بازی‌های آسیایی دوحه از ۲۰۳۰ به ۲۰۳۱ می‌رود؟ نقشه تازه آسیا برای تبدیل بازی‌ها به انتخابی المپیک

احمد عبدالله البوعینین، مدیرعامل کمیته برگزاری بازی‌های آسیایی دوحه، در حاشیه بازی‌های آسیایی آیچی-ناگویا ۲۰۲۶ تأیید کرده است که برگزارکنندگان قطری برای هر تصمیمی درباره زمان مسابقات آماده‌اند.

او گفت در شرایط فعلی برنامه رسمی برگزاری بازی‌ها برای سال ۲۰۳۰ است، اما اگر شورای المپیک آسیا و نهادهای مرتبط تصمیم بگیرند مسابقات یک سال عقب بیفتد، دوحه برای اجرای بازی‌ها در سال ۲۰۳۱ نیز مشکلی نخواهد داشت.

البوعینین تأکید کرد موضوع اصلی برای کمیته محلی، آمادگی زیرساخت‌ها و اجرای برنامه‌های عملیاتی است و قطر تصمیم نهایی را به تنهایی اتخاذ نخواهد کرد. مذاکرات میان شورای المپیک آسیا و کمیته بین‌المللی المپیک درباره این تغییر ادامه دارد. 

این موضع نشان می‌دهد که برخلاف برخی تغییرات تقویمی که می‌تواند میزبان را با هزینه‌های سنگین یا تأخیر در ساخت پروژه‌ها مواجه کند، دوحه از نظر برگزارکنندگان انعطاف بیشتری دارد.

چرا بازی‌های آسیایی ممکن است به سال ۲۰۳۱ منتقل شود؟

مهم‌ترین دلیل مطرح‌شده برای تغییر تاریخ، ایجاد ارتباط مستقیم‌تر میان بازی‌های آسیایی و بازی‌های المپیک است.

در چرخه فعلی، بازی‌های آسیایی هر چهار سال یک بار و در سال‌های زوج برگزار می‌شوند. آیچی-ناگویا میزبان دوره ۲۰۲۶ است، دوحه میزبان ۲۰۳۰ انتخاب شده و ریاض نیز حق میزبانی بازی‌های ۲۰۳۴ را در اختیار دارد. 

اما شورای المپیک آسیا طرحی را بررسی کرده که بر اساس آن بازی‌های آسیایی در آینده در سال قبل از المپیک برگزار شوند. گزارش‌های منتشرشده در بهار امسال حاکی از تأیید اصل این ایده در سطح هیات اجرایی OCA بود و مقام‌های ورزشی آسیایی گفته‌اند چنین تغییری می‌تواند مسیر روشن‌تری برای کسب سهمیه المپیک ایجاد کند. اجرای عملی آن البته نیازمند هماهنگی با فدراسیون‌های جهانی و IOC است، زیرا نظام انتخابی هر رشته توسط نهاد بین‌المللی همان رشته تعیین می‌شود. 

در صورت اجرای این مدل، دوحه ۲۰۳۱ تنها یک رویداد چندرشته‌ای قاره‌ای نخواهد بود؛ بلکه تعداد بیشتری از رقابت‌های آن می‌توانند مستقیماً در مسیر المپیک بریزبن ۲۰۳۲ قرار بگیرند.

بازی‌های آسیایی به انتخابی المپیک تبدیل می‌شود؟

در حال حاضر نیز برخی رشته‌های بازی‌های آسیایی نقش انتخابی المپیک دارند. برای نمونه، بازی‌های آسیایی آیچی-ناگویا در تعدادی از رشته‌ها بخشی از فرآیند انتخابی المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ محسوب می‌شوند. 

