جنجال حقوقی استقلال و تراکتور؛ آیا بازی بهخاطر ۳ خارجی آبیها ۳ بر صفر میشود؟
باشگاه تراکتور معتقد است رستم آشورماتوف، جلالالدین ماشاریپوف و یاسر آسانی برای فعالیت در ایران مجوز کار لازم را ندارند و در نتیجه استفاده از آنها میتواند محل ایراد باشد.
گزارش منتشرشده پیش از مسابقه نشان میدهد اعتراض تراکتور خطاب به ریاست پلیس مهاجرت و گذرنامه و امور اتباع خارجی آذربایجان شرقی مطرح شده است. در مقابل سعید فتاحی، رئیس سازمان فوتبال استقلال، تأیید کرده روند دریافت مجوز کار این بازیکنان کامل نشده اما گفته باشگاه برای طی مراحل پایانی با مشکل زمان مواجه بوده است. او مدعی شده ثبت و تکمیل مجوز ممکن است ۴۰ تا ۶۰ روز زمان ببرد و محدودیت خروج بازیکن از کشور نیز با برنامه مسابقات آسیایی استقلال تداخل دارد.
همین توضیح یک نکته مهم را آشکار میکند: استقلال اصل وجود مسئله اداری درباره مجوز کار را بهطور کامل رد نکرده، بلکه استدلالش این است که این مسئله مانعی برای حضور فوتبالی بازیکنان محسوب نمیشود.
این دو موضوع الزاماً یکسان نیستند.
قانون ایران درباره کار اتباع خارجی چه میگوید؟
ماده ۱۲۰ قانون کار جمهوری اسلامی ایران صریح است.
براساس این ماده، اتباع خارجی اصولاً نمیتوانند در ایران مشغول به کار شوند مگر اینکه هم روادید دارای حق کار مشخص داشته باشند و هم مطابق مقررات، پروانه کار دریافت کنند. آییننامه اجرایی مربوط نیز کارفرما را مکلف کرده مدارک لازم برای پروانه کار تبعه خارجی را به مرجع ذیربط ارائه کند.
بنابراین از منظر عمومی قوانین اشتغال، پروانه کار یک تشریفات بیاهمیت نیست.
اما پرسش اصلی پرونده تراکتور و استقلال چیز دیگری است: آیا نداشتن یا ناقص بودن همین پروانه کار، به صورت خودکار باعث میشود بازیکن در مسابقات لیگ برتر هم «غیرمجاز» تلقی شود؟
پاسخ این سؤال را باید در مقررات فوتبال و رأی احتمالی ارکان قضایی فدراسیون جستوجو کرد، نه فقط در قانون کار.
آیا بازی استقلال میتواند ۳ بر صفر شود؟
در شرایط فعلی نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
در پروندههای قبلی فوتبال ایران، ماده مربوط به استفاده از بازیکن غیرمجاز مبنای تغییر نتیجه مسابقه به سه بر صفر بوده است. برای نمونه، در پرونده سینا خادمپور و ملوان، کمیته انضباطی و سپس استیناف به دلیل وضعیت نظام وظیفه بازیکن، دو مسابقه ملوان را سه بر صفر به سود استقلال و تراکتور اعلام کردند.
در پرونده معروف اریک بایناما و گلگهر نیز وقتی ارکان قضایی به این نتیجه رسیدند مدارک بازیکن شرایط لازم برای ثبت را نداشته است، استفاده از او مصداق بازیکن غیرمجاز شناخته شد و نتایج سه مسابقه تغییر کرد.
یعنی اگر بازیکنی واقعاً براساس مقررات فوتبالی فاقد صلاحیت حضور باشد، خطر باخت انضباطی سه بر صفر کاملاً واقعی است.
اما حلقه گمشده پرونده امروز این است که هنوز رأی یا اعلام رسمی از سازمان لیگ یا کمیته انضباطی منتشر نشده که بگوید فقدان مجوز کار این سه بازیکن در وضعیت فعلی، آنها را مشمول عنوان بازیکن غیرمجاز میکند.
