هشدار مهم محسن رضایی درباره جنگ دوباره ایران و آمریکا؛ «امکانات جدیدی وارد میدان می‌کنیم» | روایت تازه از اشتباه محاسباتی ترامپ

سرلشکر محسن رضایی روز یکشنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵، در گفت‌وگویی که از شبکه پرس‌تی‌وی منتشر شد، به بررسی ابعاد جنگ ایران و آمریکا، تصمیم‌های دولت ترامپ و میزان آمادگی دفاعی ایران پرداخت.

رضایی در این مصاحبه، حمله آمریکا به ایران را از اشتباهات بزرگ نظامی و سیاسی توصیف کرد و گفت دولت ترامپ بدون برخورداری از ارزیابی دقیق نسبت به توانایی‌های ایران و پیامدهای منطقه‌ای جنگ، وارد یک رویارویی پرهزینه شده است.

او همچنین نقش بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، را در تصمیم واشنگتن برجسته دانست و مدعی شد رئیس‌جمهور آمریکا بیش از اندازه تحت تأثیر سیاست‌های دولت اسرائیل قرار گرفته است.

به اعتقاد رضایی، محاسبه اولیه دولت آمریکا بر این اساس بوده که عملیات نظامی در مدت کوتاهی به نتیجه برسد و دستاوردی سیاسی برای ترامپ ایجاد کند؛ انتظاری که به گفته او محقق نشده است.

این اظهارات بیانگر ارزیابی مقام ارشد امنیتی ایران از تصمیم‌های واشنگتن است. با این حال، ادعای دخالت تعیین‌کننده نتانیاهو در تصمیم ترامپ و همچنین ارزیابی میزان موفقیت طرف‌های درگیر، موضوعاتی هستند که برای نتیجه‌گیری قطعی درباره آنها به شواهد مستقل و اطلاعات بیشتری نیاز است.

چرا محسن رضایی معتقد است آمریکا برای خروج از جنگ با مشکل روبه‌رو شده است؟

یکی از محورهای اصلی سخنان رضایی، دشواری پایان دادن به درگیری نظامی پس از تحقق نیافتن اهداف اولیه بود.

از منظر تحلیل راهبردی، آغاز جنگ و پایان دادن به آن دو مسئله متفاوت هستند. دولتی که وارد یک درگیری نظامی می‌شود، ممکن است در ابتدای عملیات اهداف مشخصی را دنبال کند، اما با طولانی شدن جنگ، هزینه‌های اقتصادی، سیاسی و انسانی افزایش پیدا می‌کند.

در چنین وضعیتی، حتی برقراری آتش‌بس نیز ممکن است به مذاکرات پیچیده درباره تحریم‌ها، تضمین‌های امنیتی و محدودیت‌های نظامی وابسته شود.

گزارش ۱۹ مهر خبرگزاری رویترز نشان می‌دهد که ایران پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌شرطی تهران برای بازگشایی تنگه هرمز را ناکافی دانسته است. واشنگتن از طریق میانجی‌های قطری به این پیشنهاد پاسخ داده، اما به گفته رضایی، برخی اختلافات همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند.

بنابراین، دشواری رسیدن به توافق صرفاً یک موضوع نظامی نیست؛ اختلاف بر سر شرایط سیاسی و اقتصادی پایان درگیری نیز نقش مهمی در ادامه بن‌بست دارد.

هشدار محسن رضایی درباره جنگ جدید؛ ایران چه امکاناتی را وارد میدان می‌کند؟

مهم‌ترین بخش سخنان محسن رضایی به آمادگی نظامی ایران برای رویارویی احتمالی بعدی اختصاص داشت.

دبیر شورای عالی امنیت ملی تأکید کرد که نیروهای مسلح ایران در جریان درگیری‌های گذشته، تمام ظرفیت‌های خود را به‌صورت هم‌زمان به کار نگرفته‌اند و تلاش کرده‌اند متناسب با شرایط میدان، سطح توان مورد استفاده را تغییر دهند.

او اعلام کرد ایران در صورت آغاز دوباره جنگ، امکانات تازه‌ای را وارد صحنه خواهد کرد و شیوه مواجهه با تهدیدات نظامی می‌تواند با دوره‌های گذشته متفاوت باشد.

