فولاد ایرانیان
هشدار تازه ایران به ترامپ و نتانیاهو؛ تهران از تغییر معادله پاسخ نظامی خبر داد | آیا تنش‌ها وارد مرحله جدیدی می‌شود؟
یک مقام ارشد امنیتی ـ سیاسی ایران در هشداری تازه به واشنگتن و تل‌آویو اعلام کرد که تهران در صورت وقوع حمله نظامی جدید، میان آمریکا و اسرائیل تفاوتی قائل نخواهد شد. این مقام که نام او اعلام نشده، با انتقاد از نفوذ بنیامین نتانیاهو بر تصمیم‌های دونالد ترامپ تأکید کرده است که ملاحظات گذشته ایران در زمینه دامنه پاسخ نظامی دیگر پابرجا نخواهد بود. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که اختلاف دیدگاه دونالد ترامپ و معاونش جی‌دی ونس درباره حمایت انتخاباتی از نتانیاهو، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از درگیری تازه، هم‌زمان مورد توجه رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفته است. اکنون پرسش مهم این است که هشدار جدید تهران چه پیامی برای آمریکا و اسرائیل دارد و آیا می‌تواند بر محاسبات امنیتی منطقه تأثیر بگذارد؟
۰۰:۰۹ - ۰۱ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
بر اساس گزارش شبکه المیادین که شامگاه پنجشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۵ در رسانه‌های ایرانی بازتاب یافت، یک مقام بلندپایه امنیتی ـ سیاسی ایران درباره پیامدهای حمله احتمالی جدید به کشور هشدار داده است.
این مقام اعلام کرد که از نگاه تهران، نفوذ نخست‌وزیر اسرائیل بر تصمیم‌های رئیس‌جمهور آمریکا به اندازه‌ای افزایش یافته که ایران دیگر در صورت تشدید درگیری، میان مسئولیت واشنگتن و تل‌آویو تمایزی قائل نخواهد شد.
او همچنین مدعی شد محدودیت‌هایی که ایران در گذشته برای پاسخ به حملات در نظر می‌گرفت، در صورت وقوع حمله جدید ادامه نخواهد یافت.
نکته مهم این است که المیادین هویت مقام مورد اشاره را منتشر نکرده است. بنابراین این سخنان را باید موضع نقل‌شده از یک منبع ناشناس ایرانی دانست، نه لزوماً اعلام یک سیاست جدید از سوی نهاد مشخص و نام‌دار حکومتی.
همچنین تاکنون جزئیات عملیاتی یا سند رسمی مستقلی که تغییر قطعی دستورالعمل‌های نظامی ایران را تأیید کند، در گزارش‌های بررسی‌شده ارائه نشده است.
چرا ایران درباره تفاوت نگذاشتن میان آمریکا و اسرائیل هشدار داده است؟
مهم‌ترین محور اظهارات این مقام، مسئولیت احتمالی آمریکا در حمایت از عملیات نظامی اسرائیل علیه ایران است.
از دیدگاه او، اگر دولت ترامپ از حمله تازه اسرائیل حمایت کند، تهران واشنگتن را نیز در قبال پیامدهای آن مسئول خواهد دانست.
این موضع‌گیری را می‌توان در چارچوب مفهوم بازدارندگی بررسی کرد؛ مفهومی که در آن یک کشور تلاش می‌کند با اعلام هزینه‌های احتمالی اقدام نظامی، محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد.
با این حال، بازدارندگی همیشه به معنای کاهش تنش نیست. هشدارهای گسترده و مبهم ممکن است از سوی طرف مقابل نشانه افزایش آمادگی برای درگیری تفسیر شوند و خطر سوءمحاسبه را بیشتر کنند.
به همین دلیل، میان اعلام توانایی پاسخ نظامی، تصمیم واقعی برای استفاده از آن و اجرای عملی عملیات تفاوت اساسی وجود دارد.
اختلاف ترامپ و جی‌دی ونس بر سر نتانیاهو؛ آیا دولت آمریکا دچار شکاف شده است؟
یکی از بخش‌های مهم اظهارات مقام ایرانی به سخنان اخیر جی‌دی ونس مربوط می‌شود.
ونس روز ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۷ مهر ۱۴۰۵، در گفت‌وگویی اعلام کرد که قصد ندارد از بنیامین نتانیاهو در انتخابات پارلمانی اسرائیل حمایت انتخاباتی کند.
این اظهارات تنها یک روز پس از حمایت آشکار دونالد ترامپ از نخست‌وزیر اسرائیل مطرح شد.
طبق گزارش آسوشیتدپرس، ونس توضیح داد که تمرکز او بر انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا قرار دارد و نمی‌خواهد وارد رقابت‌های انتخاباتی اسرائیل شود.
مقام ایرانی این تفاوت موضع را نشانه اختلاف جدی در ساختار تصمیم‌گیری دولت آمریکا تفسیر کرده است.
با این حال، خودداری ونس از حمایت انتخاباتی نتانیاهو به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که او با تمام سیاست‌های ترامپ درباره ایران مخالف است.
