پشت پرده ۵۲ مدال ایران در ناگویا؛ کدام فدراسیونها ناکام شدند و چه کسانی باید پاسخ بدهند؟
بیستمین دوره بازیهای آسیایی از ۲۸ شهریور تا ۱۲ مهر ۱۴۰۵ در ژاپن برگزار شد و کاروان ایران با کسب ۵۲ مدال در جایگاه ششم جدول نهایی قرار گرفت.
مقایسه این عملکرد با دوره هانگژو نشان میدهد تعداد مدالهای طلای ایران از ۱۳ به ۱۹ افزایش یافته و رتبه کشورمان از هفتم به ششم رسیده است.
همچنین ورزشکاران ایران در ۲۱ رشته صاحب مدال شدند که رکوردی تازه در تعداد رشتههای مدالآور کاروان محسوب میشود.
این آمار نشان میدهد نمیتوان عملکرد کلی ایران را ناموفق توصیف کرد.
با این حال، افزایش تعداد مدالهای طلا نباید باعث شود عملکرد رشتههایی که انتظارات را برآورده نکردند، بدون بررسی باقی بماند.
مقایسه عملکرد ایران در دو دوره اخیر بازیهای آسیایی
| شاخص | هانگژو ۲۰۲۲ | ناگویا ۲۰۲۶ |
|---|---|---|
| مدال طلا | ۱۳ | ۱۹ |
| مدال نقره | ۲۱ | ۱۸ |
| مدال برنز | ۲۰ | ۱۵ |
| مجموع مدال | ۵۴ | ۵۲ |
| رتبه نهایی | هفتم | ششم |
| تعداد رشتههای مدالآور | ۲۰ | ۲۱ |
نکته قابلتوجه این است که با وجود افزایش مدالهای طلا، مجموع مدالهای ایران دو عدد کاهش یافته است.
بنابراین ارزیابی کاروان باید همزمان بر کیفیت مدالها، گستردگی رشتههای موفق و عملکرد تیمهایی متمرکز باشد که بدون مدال بازگشتند.
قایقرانی؛ دو چهره متفاوت در ناگویا
یکی از رشتههایی که ارزیابی آن نیازمند دقت بیشتری است، قایقرانی است.
در بخش کایاک آبهای آرام، ایران تنها یک مدال برنز در ماده کایاک دونفره ۵۰۰ متر مردان کسب کرد؛ نتیجهای که میتواند با توجه به انتظارات پیش از مسابقات مورد نقد قرار گیرد.
اما تعمیم این نتیجه به تمام قایقرانی اشتباه است.
در بخش روئینگ، ورزشکاران ایران عملکرد موفقی داشتند. فاطمه مجلل در بخش تکنفره سبکوزن زنان به مدال طلا رسید و تیم دونفره کیمیا زارعی و زینب نوروزی نیز قهرمان شد.
روئینگ علاوه بر این دو طلا، چند مدال نقره و برنز دیگر نیز برای ایران به ارمغان آورد.
بنابراین پرسش اصلی باید درباره فاصله عملکرد مواد مختلف قایقرانی باشد؛ اینکه چرا بخشی از این مجموعه به موفقیت تاریخی رسید، اما بخش دیگری نتوانست انتظارات را برآورده کند.
جودو؛ شش ورزشکار، سه عنوان پنجمی و بدون مدال
جودو یکی از رشتههایی بود که با شش ورزشکار شامل سه مرد و سه زن راهی بازیهای آسیایی شد.
حاصل این اعزام، سه عنوان پنجمی و بدون مدال بود.
این نتایج نشان میدهد نمایندگان ایران در برخی اوزان به مبارزه برای مدال نزدیک شدند، اما نتوانستند روی سکو قرار بگیرند.
موضوع مهمتر، معیار افزایش تعداد نفرات اعزامی است.
پیش از مسابقات، بحثهایی درباره سهمیه جودو و تصمیم وزارت ورزش برای اعزام شش نفر مطرح شده بود.
اکنون فدراسیون جودو باید روشن کند اهداف فنی تعیینشده برای این شش ورزشکار چه بوده و آیا نتایج بهدستآمده با ارزیابیهای اولیه همخوانی داشته است.
البته بدون بررسی اسناد انتخاب نفرات نمیتوان صرفاً از روی نتیجه، تصمیم اعزام را فاقد مبنای کارشناسی دانست.