از منظر راهبردی، این موضع را می‌توان بخشی از سیاست بازدارندگی دانست؛ سیاستی که هدف آن افزایش هزینه احتمالی اقدام نظامی برای طرف مقابل است.

در چنین رویکردی، اعلام آمادگی دفاعی الزاماً به معنای تصمیم برای آغاز عملیات جدید نیست، بلکه می‌تواند با هدف تأثیرگذاری بر محاسبات طرف مقابل مطرح شود.

با این حال، رضایی جزئیات فنی این امکانات جدید را در بخش مورد بررسی مصاحبه ارائه نکرده است. ازاین‌رو، نمی‌توان درباره نوع، تعداد یا میزان اثربخشی آنها نتیجه‌گیری مستقلی کرد.

تفاوت جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه از نگاه محسن رضایی

رضایی در بخش دیگری از گفت‌وگو، میان نحوه به‌کارگیری توان نظامی ایران در دو دوره درگیری تفاوت قائل شد.

جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در خرداد و تیر ۱۴۰۴ رخ داد و در جریان آن، آمریکا نیز به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد. این درگیری با اعلام آتش‌بس در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ پایان یافت.

مرحله بعدی جنگ با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و پس از حدود ۴۰ روز، در فروردین ۱۴۰۵ به آتش‌بسی موقت رسید.

رضایی مدعی شد ایران در دوره نخست، بخش محدودی از توانایی‌های نظامی خود را به کار گرفت، اما در جنگ ۴۰روزه تجهیزات و امکانات بیشتری مورد استفاده قرار گرفت.

این مقایسه نشان می‌دهد که رضایی بر مفهوم استفاده مرحله‌ای از توان دفاعی تأکید دارد؛ موضوعی که در ادبیات نظامی با مدیریت منابع و حفظ ظرفیت برای مراحل احتمالی بعدی ارتباط پیدا می‌کند.

نقش تنگه هرمز در اختلاف ایران و آمریکا؛ چرا مذاکرات به نتیجه نرسیده است؟

یکی از مهم‌ترین مسائل مرتبط با جنگ، وضعیت تنگه هرمز و محدودیت‌های تردد دریایی در منطقه خلیج فارس است.

تنگه هرمز یکی از مسیرهای راهبردی انتقال نفت و گاز جهان محسوب می‌شود و اختلال در عبور کشتی‌ها می‌تواند بر قیمت انرژی، هزینه حمل‌ونقل و تجارت بین‌المللی اثر بگذارد.

بر اساس گزارش رویترز، پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع مصرفی جهان از این مسیر عبور می‌کرد.

در تازه‌ترین تحولات دیپلماتیک، ایران اعلام کرده بازگشایی مسیر و بازگشت به مذاکرات به تحقق شروط پیشنهادی تهران وابسته است. در مقابل، آمریکا نیز خواسته‌هایی درباره برنامه هسته‌ای ایران و ترتیبات امنیتی منطقه مطرح کرده است.

اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات اهمیت زیادی دارد؛ اینکه کدام طرف ابتدا اقدام کند و چه سازوکاری برای تضمین اجرای توافق وجود داشته باشد، از موضوعات اصلی مذاکرات محسوب می‌شود.

موضع جدید ترامپ درباره حمله به ایران؛ آیا احتمال جنگ دوباره کاهش یافته است؟

هم‌زمان با هشدارهای مقامات ایرانی، دونالد ترامپ نیز در روزهای اخیر درباره احتمال ازسرگیری عملیات نظامی موضع‌گیری کرده است.

رئیس‌جمهور آمریکا در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، حملات نظامی جدیدی علیه ایران انجام نخواهد داد.

ترامپ همچنین از ادامه تماس‌های غیرمستقیم برای دستیابی به توافق سخن گفته است. با این حال، مقام‌های ایرانی همچنان بر ضرورت رفع محاصره و دریافت تضمین‌های مشخص تأکید دارند.

این مواضع نشان می‌دهد هر دو طرف، در کنار حفظ گزینه‌های نظامی، درباره شرایط پایان درگیری نیز پیام‌هایی ارسال می‌کنند.

با وجود این، اعلام خودداری موقت از حمله به معنای دستیابی به توافق پایدار نیست. تا زمانی که اختلافات اصلی حل نشده‌اند، خطر ازسرگیری تنش‌ها و وقوع درگیری‌های محدود همچنان مطرح خواهد بود.