به‌ویژه اینکه ونس در ماه‌های گذشته نیز درباره بعضی اقدامات دولت اسرائیل و تلاش برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی آمریکا انتقادهایی مطرح کرده بود.
بنابراین می‌توان از وجود اختلاف‌نظرهای آشکار سخن گفت، اما میزان تأثیر این اختلاف‌ها بر تصمیم نهایی واشنگتن برای جنگ یا مذاکره هنوز روشن نیست.
حمایت انتخاباتی ترامپ از نتانیاهو؛ آیا سیاست آمریکا تحت تأثیر انتخابات اسرائیل قرار گرفته است؟
انتخابات پارلمانی اسرائیل برای ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۵ آبان ۱۴۰۵، برنامه‌ریزی شده است.
دونالد ترامپ روز ۱۸ اکتبر به‌صورت رسمی از بنیامین نتانیاهو برای ادامه نخست‌وزیری حمایت کرد و در پیامی، عملکرد او را در موضوعات امنیتی و منطقه‌ای مورد ستایش قرار داد.
رویترز گزارش داده است که این حمایت در شرایطی اعلام شد که روابط دو رهبر با وجود همکاری نزدیک، در ماه‌های گذشته اختلافاتی نیز داشته است.
مقام ناشناس ایرانی مدعی شده است که نفوذ شخصی نتانیاهو موجب شده ترامپ برای کمک به موقعیت انتخاباتی نخست‌وزیر اسرائیل، آمادگی پذیرش تصمیم‌های پرهزینه را داشته باشد.
اما این ادعا درباره انگیزه شخصی ترامپ، با شواهد علنی موجود به‌صورت مستقل اثبات نشده است.
حمایت انتخاباتی واشنگتن از نتانیاهو یک واقعیت گزارش‌شده است؛ در مقابل، اینکه اقدام نظامی احتمالی با هدف کمک به موقعیت انتخاباتی او طراحی شود، نیازمند مدارک بیشتری خواهد بود.
همچنین تفاوت اهداف راهبردی آمریکا و اسرائیل می‌تواند در تصمیم‌های آینده اهمیت داشته باشد؛ زیرا دو کشور با وجود همکاری امنیتی، الزاماً درباره تمام پیامدهای جنگ و شرایط پایان آن دیدگاه یکسانی ندارند.
موضع جدید نتانیاهو درباره ایران چه تأثیری بر بحران دارد؟
هم‌زمان با هشدار تازه تهران، بنیامین نتانیاهو نیز مواضع تندی درباره آینده ساختار سیاسی ایران مطرح کرده است.
او در سخنرانی روز ۲۰ اکتبر اعلام کرد که تغییر حکومت ایران را یکی از اهداف اصلی سیاست خود می‌داند.
نتانیاهو همچنین گفت درباره این موضوع با ترامپ گفت‌وگو کرده است، اما این اظهارات مشخص نمی‌کند که رئیس‌جمهور آمریکا با تمام اهداف مورد نظر او موافقت کرده باشد.
در چنین فضایی، موضع‌گیری‌های متقابل می‌توانند بر سطح نگرانی‌ها تأثیر بگذارند.
از یک طرف، اسرائیل بر ضرورت مقابله با آنچه تهدیدهای امنیتی ایران می‌نامد تأکید می‌کند؛ از طرف دیگر، تهران تهدید به حملات نظامی جدید را خطری علیه امنیت و حاکمیت خود می‌داند.
اختلاف بر سر اهداف راهبردی و شرایط پایان تنش‌ها، رسیدن به توافق پایدار را دشوارتر می‌کند.
آیا آمریکا و اسرائیل برای حمله جدید به ایران آماده می‌شوند؟
در روزهای اخیر، گزارش‌های متعددی درباره افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه منتشر شده است.
روزنامه وال‌استریت ژورنال در ۲۲ اکتبر گزارش داد که واشنگتن در حال بررسی گزینه‌های نظامی مختلف است و شمار ناوگروه‌های هواپیمابر اعزامی یا در مسیر منطقه افزایش یافته است.
در همین گزارش آمده است که ترامپ از انجام حمله جدید پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر سخن نگفته و اعلام کرده است چنین اقدامی پیش از انتخابات انجام نخواهد شد.
با وجود این، آماده‌سازی گزینه‌های نظامی لزوماً به معنای اتخاذ تصمیم نهایی برای آغاز عملیات نیست.
دولت‌ها ممکن است هم‌زمان از ابزارهای نظامی برای افزایش فشار در مذاکرات و از مسیرهای دیپلماتیک برای دستیابی به توافق استفاده کنند.
بنابراین گزارش تحرکات نظامی، بدون تأیید تصمیم اجرایی، نباید به معنای قطعی بودن جنگ جدید تفسیر شود.
هشدار درباره اهداف آمریکایی و اسرائیلی از نظر حقوق بین‌الملل چه معنایی دارد؟
یکی از حساس‌ترین بخش‌های اظهارات مقام ایرانی، اشاره به گسترش احتمالی دامنه اهداف در صورت حمله جدید است.
از نظر حقوقی، باید میان حق دفاع مشروع در برابر حمله مسلحانه و قواعد حاکم بر انتخاب اهداف نظامی تفاوت قائل شد.
بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، حتی در شرایط جنگ نیز طرف‌های درگیر موظف هستند میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند.
کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تأکید می‌کند حمله به غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی ممنوع است و عملیات نظامی باید اصول تفکیک، تناسب و احتیاط را رعایت کند.
بنابراین صرف تعلق یک تأسیسات یا منفعت اقتصادی به آمریکا یا اسرائیل، به‌خودی‌خود آن را به هدف نظامی مجاز تبدیل نمی‌کند.
تعیین وضعیت حقوقی هر هدف به ماهیت، کاربرد و نقش آن در عملیات نظامی و شرایط مشخص درگیری بستگی دارد.
این محدودیت‌ها درباره تمام طرف‌های یک مخاصمه مسلحانه اعمال می‌شوند.
تأثیر هشدار جدید ایران بر بازار نفت، دلار و اقتصاد منطقه
افزایش احتمال درگیری نظامی در خاورمیانه می‌تواند پیامدهایی فراتر از روابط سیاسی ایران، آمریکا و اسرائیل داشته باشد.
یکی از مهم‌ترین حوزه‌های تأثیرپذیر، بازار جهانی انرژی است.
خلیج فارس و تنگه هرمز از مسیرهای مهم انتقال نفت و فرآورده‌های نفتی هستند و تشدید ناامنی در این منطقه می‌تواند هزینه بیمه، حمل‌ونقل و تجارت انرژی را افزایش دهد.
گزارش‌های تازه آسوشیتدپرس نیز از تداوم خطر برای نفتکش‌ها در تنگه هرمز و افزایش نگرانی درباره بازگشت درگیری گسترده حکایت دارند.
از سوی دیگر، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی ممکن است بر انتظارات فعالان بازار ارز و طلا نیز اثر بگذارد.
با این حال، جهت حرکت قیمت دلار و طلای داخلی تنها به اخبار سیاسی وابسته نیست و متغیرهایی مانند عرضه ارز، تقاضای بازار و سیاست‌های اقتصادی نیز نقش دارند.
بنابراین نمی‌توان صرف انتشار یک هشدار نظامی را مبنای پیش‌بینی قطعی افزایش قیمت‌ها قرار داد.
آینده تنش ایران و آمریکا؛ سه مسیر احتمالی پیش‌روی منطقه
با توجه به تحولات اخیر، سه مسیر برای بررسی آینده کوتاه‌مدت بحران قابل تصور است.
نخست، ادامه فشارهای سیاسی و نظامی بدون آغاز درگیری جدید. در این وضعیت، طرف‌ها ممکن است هشدارهای متقابل و تقویت آمادگی دفاعی را ادامه دهند، اما از اقدام مستقیم نظامی خودداری کنند.
دوم، گسترش تلاش‌های دیپلماتیک. میانجیگران منطقه‌ای، از جمله پاکستان و قطر، برای کاهش اختلافات و ازسرگیری مذاکرات تلاش می‌کنند. موفقیت این تلاش‌ها به توافق طرف‌ها بر سر موضوعات اصلی اختلاف وابسته خواهد بود.
سوم، تشدید درگیری در صورت وقوع حمله نظامی تازه. در چنین شرایطی، خطر گسترش جغرافیایی بحران، اختلال در تجارت منطقه‌ای و افزایش آسیب‌های انسانی وجود خواهد داشت.
این سناریوها پیش‌بینی قطعی نیستند و اطلاعات علنی موجود برای تعیین احتمال دقیق وقوع هرکدام کافی نیست.
جمع‌بندی؛ پیام هشدار تازه تهران به واشنگتن و تل‌آویو چیست؟
اظهارات یک مقام ناشناس امنیتی ـ سیاسی ایران به شبکه المیادین، نشانه‌ای از تشدید لحن بازدارنده تهران در قبال آمریکا و اسرائیل است.
این مقام با تأکید بر مسئولیت احتمالی واشنگتن در حمایت از عملیات نظامی اسرائیل، اعلام کرده است که در صورت وقوع حمله جدید، محدودیت‌های گذشته در پاسخ ایران ادامه نخواهد داشت.
هم‌زمان، حمایت انتخاباتی ترامپ از نتانیاهو، موضع متفاوت جی‌دی ونس، تحرکات نظامی آمریکا و ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، شرایط پیچیده‌ای در منطقه ایجاد کرده‌اند.
نکته اصلی این است که هشدار تازه ایران هنوز به معنای آغاز عملیات نظامی یا اعلام رسمی تغییر قواعد درگیری نیست، اما می‌تواند بر محاسبات امنیتی طرف‌های مقابل تأثیر بگذارد.
در روزهای آینده، مواضع رسمی دولت‌های درگیر، نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک و تحولات میدانی مشخص خواهد کرد که منطقه به سمت کاهش تنش حرکت می‌کند یا وارد مرحله تازه‌ای از بحران می‌شود.
در این میان، جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان، حفظ مسیرهای دیپلماتیک و پرهیز از سوءمحاسبه نظامی از مهم‌ترین مسائل مرتبط با امنیت و ثبات منطقه باقی می‌ماند.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