تیراندازی؛ از حذف به دلیل لباس تا مدال برنز
تیراندازی ایران در ناگویا ترکیبی از ناکامی و موفقیت را تجربه کرد.
یکی از اتفاقات بحثبرانگیز، حذف تیم میکس تفنگ بادی ۱۰ متر با ترکیب امیرمحمد نکونام و شرمینه چهلامیرانی بود.
این تیم با امتیاز ۶۲۹ در جایگاه هفتم قرار گرفت، اما پس از کنترل تجهیزات، به دلیل تأیید نشدن سختی لباس چهلامیرانی از ردهبندی کنار گذاشته شد.
سرمربی تیم اعلام کرد لباس ورزشکار در آزمایشهای قبلی تأیید شده بود، اما این توضیح اهمیت رعایت مقررات تجهیزات در روز مسابقه را از بین نمیبرد.
از سوی دیگر، ایران در تیم میکس تپانچه موفق به کسب مدال برنز شد.
بنابراین کارنامه تیراندازی را نمیتوان صرفاً با یک اتفاق منفی تعریف کرد؛ با این حال، فدراسیون باید درباره آمادهسازی فنی، کنترل تجهیزات و فاصله نتایج سایر مواد با مدعیان قاره گزارش روشنی ارائه دهد.
فوتبال امید؛ شکست چهار گلهای که سؤالهای بزرگی ایجاد کرد
یکی از ناامیدکنندهترین نتایج کاروان ایران به فوتبال امید مربوط میشود.
تیم امید ایران در سومین مسابقه مرحله گروهی با نتیجه چهار بر یک مقابل کره شمالی شکست خورد و از ادامه رقابتها بازماند.
این نتیجه زمانی بحثبرانگیزتر شد که پیش از مسابقات نیز انتقادهایی درباره زمان تشکیل اردوها، هماهنگی با باشگاهها و کیفیت آمادهسازی تیم مطرح شده بود.
در چنین شرایطی، مسئولیت فدراسیون فوتبال تنها به انتخاب کادر فنی محدود نمیشود.
تیم امید برای موفقیت در رقابتهای قارهای به برنامهای چندساله، مسابقات تدارکاتی مناسب و همکاری منظم باشگاهها نیاز دارد.
اگر تصمیمهای مربوط به اعزام و آمادهسازی در فاصله کوتاهی تا مسابقات گرفته شده باشند، باید مشخص شود چه عواملی مانع برنامهریزی زودتر شدهاند.
فوتبال ایران نمیتواند در هر دوره با وعده جبران شکستهای قبلی وارد بازیهای آسیایی شود، اما برای آمادهسازی نسل آینده برنامه مشخصی ارائه نکند.
واترپلو؛ دو شکست مقابل چین و از دست رفتن مدال
تیم ملی واترپلوی ایران یکی دیگر از رشتههایی بود که با وجود نزدیک شدن به سکو، در نهایت بدون مدال ماند.
ایران در مرحله گروهی با نتیجه ۱۲ بر ۸ مقابل چین شکست خورد و در دیدار ردهبندی نیز بار دیگر برابر همین حریف قرار گرفت.
مسابقه دوم با شکست ۱۳ بر ۹ ایران پایان یافت و تیم ملی به عنوان چهارمی رسید.
نکته مهم این است که واترپلو دو فرصت برای عبور از چین داشت، اما در هر دو مسابقه شکست خورد.
این نتایج ضرورت بررسی دقیق تفاوتهای تاکتیکی، آمادگی بدنی و مدیریت مسابقه را نشان میدهد.
قرار گرفتن در جمع چهار تیم برتر آسیا دستاوردی بیارزش نیست، اما وقتی هدف کسب مدال بوده، فاصله با سکو باید بهصورت فنی بررسی شود.
شنا و شیرجه؛ پیشرفت فردی کافی است؟
در شنا، حضور نمایندگان ایران در فینال بازیهای آسیایی پس از ۱۶ سال یکی از نکات مثبت کاروان بود.
ثبت رکوردهای بهتر و رسیدن به فینال را باید نشانه پیشرفت دانست؛ زیرا در رشتهای که فاصله با قدرتهای بزرگ آسیا زیاد است، ارتقای رکورد میتواند بخشی از مسیر توسعه باشد.
با این حال، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: این پیشرفت چگونه قرار است به رقابت واقعی برای مدال منجر شود؟
در شیرجه نیز ایران نتوانست مدالی کسب کند.