به همین دلیل، تیترهایی مانند «استقلال سه بر صفر بازنده شد» یا حتی «سه بازیکن استقلال قطعاً غیرمجاز هستند» در این مرحله زودهنگام است.
آشورماتوف و آسانی در ترکیب اصلی قرار گرفتند
اهمیت این اختلاف زمانی بیشتر شد که استقلال ترکیب رسمی خود را منتشر کرد.
براساس ترکیب اعلامشده، رستم آشورماتوف و یاسر آسانی هر دو از ابتدا مقابل تراکتور به میدان رفتند. حبیب فرعباسی، سامان فلاح، عارف آقاسی، صالح حردانی، حسین گودرزی، امیرمحمد رزاقینیا، اسماعیل قلیزاده، علیرضا کوشکی و سعید سحرخیزان دیگر نفرات اصلی استقلال بودند.
جلالالدین ماشاریپوف اما در ترکیب ۱۱ نفره ابتدایی حضور نداشت.
این تفاوت از منظر یک پرونده احتمالی اهمیت دارد. اگر تراکتور پس از مسابقه شکایت فوتبالی خود را بر مبنای «استفاده از بازیکن غیرمجاز» تنظیم کند، حضور قطعی آشورماتوف و آسانی در زمین موضوعی مستقیم خواهد بود؛ درباره ماشاریپوف نیز باید دید آیا در جریان مسابقه به زمین میرود یا نه.
البته اعتراض اداری تراکتور به وضعیت مجوز کار او مستقل از حضور یا عدم حضور در مسابقه میتواند ادامه پیدا کند.
پاسخ استقلال یک نقطه مبهم دارد
سعید فتاحی گفته استقلال به دلیل حضور در رقابتهای آسیایی نتوانسته مراحل مجوز کار را تکمیل کند و در فرصت مناسب این کار انجام خواهد شد.
اما از نظر حقوقی، صرف داشتن مسابقه آسیایی در قانون کار بهعنوان معافیت خودکار از پروانه کار ذکر نشده است.
بنابراین این استدلال ممکن است توضیح دهد چرا مراحل کامل نشده، اما بهتنهایی ثابت نمیکند که بازیکن بدون مجوز نهایی اجازه اشتغال دارد.
در مقابل، برای نتیجه فوتبال نیز تراکتور باید فراتر برود و نشان دهد این نقص اداری طبق مقررات ثبت بازیکنان و مقررات انضباطی فدراسیون، صلاحیت مسابقهای بازیکن را هم از بین برده است.
همین نقطه احتمالاً محور اصلی هر پرونده بعدی خواهد بود.
کارت بازی استقلال چه اهمیتی دارد؟
این بازیکنان پیش از این نیز بارها برای استقلال در مسابقات لیگ به میدان رفتهاند.
برای نمونه آشورماتوف و یاسر آسانی در هفته سوم مقابل سپاهان و همچنین در دربی ۱۰۷ برابر پرسپولیس در ترکیب رسمی استقلال حضور داشتند.
این موضوع نشان میدهد آنها در ساختار مسابقاتی سازمان لیگ ثبت شدهاند و کارت یا مجوز مسابقهای برایشان صادر شده است.
اما تجربه فوتبال ایران نشان داده صدور کارت بازی همیشه پایان ماجرا نیست؛ کمیته انضباطی در پروندههایی که بعداً مشخص شده بازیکن شرایط لازم را نداشته، میتواند مستقلاً بررسی کند که مسئولیت نهایی متوجه باشگاه بوده است.
بنابراین استقلال احتمالاً به ثبت رسمی بازیکنان و مجوز سازمان لیگ تکیه خواهد کرد؛ تراکتور نیز ممکن است استدلال کند مدارک مربوط به اشتغال اتباع خارجی بخشی از شرایط لازم برای فعالیت قانونی بازیکن بوده است.
این اختلاف تنها با استعلام رسمی و رأی قضایی قابل حل است.