اما طرح تازه OCA دامنه این نقش را گسترده‌تر می‌کند. منطق مسئولان آسیایی این است که برگزاری بازی‌ها حدود یک سال قبل از المپیک، امکان هماهنگی بهتر تقویم رشته‌های مختلف و جذب تعداد بیشتری از ورزشکاران سطح اول قاره را فراهم خواهد کرد.

این تغییر از نظر جایگاه خود بازی‌های آسیایی نیز مهم است. وقتی نتیجه یک رقابت مستقیماً بر دریافت سهمیه المپیک تأثیر بگذارد، انگیزه فدراسیون‌ها برای اعزام بهترین ورزشکاران و اهمیت مسابقات برای مخاطبان افزایش پیدا می‌کند.

رئیس کمیته بین‌المللی المپیک، کرستی کاونتری، نیز طبق گزارش رویترز از ایده نزدیک‌تر شدن بازی‌های آسیایی به فرآیند آماده‌سازی و انتخابی المپیک حمایت کرده است. 

آیا برگزاری بازی‌های دوحه در سال ۲۰۳۱ قطعی شده است؟

خیر. این مهم‌ترین نکته درباره خبر جدید است.

با وجود موافقت اولیه با ایده تغییر چرخه و مذاکرات جاری، شورای المپیک آسیا هنوز در تقویم رسمی خود بیست‌ویکمین دوره بازی‌های آسیایی را با عنوان Doha 2030 ثبت کرده است. همچنین دوره بعدی در ریاض همچنان برای سال ۲۰۳۴ درج شده است. 

بنابراین صحبت‌های مدیرعامل کمیته برگزاری دوحه را باید «اعلام آمادگی برای تغییر» دانست، نه اعلام رسمی انتقال مسابقات.

اگر تصمیم نهایی گرفته شود، احتمالاً مسئله فقط به قطر محدود نخواهد ماند و چرخه دوره‌های بعدی بازی‌های آسیایی نیز باید بازتنظیم شود. در چنین حالتی یکی از بزرگ‌ترین تغییرات تقویمی تاریخ مدرن این رقابت‌ها رقم خواهد خورد.

زیرساخت‌های قطر؛ برگ برنده دوحه برای میزبانی در هر دو تاریخ

یکی از دلایلی که قطر می‌تواند با انعطاف بیشتری درباره ۲۰۳۰ یا ۲۰۳۱ صحبت کند، حجم بالای زیرساخت‌های ورزشی موجود در این کشور است.

قطر در سال ۲۰۰۶ میزبان بازی‌های آسیایی بود و در دو دهه گذشته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی ورزشگاه‌ها، سالن‌ها و شبکه حمل‌ونقل انجام داده است. جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ نیز بخش دیگری از این زیرساخت را توسعه داد.

کمیته المپیک قطر در تازه‌ترین گزارش رسمی خود اعلام کرده است که دوحه برای میزبانی دوره بعدی بازی‌های آسیایی از امکانات موجود استفاده خواهد کرد و «پایداری» و بهره‌برداری مجدد از مجموعه‌های ورزشی فعلی بخش اصلی برنامه است.

طرح میزبانی دوحه همچنین از ابتدا بر ساختار فشرده مسابقات استوار بوده است. طبق برنامه قطری‌ها، مکان‌های رقابت در چند خوشه نزدیک به یکدیگر قرار می‌گیرند و شبکه مترو، جاده و حمل‌ونقل عمومی برای کاهش زمان رفت‌وآمد ورزشکاران مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در طرح اولیه میزبانی، متوسط زمان سفر از دهکده ورزشکاران به اماکن مسابقات حدود ۲۰ دقیقه عنوان شده بود. 

مشکلات ناگویا چه درسی برای دوحه دارد؟

بحث آمادگی قطر در شرایطی مطرح شده که بازی‌های آسیایی آیچی-ناگویا ۲۰۲۶ با برخی مشکلات لجستیکی روبه‌رو شده است.

