظر گرفته شد.

بنابراین طبیعی است که رقم ۱۱۲۱ و برنج سوپرباسماتی با توجه به ارزش بالاتر در مبدأ، ویژگی دانه و تقاضای مصرف‌کننده در رده‌های قیمتی بالاتر بازار ایران قرار بگیرند.

در مرحله بعد نیز هزینه حمل، بیمه، تشریفات گمرکی، بسته‌بندی و توزیع به نرخ نهایی مصرف‌کننده اضافه می‌شود.

مهم‌ترین تهدید بازار برنج در پاییز چیست؟

با وجود موجودی مناسب، فعالان این صنعت درباره یک متغیر مهم هشدار می‌دهند: ارز واردات.

رئیس انجمن واردکنندگان برنج گفته بخشی از مطالبات ارزی واردکنندگانی که پیش‌تر کالا را وارد و حتی در بازار توزیع کرده‌اند، هنوز تسویه نشده و رقم این تعهدات نزدیک به یک میلیارد یورو عنوان شده است.

به گفته او، واردات برنج در پنج ماه نخست سال نیز در مقایسه با مدت مشابه سال قبل کاهش قابل توجهی داشته است؛ کاهشی که فعلاً به دلیل موجودی بازار و کاهش قدرت خرید خانوارها به شکل کمبود آشکار نمایان نشده است.

این نکته تصویر خوش‌بینانه «عدم نگرانی در ماه‌های آینده» را کمی تعدیل می‌کند.

فعلاً کمبود جدی وجود ندارد، اما اگر وقفه در تأمین ارز طولانی شود و واردکنندگان نتوانند قراردادهای جدید ببندند، آثار آن ممکن است با تأخیر چندماهه در بازار نمایان شود.

ذخایر برنج در چه وضعیتی است؟

موضع رسمی وزارت جهاد کشاورزی نیز در ماه‌های اخیر این بوده که ذخایر کالاهای اساسی، از جمله برنج، در شرایط مطلوب قرار دارد.

معاون توسعه بازرگانی وزارتخانه در تیرماه اعلام کرد تأمین کالاهای اساسی بدون وقفه ادامه دارد و درباره موجودی برنج نگرانی فوری وجود ندارد.

همین وضعیت ذخایر، در کنار لغو ممنوعیت فصلی ترخیص، کمک کرده بازار شهریور از شوک کمبود فاصله بگیرد.

اما موجودی انبارها یک متغیر ثابت نیست؛ هر ماه بخشی از ذخایر مصرف می‌شود و باید با واردات تازه جایگزین شود.

آیا برنج پاکستانی در پاییز گران می‌شود؟

براساس داده‌های فعلی، سناریوی جهش فوری قیمت نسبت به سناریوی ثبات یا نوسان محدود، پشتوانه کمتری دارد؛ زیرا موجودی فعلی مناسب توصیف شده و واردات نیز رسماً ممنوع نیست.

با این حال سه متغیر می‌تواند این چشم‌انداز را تغییر دهد: تأمین ارز، استمرار ثبت سفارش و نرخ هزینه واردات.

اگر فرآیند ارزی منظم شود و ورود ماهانه کالا در محدوده نیاز کشور ادامه پیدا کند، رقابت میان برندها می‌تواند جلوی جهش قیمت را بگیرد. انجمن واردکنندگان نیز دقیقاً همین موضوع را شرط استمرار آرامش فعلی می‌داند.

در مقابل، ایجاد وقفه در واردات یا تغییر ناگهانی سیاست تجاری می‌تواند عرضه ماه‌های بعد را تحت فشار قرار دهد و بار دیگر بازار را وارد دوره نوسان کند.

بازار برنج آرام است؛ اما تضمینی برای ثبات همیشگی وجود ندارد

تصویر بازار در پایان شهریور روشن است: برنج پاکستانی در انواع مختلف در دسترس است و برخلاف برخی دوره‌های گذشته، فعلاً خبری از کمبود فراگیر یا جهش ناگهانی همه برندها نیست.

در فهرست فعلی، قیمت بسته ۱۰ کیلویی محصولات مورد بررسی از ۳.۳ میلیون تومان تا ۳.۹۵ میلیون تومان متغیر است؛ دامنه‌ای که نشان می‌دهد انتخاب برند و رقم همچنان تأثیر زیادی بر هزینه خانوار دارد.

لغو ممنوعیت فصلی واردات و مناسب بودن ذخایر به ثبات فعلی کمک کرده، اما بازار ایران سالانه به بیش از یک میلیون تن واردات نیاز دارد. از این رو آرامش پاییز بیش از هر چیز به این بستگی دارد که جریان تأمین برنج خارجی بدون وقفه ادامه پیدا کند.

بنابراین می‌توان گفت بازار فعلاً آرام است، اما اینکه این آرامش تا پایان پاییز ادامه پیدا کند، بیش از موجودی امروز به تصمیمات ارزی و وارداتی هفته‌ها و ماه‌های آینده وابسته خواهد بود.