پرونده یاسر آسانی از قبل هم جنجالی بود
نام یاسر آسانی همین حالا نیز در یک پرونده حقوقی جداگانه مطرح است.
چند باشگاه پیشتر درباره وضعیت قرارداد او با استقلال اعتراض کرده بودند، اما کمیته انضباطی این شکایت را وارد ندانست و اعلام کرد چون فسخ قرارداد او در سازمان لیگ ثبت نشده، آسانی بازیکن غیرمجاز محسوب نمیشود. فدراسیون فوتبال نیز همین استدلال را در پاسخ خود برای AFC ارسال کرده است.
این پرونده البته ارتباط مستقیمی با بحث مجوز کار امروز ندارد.
یکی درباره اعتبار قرارداد و ثبت فوتبالی است و دیگری درباره مجوز اشتغال تبعه خارجی؛ بنابراین نمیتوان رأی قبلی به سود استقلال را بهطور خودکار به پرونده جدید تعمیم داد.
سابقه شکایت تراکتور از استقلال چه میگوید؟
تراکتور پیش از این هم تلاش کرده نتیجه مسابقه با استقلال را از مسیر پرونده بازیکن غیرمجاز تغییر دهد.
در پرونده دیدیه اندونگ در فصل گذشته، تراکتور مدعی بود قرارداد این بازیکن بهدرستی ثبت نشده است، اما کمیته انضباطی پس از استعلام از سازمان لیگ اعلام کرد تمدید قرارداد و صدور مجوز بازی قانونی بوده و شکایت تراکتور را رد کرد.
این سابقه یک نکته مهم دارد: صرف طرح اعتراض از سوی باشگاه رقیب، هیچ اثری روی نتیجه مسابقه ایجاد نمیکند.
تراکتور برای رسیدن به نتیجه انضباطی باید شکایت رسمی ثبت کند، اسناد خود را ارائه دهد و کمیته انضباطی نیز پس از استعلام از سازمان لیگ، وزارت کار، پلیس مهاجرت یا سایر مراجع مرتبط به این جمعبندی برسد که بازیکنان واقعاً فاقد صلاحیت حضور بودهاند.
آیا تراکتور بعد از مسابقه شکایت میکند؟
تا این لحظه گزارش رسمی مبنی بر ثبت شکایت ورزشی نهایی در کمیته انضباطی منتشر نشده است.
آنچه وجود دارد، نامه و اعتراض تراکتور درباره وضعیت مجوز کار و احتمال پیگیری موضوع بعد از مسابقه است. استقلال نیز اطمینان دارد استفاده از بازیکنانش مشکلی ایجاد نمیکند.
بنابراین جنگ حقوقی ممکن است تازه بعد از سوت پایان مسابقه آغاز شود.
اگر تراکتور شکایت کند، سه سؤال تعیینکننده خواهد بود: آیا بازیکنان در تاریخ مسابقه پروانه کار معتبر داشتهاند؟ آیا داشتن پروانه کار جزو شرایط لازم برای اعتبار کارت بازی طبق دستورالعملهای جاری سازمان لیگ بوده است؟ و اگر نقصی وجود داشته، آیا طبق مقررات انضباطی این نقص بازیکن را «غیرمجاز» میکند؟
پاسخ به سؤال اول اداری است؛ پاسخ به دو سؤال بعدی فوتبال و انضباطی.
در نتیجه، ماجرای آشورماتوف، آسانی و ماشاریپوف فعلاً نه یک «برد سه بر صفر قطعی برای تراکتور» است و نه موضوعی که بتوان آن را کاملاً بیاهمیت دانست. قانون کار داشتن پروانه کار برای اتباع خارجی را الزام میکند، اما تغییر نتیجه مسابقه نیازمند اثبات یک گام حقوقی دیگر است: اینکه این نقص، طبق مقررات فدراسیون فوتبال نیز بازیکن را فاقد صلاحیت حضور در زمین کرده باشد. همین نقطه میتواند پرونده تراکتور–استقلال را از یک نامه اداری به یکی از مهمترین پروندههای انضباطی فصل تبدیل کند.