از نقره آسیا تا طلای ناگویا؛ والیبال ایران در ۲۰ روز ورق را برگرداند | سیزدهمین مدال سال با شکست ژاپن

تقویم فشرده والیبال آسیا برای ایران یک تقابل کم‌سابقه ایجاد کرد. تیم روبرتو پیاتزا ابتدا در مسابقات قهرمانی مردان آسیا در فوکوئوکا به فینال رسید و مقابل ژاپن قرار گرفت.

آن مسابقه مطابق انتظار ایران پیش نرفت. ژاپنی‌ها در سه ست متوالی ایران را شکست دادند و با قهرمانی آسیا علاوه بر حفظ عنوان خود، نخستین سهمیه مستقیم والیبال مردان برای المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ ـ پس از آمریکا به‌عنوان میزبان ـ را نیز به دست آوردند. ایران با حضور در فینال مدال نقره گرفت و همزمان سهمیه جام جهانی ۲۰۲۷ را قطعی کرد.

اما کمتر از سه هفته بعد، دو تیم دوباره در ژاپن و این بار در فینال بازی‌های آسیایی ناگویا به یکدیگر رسیدند.

همین فاصله کوتاه، مسابقه دوم را فراتر از یک فینال معمولی برد. ایران فرصت داشت نشان دهد شکست سه بر صفر فینال آسیا لزوماً بیانگر فاصله‌ای پایدار با ژاپن نیست و ژاپن نیز می‌خواست در خانه برتری خود را تکرار کند.

ایران چگونه انتقام فینال قهرمانی آسیا را گرفت؟

فینال ناگویا برخلاف دیدار قهرمانی آسیا کاملاً متفاوت پیش رفت.

ایران ست نخست را ۲۸ بر ۲۶ برد. ژاپن در ست دوم با نتیجه ۲۵ بر ۱۹ پاسخ داد، اما شاگردان پیاتزا ست سوم را ۲۵ بر ۲۱ به سود خود تمام کردند و در ست چهارم نیز پس از رقابتی نزدیک، ۲۶ بر ۲۴ پیروز شدند.

نتیجه نهایی ۳ بر یک به سود ایران بود؛ آن هم در حضور حدود پنج هزار تماشاگر ژاپنی و برابر میزبان رقابت‌ها. ایران همچنین کل مسابقات ناگویا را بدون شکست پشت سر گذاشت.

اهمیت این نتیجه زمانی بیشتر می‌شود که فاصله آن با فینال قبلی در نظر گرفته شود. تیمی که تنها چند هفته قبل نتوانسته بود حتی یک ست از ژاپن بگیرد، این بار سه ست برد و مدال طلا را از میزبان گرفت.

این تغییر را نمی‌توان فقط با مفهوم «انتقام» توضیح داد؛ کادر فنی فرصت کوتاهی برای اصلاح تیم داشت و بازیکنان نیز توانستند از نظر ذهنی از شکست قبلی عبور کنند.

چهارمین طلای متوالی ایران در بازی‌های آسیایی

قهرمانی ناگویا یک رکورد مهم دیگر را برای والیبال ایران حفظ کرد.

تیم ملی مردان پیش از این در اینچئون ۲۰۱۴، جاکارتا ۲۰۱۸ و هانگژو ۲۰۲۲ قهرمان بازی‌های آسیایی شده بود. برد مقابل ژاپن باعث شد چهارمین مدال طلای متوالی ایران نیز ثبت شود.

چهار قهرمانی متوالی در یک رویداد قاره‌ای نشان می‌دهد سلطه ایران در والیبال مردان بازی‌های آسیایی صرفاً مربوط به یک نسل خاص نبوده است.

در این فاصله مربیان و ترکیب بازیکنان تغییر کرده‌اند، اما ایران توانسته جایگاه خود را حفظ کند. ناگویا از این جهت شاید سخت‌ترین قهرمانی این زنجیره بود؛ چرا که میزبان مسابقات همان تیمی بود که چند هفته قبل قهرمان آسیا شده و ایران را در فینال شکست داده بود.

سیزدهمین مدال والیبال ایران در سال ۱۴۰۵

فدراسیون والیبال در جمع‌بندی عملکرد سال جاری اعلام کرده است طلای تیم ملی مردان در ناگویا، سیزدهمین مدال والیبال ایران در سال ۱۴۰۵ محسوب می‌شود.

این آمار فقط مربوط به تیم ملی بزرگسالان مردان نیست و مجموعه نتایج تیم‌های مختلف والیبال ایران در رده‌های ملی را در بر می‌گیرد. پیش‌تر برای نمونه تیم ملی زنان ایران قهرمان آسیای مرکزی شده بود و نخستین طلای والیبال ایران در سال ۱۴۰۵ را ثبت کرد. تیم زیر ۱۸ سال پسران نیز با قهرمانی آسیا، هشتمین مدال سال را به دست آورده بود و تیم‌های والیبال ساحلی ایران نیز در رقابت‌های آسیای مرکزی صاحب مدال شدند.

در نهایت طلای ناگویا عدد مدال‌های ثبت‌شده برای والیبال ایران را به ۱۳ رساند؛ موضوعی که فدراسیون آن را حاصل هدف‌گذاری مجموعه والیبال در سال جاری می‌داند.

