شوک ۱۰ هزار تومانی دلار در ۱۱ مهر؛ قیمت به ۲۶۶ هزار تومان رسید | ارز سهمیه‌ای هم جلوی جهش بازار را نگرفت

دلار آزاد در پایان معاملات پنجشنبه حوالی ۲۵۶ هزار تومان قرار داشت و در معاملات پشت‌خطی جمعه تا حدود ۲۵۹ هزار تومان بالا رفت. با آغاز معاملات شنبه، فشار خرید شدت گرفت و قیمت اسکناس آمریکایی تا زمان انتشار گزارش تجارت‌نیوز به ۲۶۶ هزار تومان رسید. به این ترتیب دلار علاوه بر عبور از مرز روانی ۲۶۰ هزار تومان، از نیمه کانال ۲۶۰ هزار تومانی نیز عبور کرد.

این حرکت از آن جهت اهمیت دارد که بازار طی مدت کوتاهی چند کانال قیمتی را پشت سر گذاشته و سرعت تغییر قیمت، بیش از خود عدد دلار به عامل نگرانی خریداران و فروشندگان تبدیل شده است.

در بازارهای پرریسک، شتاب افزایش قیمت معمولاً می‌تواند تقاضای جدیدی ایجاد کند؛ بخشی از متقاضیان با نگرانی از گران‌تر شدن ارز وارد بازار می‌شوند و همین رفتار می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار خرید را بیشتر کند. البته چنین چرخه‌ای در صورت انتشار اخبار کاهنده ریسک یا عرضه مؤثر بازارساز نیز می‌تواند به همان سرعت معکوس شود.

فروش ۱۰ هزار دلار با کارت ملی آغاز شد؛ نرخ پایه ۲۵۹ هزار تومان

همزمان با افزایش دلار آزاد، سیاست جدید بانک مرکزی برای افزایش عرضه ارز نیز از امروز وارد مرحله اجرایی شد.

براساس جزئیات اعلام‌شده، افراد بالای ۱۸ سال می‌توانند با کد ملی خود تا سقف ۱۰ هزار دلار از پنج بانک ملی، ملت، تجارت، صادرات و سامان ارز خریداری کنند. نرخ پایه عرضه نیز ۲۵۹ هزار تومان اعلام شده است. خبرگزاری مهر گزارش داده این اقدام بخشی از بسته مداخله ارزی بانک مرکزی است که برنامه عرضه و مداخله تا سقف دو میلیارد دلار را نیز دربر می‌گیرد.

بنابراین در نخستین روز اجرای طرح، میان نرخ پایه ارز سهمیه‌ای و قیمت ۲۶۶ هزار تومانی بازار آزاد حدود هفت هزار تومان فاصله وجود داشت.

بانک مرکزی هدف این سیاست را افزایش عرضه رسمی و کاهش فشار ناشی از تقاضا و انتظارات در بازار عنوان کرده است. با این حال، رفتار امروز بازار نشان داد اثرگذاری چنین سیاستی تنها به حجم عرضه وابسته نیست؛ انتظارات معامله‌گران درباره آینده سیاسی و اقتصادی نیز نقش مهمی در تعیین نرخ دارد.

چرا با وجود عرضه ارز، دلار باز هم گران شد؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های بازار امروز همین است: چرا آغاز فروش دلار در بانک‌ها نتوانست قیمت بازار آزاد را پایین بیاورد؟

پاسخ کوتاه این است که بازار ارز فقط براساس عرضه و تقاضای روزانه حرکت نمی‌کند. بخش قابل‌توجهی از قیمت دلار به انتظارات درباره آینده وابسته است.

گزارش‌های بازار امروز، افزایش نااطمینانی سیاسی و نگرانی از تشدید دوباره تنش‌ها را از عوامل اصلی رشد تقاضا معرفی کرده‌اند. در چنین فضایی برخی فعالان اقتصادی و خانوارها ممکن است ارز و طلا را برای پوشش ریسک کاهش ارزش پول نگهداری کنند. این رفتار به معنای قطعیت وقوع یک درگیری نظامی جدید نیست؛ بلکه نشان می‌دهد معامله‌گران در حال قیمت‌گذاری ریسک سیاسی در تصمیم‌های خود هستند.

به همین دلیل، حتی افزایش عرضه ارز ممکن است در کوتاه‌مدت نتواند موجی را که از انتظارات و فضای روانی تغذیه می‌شود کاملاً خنثی کند.

تحریم‌های تازه آمریکا چه بخش‌هایی از اقتصاد ایران را هدف گرفت؟

عامل دیگری که طی روزهای اخیر وارد محاسبات بازار شده، تحریم‌های جدید وزارت خزانه‌داری آمریکاست.

وزارت خزانه‌داری آمریکا در اول اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد مجموعه جدیدی از اقدامات تحریمی را علیه شبکه‌های خودروسازی، ریلی، تولیدی و فولادی ایران اعمال کرده است. OFAC همچنین دو تعیین بخشی جدید ذیل فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ برای بخش‌های خودروسازی و راه‌آهن ایران صادر کرد.

در بخش ریلی، شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا و شرکت راه‌آهن حمل‌ونقل در فهرست اعلام‌شده قرار گرفته‌اند. در بخش خودرو نیز نام ایران‌خودرو، سایپا، ایران‌خودرو دیزل، پارس‌خودرو و زامیاد در میان شرکت‌های هدف دیده می‌شود.

