ریزش قیمت نفت بعد از پیام ترامپ به ایران؛ برنت از اوج عقب نشست، بازار در انتظار توافق بزرگ؟

بازار جهانی نفت روز جمعه با عقب‌نشینی قیمت‌ها آغاز شد. بر اساس آخرین داده منتشرشده از سوی رویترز، قراردادهای آتی نفت برنت با افت ۱.۳ درصدی یا ۱.۳۷ دلار به ۱۰۲.۹۱ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۱.۰۹ دلار، معادل ۱.۲ درصد، کاهش یافت و در سطح ۹۰.۴۰ دلار معامله شد.

کاهش روز جمعه درست پس از جلسه‌ای پرنوسان رخ داده است. برنت پنجشنبه ۴.۰۸ دلار یا ۴.۱ درصد افزایش یافته و در ۱۰۴.۲۸ دلار بسته شده بود؛ WTI نیز با جهش ۳.۲۱ دلاری به ۹۱.۴۹ دلار رسیده بود. افزایش احتمال حمله آمریکا به ایران و نزدیک شدن توفند به تأسیسات نفتی آمریکا از مهم‌ترین عوامل جهش آن روز بودند.

پیام ترامپ چگونه بازار نفت را آرام کرد؟

مهم‌ترین عامل چرخش قیمت نفت، اظهارات دونالد ترامپ بود. رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد واشنگتن در حال انجام «گفت‌وگوهای سازنده» با ایران است و پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۳ نوامبر حمله‌ای به ایران انجام نخواهد شد. این موضع پس از گزارش‌هایی درباره احتمال اقدام نظامی آمریکا پیش از انتخابات منتشر شد.

برای معامله‌گران نفت، همین تغییر در احتمال وقوع یک حمله فوری اهمیت زیادی دارد. بخشی از قیمت بالای نفت طی هفته‌های اخیر ناشی از «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی» بوده است؛ یعنی بازار فقط نفت موجود را قیمت‌گذاری نمی‌کند، بلکه احتمال اختلال بزرگ در تولید، صادرات و مسیرهای کشتیرانی را نیز به قیمت هر بشکه اضافه می‌کند.

در نتیجه، وقتی احتمال درگیری فوری کاهش می‌یابد، بخشی از این حق بیمه ریسک نیز از قیمت تخلیه می‌شود. با این حال، اظهارات ترامپ صرفاً حمله پیش از سوم نوامبر را رد می‌کند و به‌تنهایی تضمینی برای حل اختلافات یا پایان جنگ نیست؛ به همین دلیل ریزش نفت تاکنون محدود باقی مانده است.

تنگه هرمز هنوز بزرگ‌ترین ریسک قیمت نفت است

مهم‌ترین متغیر برای بازار همچنان وضعیت تنگه هرمز است. پیش از جنگ، محموله‌هایی معادل حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت و سوخت از این مسیر عبور می‌کردند و به همین دلیل هر تغییر در امنیت کشتیرانی هرمز می‌تواند بلافاصله قیمت‌های جهانی را تکان دهد.

رویترز گزارش داده است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفته تهران در حال بررسی پاسخ آمریکا به پیشنهادی است که می‌تواند زمینه بازگشایی تنگه هرمز را ظرف هفت روز فراهم کند. این خبر از منظر بازار بالقوه بسیار مهم است؛ زیرا بازگشت پایدار جریان نفت از هرمز می‌تواند بخش قابل‌توجهی از ریسک لجستیکی موجود را کاهش دهد.

با این حال، لین تران، تحلیلگر XS.com، تأکید کرده است که کاهش پایدار تنش‌ها نیازمند پیشرفت واقعی در مذاکرات و بهتر شدن امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز است. به بیان دیگر، نفت هنوز با «خبر توافق» سقوط نخواهد کرد؛ بازار برای تخلیه بخش بزرگ‌تری از ریسک، به مشاهده نفتکش‌هایی نیاز دارد که با امنیت و هزینه کمتر دوباره از مسیرهای اصلی عبور کنند.

تحریم ۱۷ کشتی ایرانی؛ چرا فشار آمریکا هنوز ادامه دارد؟

در کنار لحن دیپلماتیک کاخ سفید، فشار اقتصادی واشنگتن بر تهران ادامه دارد. وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنجشنبه افراد، شبکه‌ها و ۱۷ شناور مرتبط با انتقال نفت خام، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی ایران را هدف تحریم‌های تازه قرار داد.

هم‌زمانی مذاکره با تحریم پیام روشنی برای بازار دارد: احتمال اقدام نظامی فوری کاهش یافته، اما مناقشه اقتصادی و نفتی هنوز حل نشده است. از همین رو معامله‌گران نمی‌توانند تمام پریمیوم ژئوپلیتیکی نفت را حذف کنند.

رویترز همچنین به نقل از مقام‌های خزانه‌داری آمریکا گزارش داده که حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت ایران روی کشتی‌ها و خارج از محدوده محاصره باقی مانده است. با توجه به مصرف روزانه بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای جهان، این حجم به‌تنهایی نمی‌تواند ساختار عرضه جهانی را تغییر دهد، اما محدودیت صادرات ایران همچنان بخشی از معادله کمبود عرضه منطقه‌ای است.