فدراسیون ورزشهای آبی باید با انتشار نتایج فنی، فاصله نمایندگان کشورمان با نفرات برتر و برنامه بلندمدت خود برای کاهش این فاصله را مشخص کند.
هندبال و والیبال ساحلی؛ انتظاراتی که تحقق پیدا نکرد
هندبال از رشتههایی بود که اعزام آن با بحثهای مدیریتی همراه شد، اما نتوانست به جمع چهار تیم پایانی برسد.
در این شرایط، لازم است روشن شود ارزیابی فنی پیش از اعزام چه بوده و هدف اصلی از حضور در مسابقات چگونه تعیین شده است.
والیبال ساحلی نیز با شکست مقابل قطر در مرحله یکچهارم نهایی از مسابقات کنار رفت.
نمایندگان ایران در این مرحله با نتیجه دو بر صفر مغلوب زوج قطری شدند؛ تیمی که عنوان قهرمانی دوره قبل را در اختیار داشت.
بنابراین حذف برابر حریفی قدرتمند بهتنهایی برای اثبات ضعف ساختاری کافی نیست، اما میتواند مبنایی برای بررسی فاصله سطح فنی والیبال ساحلی ایران با مدعیان آسیا باشد.
سوارکاری و گلف؛ چرا اعزامها باید دقیقتر بررسی شوند؟
سوارکاری ایران حتی پیش از شروع رقابتها با مشکلات جدی مواجه شد.
علی عزیزنیا به دلیل مشکل پزشکی پیشآمده برای اسب خود نتوانست در مسابقات حضور پیدا کند.
در رشتهای که عملکرد ورزشکار به سلامت و آمادگی اسب وابسته است، برنامهریزی دامپزشکی و رعایت ضوابط قرنطینه اهمیت تعیینکننده دارد.
این اتفاق ضرورت بررسی فرآیند آمادهسازی و ارزیابی ریسک پیش از سفر را برجسته میکند.
گلف نیز یکی از رشتههایی بود که حضور نمایندگانش با بحثهای فراوانی همراه شد.
اگرچه حضور بینالمللی میتواند برای توسعه یک رشته ارزشمند باشد، اما فدراسیون باید مشخص کند هدف از اعزام، کسب مدال، ارتقای جایگاه جهانی یا تجربهاندوزی بوده است.
همچنین برای ارزیابی انتقادها درباره رتبههای نهایی یا هزینه اعزام، انتشار جدول رسمی نتایج و گزارش مالی ضروری است.
بدون چنین اطلاعاتی، نسبت دادن انگیزههای شخصی به مدیران یا توصیف تمام اعزامها بهعنوان سفر تفریحی، قضاوتی مستند نخواهد بود.
بدمینتون، تنیس، دوچرخهسواری و اسکیت؛ مشکل ادامهدار چیست؟
برخی رشتههای ایران از جمله بدمینتون، تنیس، دوچرخهسواری و اسکیت در ناگویا نتوانستند مدالی کسب کنند.
اما این چهار رشته شرایط یکسانی ندارند.
در تنیس و بدمینتون، کیفیت حریفان، رتبهبندی بینالمللی و تعداد مسابقات سالانه اهمیت زیادی دارد.
در دوچرخهسواری باید فاصله زمانی ورزشکاران با نفرات برتر، توان فنی و کیفیت برنامههای استقامتی بررسی شود.
در اسکیت نیز نوع ماده مسابقه و رکوردهای پیشین ورزشکاران میتواند معیار ارزیابی باشد.
بنابراین مسئله اصلی تنها مدال نگرفتن نیست؛ بلکه این است که آیا ورزشکاران نسبت به دوره قبل پیشرفت داشتهاند یا خیر.
فدراسیونها باید بهجای ارائه توضیحات کلی، شاخصهای قابلاندازهگیری برای سنجش عملکرد منتشر کنند.
جوجیتسو، سهگانه و امامای؛ اعزام بدون هدف روشن؟
جوجیتسوی ایران با سه ورزشکار در مسابقات حاضر شد و در نهایت مدالی کسب نکرد.
با این حال، برخلاف تصور حذف تمام نمایندگان در مراحل ابتدایی، پوریا طاهرخانی توانست به نیمهنهایی و سپس دیدار ردهبندی برسد، اما فرصت کسب برنز را از دست داد.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ارزیابی فنی باید بر نتایج واقعی استوار باشد.