پیامدهای اقتصادی ادامه جنگ ایران و آمریکا؛ از بازار نفت تا اقتصاد جهانی

ادامه رویارویی نظامی در خاورمیانه تنها بر روابط ایران و آمریکا اثر نمی‌گذارد، بلکه پیامدهایی برای بازارهای جهانی نیز دارد.

کاهش امنیت مسیرهای حمل‌ونقل، اختلال در صادرات نفت و افزایش هزینه بیمه کشتی‌ها می‌تواند قیمت انرژی و کالاهای وارداتی را تحت تأثیر قرار دهد.

در گزارش ۱۱ اکتبر رویترز درباره نشست‌های صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی نیز به پیامدهای شدید بحران انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه و فشار آن بر تورم جهانی اشاره شده است.

برای اقتصاد ایران نیز ادامه محدودیت‌های تجاری و صادراتی می‌تواند بر درآمدهای ارزی، هزینه تأمین کالا و انتظارات تورمی اثر بگذارد.

در سوی دیگر، افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های جنگ، فشار سیاسی و اقتصادی بر دولت آمریکا را نیز بیشتر کرده است.

طبق نظرسنجی جدید آسوشیتدپرس و مرکز NORC، حدود ۶۹ درصد پاسخ‌دهندگان آمریکایی معتقدند جنگ با ایران ارزش هزینه‌های آن را نداشته است. این رقم بیانگر دیدگاه شرکت‌کنندگان در نظرسنجی است و به معنای ارزیابی قطعی نتایج جنگ نیست.

آیا دیپلماسی می‌تواند مانع جنگ دوباره ایران و آمریکا شود؟

با وجود مواضع تند نظامی، مسیرهای دیپلماتیک به‌طور کامل بسته نشده‌اند.

تبادل پیام از طریق کشورهای میانجی نشان می‌دهد که همچنان تلاش‌هایی برای دستیابی به توافق جریان دارد، هرچند درباره شروط آن اختلاف جدی وجود دارد.

از نظر تحلیلی، موفقیت مذاکرات نیازمند توافق بر سر چند موضوع اساسی است: کاهش اقدامات نظامی، رفع یا تعدیل محدودیت‌های اقتصادی، تضمین‌های امنیتی و ایجاد سازوکاری برای اجرای تعهدات.

بدون چنین سازوکاری، حتی برقراری آتش‌بس نیز ممکن است به توقفی کوتاه‌مدت تبدیل شود.

در این میان، سخنان رضایی درباره آمادگی دفاعی را می‌توان در کنار مواضع دیپلماتیک تهران بررسی کرد؛ ترکیبی از اعلام توان نظامی و تأکید بر شروط سیاسی برای پایان درگیری.

جمع‌بندی؛ پیام اصلی هشدار محسن رضایی به آمریکا چیست؟

اظهارات جدید محسن رضایی در ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که مقام‌های امنیتی ایران همچنان احتمال رویارویی نظامی جدید را در محاسبات خود لحاظ می‌کنند.

رضایی با انتقاد از تصمیم دولت ترامپ برای ورود به جنگ، مدعی شد آمریکا پیامدهای درگیری را به‌درستی پیش‌بینی نکرده و اکنون در مسیر خروج از بحران با مشکلاتی روبه‌رو شده است.

او همچنین تأکید کرد که ایران در جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه از سطوح متفاوتی از امکانات دفاعی استفاده کرده و برای درگیری احتمالی آینده نیز ظرفیت‌های تازه‌ای در اختیار دارد.

مهم‌ترین پیام این مصاحبه، اعلام آمادگی ایران برای سناریوی تشدید درگیری است؛ اما این سخنان به‌خودی‌خود نشانه قطعی آغاز جنگ جدید محسوب نمی‌شود.

اکنون دو عامل می‌تواند بر آینده روابط تهران و واشنگتن اثر تعیین‌کننده داشته باشد: روند مذاکرات غیرمستقیم برای پایان درگیری و تصمیم‌های نظامی و اقتصادی طرف‌های مقابل.

تا زمانی که توافقی پایدار درباره مسائل اصلی حاصل نشده باشد، احتمال تداوم تنش وجود خواهد داشت؛ هرچند نتیجه نهایی به تصمیم‌های سیاسی و تحولات روزهای آینده وابسته است.