چین دوباره سوخت صادر می‌کند؛ خبر منفی برای قیمت‌ها

عامل دیگری که روز جمعه فشار نزولی بر بازار وارد کرد، از چین آمد. چهار منبع تجاری به رویترز گفته‌اند پکن پس از وقفه کوتاه در تعطیلات «هفته طلایی»، صادرات بنزین، گازوئیل و سوخت جت را دوباره آغاز می‌کند. میزان صادرات مجاز چین برای ماه اکتبر حدود ۳.۷ میلیون تن برآورد شده است؛ در حالی که رقم مورد انتظار برای سپتامبر کمی بیش از چهار میلیون تن بود.

این اقدام می‌تواند بخشی از فشار موجود در بازار جهانی فرآورده‌ها، به‌ویژه گازوئیل، را کاهش دهد. البته تحلیلگران معتقدند اثر آن محدود خواهد بود، زیرا عرضه خاورمیانه همچنان با اختلال روبه‌روست و بازار فرآورده‌های نفتی در مجموع فشرده باقی مانده است.

آژانس بین‌المللی انرژی نیز تصمیم گرفته روند آزادسازی ذخایر نفتی را تسریع کرده و تأمین گازوئیل را در اولویت قرار دهد. طبق گزارش رویترز، از برنامه آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه‌ای که از ماه مارس آغاز شده، حدود ۱۰۰ میلیون بشکه دیگر هنوز باید وارد بازار شود.

توفند ایسیاس مانع سقوط بیشتر نفت می‌شود

در سمت مقابل، یک عامل قدرتمند اجازه نمی‌دهد قیمت نفت به‌سادگی سقوط کند: توفند «ایسیاس» در خلیج مکزیک.

طبق گزارش اداره مدیریت مواد معدنی دریایی آمریکا، تولیدکنندگان تا روز پنجشنبه حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز از تولید نفت خلیج مکزیک را متوقف کرده‌اند؛ معادل حدود ۶۳ درصد تولید فعلی منطقه. بیش از ۱.۱ میلیارد فوت مکعب در روز تولید گاز طبیعی نیز متوقف شده است.

شرکت‌های بزرگی از جمله BP، شورون، شل، ENI و Murphy Oil در معرض اختلال ناشی از توفند قرار گرفته‌اند و کارکنان ده‌ها سکوی فراساحلی نیز تخلیه شده‌اند. یک مدل مشاوره‌ای حتی برآورد کرده است که مجموع تولید از دست‌رفته در طول توفند می‌تواند به حدود ۹ میلیون بشکه برسد.

این اختلال، در شرایط عادی می‌توانست به‌تنهایی محرک رشد قیمت نفت باشد؛ اما بازار اکنون میان دو نیروی مخالف گرفتار شده است: کاهش ریسک جنگ از یک سو و توقف تولید آمریکا از سوی دیگر.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ آیا برنت دوباره بالای ۱۰۵ دلار می‌رود؟

رفتار این هفته نشان می‌دهد محدوده ۱۰۰ دلار برای برنت همچنان به‌شدت تحت تأثیر اخبار سیاسی قرار دارد. در صورت پیشرفت ملموس مذاکرات ایران و آمریکا، افزایش امنیت نفتکش‌ها و گشایش پایدار هرمز، احتمال تخلیه بخشی دیگر از پریمیوم جنگی وجود دارد و فشار نزولی بر نفت بیشتر خواهد شد.

اما سناریوی معکوس نیز کاملاً فعال است. شکست مذاکرات، افزایش دوباره حملات به کشتیرانی یا طولانی شدن توقف تولید خلیج مکزیک می‌تواند ظرف مدت کوتاهی برنت را دوباره به سمت سقف‌های اخیر هدایت کند. جهش بیش از چهار درصدی روز پنجشنبه نشان داد بازار در برابر هر خبر منفی از سمت عرضه همچنان واکنش بسیار تندی دارد.

در مقیاس هفتگی نیز تصویر دوگانه است؛ با وجود ریزش روز جمعه، برنت همچنان در مسیر ثبت بازدهی مثبت هفتگی قرار دارد، در حالی که WTI به سمت افت جزئی هفتگی حرکت می‌کند.

در مجموع، افت فعلی نفت را نمی‌توان آغاز قطعی یک روند نزولی دانست. بازار فعلاً به پیام کاهش تنش از سوی ترامپ واکنش نشان داده، اما تا زمانی که امنیت تنگه هرمز به‌طور پایدار بهبود پیدا نکند، تحریم‌ها کاهش نیابد و اختلالات عرضه آمریکا برطرف نشود، قیمت نفت همچنان مستعد جهش‌های ناگهانی خواهد بود. در چنین فضایی، هر خبر تازه از مذاکرات ایران و آمریکا می‌تواند مهم‌تر از داده‌های معمول عرضه و تقاضا، جهت کوتاه‌مدت برنت و WTI را تعیین کند.