در سهگانه و امامای نیز پرسش اصلی درباره هدف اعزام و فاصله ورزشکاران با مدعیان قاره است.
اگر هدف تجربهاندوزی بوده، باید مشخص شود این تجربه چگونه به برنامه آمادهسازی دورههای بعد تبدیل خواهد شد.
صرف حضور در یک رویداد بزرگ، بدون مسیر توسعه و شاخصهای مشخص، نمیتواند معیار کافی برای موفقیت باشد.
شمشیربازی و بوکس؛ مدال ارزشمند، اما پرسشها باقی است
شمشیربازی ایران در ناگویا تنها یک مدال برنز توسط علی پاکدامن به دست آورد.
این مدال نشاندهنده تداوم توان رقابتی کاپیتان باتجربه تیم ملی است، اما همزمان ضرورت توجه به پشتوانهسازی و عملکرد سایر شمشیربازان را برجسته میکند.
در بوکس نیز امیر اسماعیلی با کسب برنز وزن بالای ۹۰ کیلوگرم به انتظار ۱۲ ساله ایران برای مدال بازیهای آسیایی پایان داد.
بنابراین نمیتوان بوکس را در ردیف رشتههای کاملاً ناکام قرار داد.
با این وجود، کسب یک مدال نباید مانع بررسی عملکرد سایر نفرات، کیفیت مبارزات و برنامه آمادهسازی فدراسیون شود.
چرا فقط شمارش مدالها کافی نیست؟
کمیته ملی المپیک در گزارش اولیه خود از افزایش مدالهای طلا، رکورد تعداد رشتههای مدالآور و موفقیت ورزش زنان بهعنوان دستاوردهای مهم ناگویا یاد کرده است.
در مقابل، منتقدان معتقدند برخی اعزامها و هزینهها با نتیجه بهدستآمده تناسب نداشتهاند.
هر دو موضوع میتوانند همزمان درست باشند.
نمیتوان موفقیت ۱۹ طلا و رکورد مدالآوری زنان را نادیده گرفت؛ همانطور که نمیتوان به بهانه این موفقیتها، از ارزیابی فدراسیونهای بدون مدال صرفنظر کرد.
مهمترین شاخصهای چنین ارزیابیای باید تعداد نفرات اعزامی، عملکرد نسبت به رکوردهای قبلی، جایگاه نهایی، کیفیت حریفان، هزینه آمادهسازی و اهداف اعلامشده پیش از مسابقات باشد.
همچنین باید تفاوت رشتهای که برای مدال اعزام شده با رشتهای که هدفش تجربهاندوزی و توسعه بلندمدت بوده، در نظر گرفته شود.
کدام مدیران باید درباره ناکامیهای ناگویا پاسخ بدهند؟
پس از پایان بازیهای آسیایی، مسئولیت مدیران ورزشی فقط برگزاری مراسم استقبال و تقدیر از مدالآوران نیست.
فدراسیونهایی که نتوانستند اهداف تعیینشده را محقق کنند، باید گزارش فنی و مالی روشنی ارائه دهند.
این گزارش باید نشان دهد چه میزان منابع صرف آمادهسازی شده، انتخاب ورزشکاران بر چه مبنایی صورت گرفته و چرا در برخی رشتهها فاصله میان انتظار و نتیجه بالا بوده است.
در عین حال، کمیته ملی المپیک و وزارت ورزش نیز باید درباره معیارهای تأیید اعزامها و ارزیابی کارشناسی رشتهها توضیح دهند.
ناگویا برای ورزش ایران هم موفقیت داشت و هم ناکامی؛ اما خطر اصلی آن است که مدالها به ابزاری برای فراموش کردن ضعفهای مدیریتی تبدیل شوند.
ایران با ۱۹ طلا و جایگاه ششم از ژاپن بازگشت، اما آینده ورزش کشور بیش از آنکه به جشنهای پس از مسابقات وابسته باشد، به اصلاح ساختارهایی بستگی دارد که باید چهار سال دیگر ورزشکارانی آمادهتر و رقابتیتر را به میدان بفرستند.
اگر قرار است بازیهای آسیایی آینده با نتایجی بهتر همراه باشد، بررسی عملکرد فدراسیونها باید از همین امروز آغاز شود؛ نه چند هفته پیش از اعزام بعدی.