بنابراین تعبیر دقیق‌تر درباره تحریم‌های اخیر این است که آمریکا بخش‌های خودروسازی و ریلی و شماری از شبکه‌های صنعتی مرتبط را هدف قرار داده است، نه اینکه کل سیستم حمل‌ونقل ایران به‌صورت یکپارچه در یک تصمیم واحد تحریم شده باشد.

از منظر بازار ارز، اهمیت این تحریم‌ها بیش از هر چیز به انتظارات درباره هزینه تجارت، دسترسی به قطعات و نقل‌وانتقال مالی مربوط می‌شود؛ اما میزان اثر واقعی آنها بر نرخ ارز به نحوه اجرا و توان بنگاه‌ها برای یافتن مسیرهای جایگزین بستگی خواهد داشت.

یورو ۳۰۰ هزار تومان شد

افزایش قیمت محدود به دلار نبود. یورو در بازار آزاد نیز امروز حدود ۱۰ هزار تومان نسبت به پنجشنبه افزایش پیدا کرد و به ۳۰۰ هزار تومان رسید.

عبور یورو از این سطح روانی در کنار دلار ۲۶۶ هزار تومانی نشان می‌دهد موج امروز مختص اسکناس آمریکایی نبوده و بازار ارز به‌صورت گسترده تحت فشار قرار گرفته است.

افزایش قیمت ارزهای اصلی می‌تواند به‌تدریج به بازار کالاهای وارداتی و کالاهایی که مواد اولیه آنها به ارز وابسته است منتقل شود؛ موضوعی که در صورت تثبیت نرخ‌های جدید می‌تواند انتظارات تورمی را نیز تقویت کند.

دلار توافقی به ۱۷۵ هزار و ۲۲۸ تومان رسید

در مرکز مبادله نیز نرخ دلار افزایشی بود، هرچند فاصله آن با بازار آزاد همچنان بسیار زیاد است.

براساس نرخ‌های رسمی شنبه ۱۱ مهر، قیمت فروش دلار در مرکز مبادله با رشد ۵۲۴ تومان نسبت به پنجشنبه به ۱۷۵ هزار و ۲۲۸ تومان رسید. نرخ خرید نیز در گزارش بازار ۱۷۳ هزار و ۶۵۱ تومان اعلام شده است.

این اختلاف میان بازار رسمی و آزاد یکی از مهم‌ترین متغیرهای قابل رصد در روزهای آینده خواهد بود. هرچه شکاف این دو نرخ گسترده‌تر شود، فشار برای مدیریت تقاضا و افزایش عرضه رسمی نیز بیشتر خواهد شد.

آیا دلار تا پایان مهر به ۲۸۰ هزار تومان می‌رسد؟

در برخی تحلیل‌های منتشرشده امروز، سطح ۲۸۰ هزار تومان به‌عنوان یکی از سناریوهای احتمالی تا پایان مهر مطرح شده است؛ اما این عدد یک پیش‌بینی قطعی نیست.

تجارت‌نیوز نوشته در سناریوی ادامه تنش‌های سیاسی و نظامی، برخی کارشناسان احتمال حرکت دلار به سمت ۲۸۰ هزار تومان را مطرح می‌کنند. همان تحلیل تأکید دارد که کاهش تنش‌ها یا ایجاد ثبات می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد.

بنابراین برای روزهای آینده می‌توان دو نیروی اصلی را مقابل یکدیگر دید: از یک سو، افزایش عرضه توسط بانک مرکزی و فروش ارز از شبکه بانکی؛ و از سوی دیگر، ریسک سیاسی، تحریم‌های جدید و انتظارات تورمی.

اگر عرضه جدید بتواند تقاضای واقعی و بخشی از تقاضای احتیاطی را جذب کند و همزمان فضای سیاسی آرام‌تر شود، امکان کاهش فشار بر قیمت وجود دارد. در مقابل، ادامه افزایش نااطمینانی می‌تواند بازار را بار دیگر به سمت سقف‌های جدید سوق دهد.

بازار ارز در نقطه حساس؛ دلار ۲۶۶ هزار تومانی تثبیت می‌شود؟

مهم‌ترین مسئله پس از جهش امروز، نه صرفاً لمس عدد ۲۶۶ هزار تومان، بلکه ماندگاری دلار در این محدوده است. اگر نرخ در روزهای آینده بالای ۲۶۰ هزار تومان تثبیت شود، این کانال می‌تواند به مبنای تازه‌ای برای قیمت‌گذاری در بازارهای طلا، خودرو، لوازم خانگی و کالاهای وارداتی تبدیل شود.

در مقابل، اثرگذاری عرضه ارز در پنج بانک و افزایش حجم مداخله بازارساز می‌تواند مانع تثبیت رشد امروز شود.

به این ترتیب، بازار شنبه ۱۱ مهر یک پیام روشن داشت: حتی همزمان با آغاز عرضه دلار ۱۰ هزار دلاری با کارت ملی، ریسک‌های سیاسی و انتظارات تورمی هنوز قدرت بالایی در تعیین جهت بازار دارند. دلار اکنون در محدوده ۲۶۶ هزار تومان قرار گرفته، یورو مرز ۳۰۰ هزار تومان را لمس کرده و سناریوی ۲۸۰ هزار تومان نیز تنها در صورت تداوم شرایط پرریسک فعلی مطرح است؛ نه به‌عنوان مقصد قطعی بازار.