با این حال، ارزش همه مدال‌ها از نظر سطح مسابقه و اهمیت فنی یکسان نیست. طلای تیم ملی بزرگسالان در بازی‌های آسیایی به دلیل جایگاه این رویداد در ورزش ایران و کیفیت حریف فینال، وزن ویژه‌ای در این کارنامه دارد.

هدف فدراسیون والیبال محقق شد؟

براساس روایت رسمی فدراسیون، یکی از اهداف تیم ملی مردان در سال ۱۴۰۵ کسب مدال در دو رویداد اصلی آسیایی بود؛ قهرمانی مردان آسیا و بازی‌های آسیایی.

ایران از تورنمنت اول با نقره و از ناگویا با طلا خارج شد. بنابراین هدف مدالی تعیین‌شده برای این دو مسابقه تحقق پیدا کرده است.

اما اگر ارزیابی از سطح «مدال گرفتن» فراتر رود، تصویر پیچیده‌تر می‌شود.

شکست مقابل ژاپن در فینال قهرمانی آسیا به این معنا بود که ایران نخستین فرصت کسب سهمیه مستقیم المپیک لس‌آنجلس را از دست داد. ژاپن با همان قهرمانی سهمیه المپیک را گرفت و ایران باید مسیرهای بعدی صعود را دنبال کند.

بنابراین طلای ناگویا یک دستاورد بزرگ است، اما پرونده اهداف بلندمدت تیم پیاتزا را نمی‌بندد.

طلای ناگویا برای پیاتزا چه معنایی داشت؟

روبرتو پیاتزا پس از قهرمانی نیز نشان داد که خودش این مدال را نقطه پایان پروژه نمی‌داند.

سرمربی ایتالیایی پس از فینال گفت از خوشحال شدن مردم ایران بابت قهرمانی خوشحال است، اما در ذهنش به «مدالی مهم‌تر» فکر می‌کند. او مشخص نکرد منظور دقیقش کدام تورنمنت است، اما این اظهارنظر در شرایطی مطرح شد که هدف بزرگ بعدی والیبال ایران بازگشت به مسیر المپیک و حضور موفق در رقابت‌های جهانی است.

رحمان محمدی‌راد، مربی تیم ملی نیز پس از کسب طلا گفت اعضای کادر فنی خودشان انتظار عملکرد بهتری در طول سال داشتند و معتقد بودند باید زودتر یک مدال طلا به مردم ایران تقدیم می‌کردند.

این اظهارات نشان می‌دهد داخل تیم نیز ارزیابی فصل صرفاً براساس نتیجه ناگویا انجام نمی‌شود.

شکست ژاپن چرا از خود مدال مهم‌تر بود؟

اگر ایران در فینال ناگویا مقابل حریفی متفاوت قهرمان می‌شد، باز هم مدال طلا ارزش بالایی داشت؛ اما پیروزی برابر ژاپن پیام فنی متفاوتی داشت.

ژاپن تنها چند هفته قبل قهرمان آسیا شده بود و در حال حاضر یکی از قدرت‌های اصلی والیبال جهان محسوب می‌شود. رئیس فدراسیون والیبال نیز قبل از فینال تأکید کرده بود انتظار عمومی از تیم ایران کسب طلاست.

ایران در چنین فضایی نه‌تنها فشار نتیجه را تحمل کرد بلکه توانست شکست سه بر صفر قبلی را با یک برد ۳ بر یک پاسخ دهد.

این نتیجه برای تیمی که در حال بازسازی نسل و ساختن مسیر آینده است، می‌تواند از نظر اعتمادبه‌نفس اهمیت بیشتری نسبت به یک پیروزی آسان در فینال داشته باشد.

والیبال ایران از ناگویا به کدام سمت می‌رود؟

سال ۱۴۰۵ از منظر تعداد مدال‌ها برای والیبال ایران سال پرباری بوده است. مجموعه تیم‌های ملی به ۱۳ مدال رسیده‌اند و تیم بزرگسالان مردان نیز دو سکوی مهم آسیا را تجربه کرده است.

اما مرحله بعدی دشوارتر خواهد بود.

نقره قهرمانی آسیا نشان داد ایران همچنان در جمع مدعیان اصلی قاره قرار دارد، اما شکست همان فینال یادآوری کرد که ژاپن رقیبی جدی در مسیر المپیک است. طلای ناگویا نیز ثابت کرد فاصله دو تیم آن‌قدر نیست که نتیجه رویارویی از قبل مشخص باشد.

بنابراین مهم‌ترین دستاورد این دوره شاید نه عدد ۱۳ مدال، بلکه همان تغییر نتیجه از شکست صفر بر ۳ به پیروزی ۳ بر یک برابر ژاپن در کمتر از سه هفته باشد.

والیبال ایران در سال ۱۴۰۵ توانسته از دو رویداد اصلی آسیایی با نقره و طلا خارج شود و برای چهارمین بار متوالی قهرمان بازی‌های آسیایی شود؛ اما معیار نهایی موفقیت پروژه فعلی در سال‌های بعد مشخص خواهد شد، زمانی که تیم پیاتزا برای هدف بزرگ‌تر یعنی رقابت در سطح جهانی و بازگشت به المپیک تلاش می‌کند.

طلای ناگویا یک پایان شیرین برای سال آسیایی ایران بود، اما برای تیم ملی بیش از آنکه نقطه پایان باشد، می‌تواند آغاز مرحله دشوارتر مسیر بازگشت والیبال ایران به بالاترین سطح جهان باشد.