میزبان ژاپنی به جای ساخت یک دهکده سنتی ورزشکاران، از ترکیبی از هتل‌ها، کشتی مسافرتی و واحدهای اقامتی ماژولار استفاده کرده است. افزایش تعداد ورزشکاران و مسئولان از حدود ۱۵ هزار نفر پیش‌بینی‌شده به نزدیک ۱۷ هزار نفر، فشار بیشتری بر سیستم اسکان و حمل‌ونقل وارد کرد. 

برخی تیم‌ها از کوچک بودن اتاق‌ها و تخت‌ها شکایت کردند و مواردی از تأخیر یا نرسیدن سرویس‌های حمل‌ونقل به تمرین‌ها نیز گزارش شد. ساتوشی موراته، از مدیران ارشد برگزاری بازی‌ها، بابت مشکلات لجستیکی عذرخواهی کرد و مسئولیت حل این مسائل را متوجه کمیته برگزاری دانست. 

قطر تلاش دارد دقیقاً روی همین نقطه تأکید کند: اینکه برخلاف میزبان‌هایی که باید بخش بزرگی از زیرساخت را از ابتدا ایجاد کنند، بیشتر تأسیسات موردنیاز دوحه از قبل وجود دارد.

دوحه برای دومین بار میزبان بازی‌های آسیایی می‌شود

فارغ از اینکه بازی‌ها در ۲۰۳۰ یا ۲۰۳۱ برگزار شوند، دوحه برای دومین بار میزبان بزرگ‌ترین رویداد چندرشته‌ای ورزش آسیا خواهد بود.

قطر در دسامبر ۲۰۲۰ و در رأی‌گیری شورای المپیک آسیا حق میزبانی دوره ۲۰۳۰ را به دست آورد. دوحه پیش از این در سال ۲۰۰۶ میزبان بازی‌ها بود؛ دوره‌ای که بیش از ۱۰ هزار ورزشکار، عوامل تیم‌ها و رسانه‌ها در آن حضور داشتند.

در فاصله این دو میزبانی، قطر مجموعه‌ای از رویدادهای بزرگ جهانی را نیز برگزار کرده و اکنون مسئولان این کشور معتقدند برای اجرای دوره آینده نیازمند پروژه عمرانی گسترده تازه‌ای نیستند.

انتقال بازی‌های آسیایی به ۲۰۳۱ چه تغییری در ورزش آسیا ایجاد می‌کند؟

اگر طرح OCA نهایی شود، اهمیت ماجرا بسیار بیشتر از عقب افتادن یک‌ساله یک رویداد خواهد بود.

بازی‌های آسیایی از یک رقابت مستقل در میانه چرخه المپیک، به تورنمنتی نزدیک به المپیک تبدیل می‌شود که می‌تواند نقش مستقیم‌تری در انتخابی‌ها، ارزیابی ورزشکاران و برنامه‌ریزی تیم‌های ملی داشته باشد. در این سناریو، فاصله آیچی-ناگویا ۲۰۲۶ تا دوحه ۲۰۳۱ برای یک دوره به پنج سال افزایش می‌یابد، اما پس از آن می‌توان چرخه چهارساله جدیدی را در سال‌های فرد تثبیت کرد. 

برای قطر، تغییر سال به نظر نمی‌رسد مسئله اصلی باشد؛ پیام مدیران دوحه این است که ورزشگاه‌ها و زیرساخت‌ها آماده‌اند و میزبان می‌تواند با تصمیم نهایی OCA و IOC هماهنگ شود.

بنابراین فعلاً نام رسمی این رقابت‌ها همچنان بازی‌های آسیایی دوحه ۲۰۳۰ است، اما اگر مذاکرات جاری به نتیجه برسد، «دوحه ۲۰۳۱» می‌تواند آغازگر تقویمی کاملاً تازه برای ورزش قاره آسیا باشد؛ تقویمی که بازی‌های آسیایی را بیش از هر زمان دیگری به المپیک پیوند می‌زند.