راز پنالتی مردود چادرملو مقابل استقلال فاش شد؛ اتفاقی که ۸ سال پیش سون هیونگ‌مین را شوکه کرد!

یکی از بحث‌برانگیزترین صحنه‌های هفته دهم لیگ برتر در دیدار استقلال تهران و چادرملو اردکان رقم خورد؛ مسابقه‌ای که روز جمعه اول آبان ۱۴۰۵ در ورزشگاه شهید نصیری یزد برگزار شد و با تساوی یک بر یک به پایان رسید.

در دقیقه ۷۲، بیژن حیدری پس از بررسی تصاویر کمک‌داور ویدئویی، خطای بازیکن استقلال در محوطه جریمه را تشخیص داد و یک ضربه پنالتی به سود چادرملو اعلام کرد.

دیگو تورس پشت توپ قرار گرفت و موفق شد دروازه حبیب فرعباسی را باز کند. با این حال، شادی بازیکنان چادرملو چندان دوام نداشت.

اتاق VAR درباره نحوه اجرای پنالتی به داور هشدار داد. حیدری بار دیگر تصاویر را بررسی کرد و این بار به دلیل فریب غیرمجاز زننده ضربه، گل را مردود اعلام کرد.

تورس نیز کارت زرد گرفت و استقلال از دریافت گل دوم فرار کرد.

نوذر رودنیل، کارشناس داوری فوتبال ایران، تأکید کرد که تورس هنگام اجرای پنالتی دو مکث داشته و تصمیم داور صحیح بوده است.

این تصمیم برای بسیاری از هواداران غیرمنتظره بود؛ زیرا توپ وارد دروازه شده بود و در نگاه اول به نظر می‌رسید پنالتی بدون مشکل اجرا شده است.

اما قانون فوتبال تنها به نتیجه ضربه توجه نمی‌کند؛ نحوه اجرای آن نیز اهمیت دارد.

قانون ۱۴ فوتبال درباره مکث هنگام پنالتی چه می‌گوید؟

قانون ۱۴ هیئت بین‌المللی فوتبال، موسوم به IFAB، نحوه اجرای ضربات پنالتی و تخلفات احتمالی را مشخص می‌کند.

براساس این قانون، بازیکن می‌تواند هنگام حرکت به سمت توپ، سرعت خود را تغییر دهد یا از حرکات فریبنده استفاده کند.

اما پس از کامل شدن دورخیز، وانمود کردن به ضربه زدن برای فریب دروازه‌بان ممنوع است.

تفاوت اصلی در زمان اجرای حرکت فریبنده است.

برای مثال، اگر بازیکن چند قدم مانده به توپ سرعت حرکت خود را کاهش دهد و سپس ضربه بزند، این رفتار به‌خودی‌خود تخلف محسوب نمی‌شود.

اما اگر پس از تکمیل دورخیز، در لحظه نهایی وانمود کند که می‌خواهد ضربه بزند و عمداً اجرای آن را به تأخیر بیندازد، داور می‌تواند خطای فریب غیرمجاز اعلام کند.

طبق مقررات رسمی IFAB، اگر چنین تخلفی اتفاق بیفتد و توپ وارد دروازه شود، گل پذیرفته نخواهد شد. بازیکن نیز کارت زرد می‌گیرد و بازی با ضربه آزاد غیرمستقیم به سود تیم مدافع آغاز می‌شود.

منبع: قانون ۱۴ فوتبال، نسخه ۲۰۲۶–۲۰۲۷، منتشرشده توسط IFAB.

بنابراین، نکته تعیین‌کننده در صحنه تورس این نیست که او چند بار مکث کرده، بلکه این است که آیا حرکت فریبنده پس از تکمیل دورخیز انجام شده است یا خیر.

ماجرای پنالتی مردود سون هیونگ‌مین مقابل راچدیل در سال ۲۰۱۸

برای پیدا کردن نمونه‌ای مشابه با اتفاق استقلال و چادرملو باید به هشتم اسفند ۱۳۹۶، برابر با ۲۸ فوریه ۲۰۱۸، بازگردیم.

در آن روز، تاتنهام در دیدار تکراری مرحله پنجم جام حذفی انگلیس، در ورزشگاه ومبلی میزبان راچدیل بود.

مسابقه در شرایط جوی نامساعد و بارش برف برگزار می‌شد و استفاده از فناوری VAR نیز چندین تصمیم بحث‌برانگیز را به دنبال داشت.

در دقیقه ۲۸، پس از خطای بازیکن راچدیل روی کیران تریپیر، داور با کمک VAR یک ضربه پنالتی به سود تاتنهام اعلام کرد.

سون هیونگ‌مین پشت توپ ایستاد و با روشی که پیش‌تر نیز در مسابقات ملی استفاده کرده بود، ضربه را به گل تبدیل کرد.

اما پل تیرنی، داور مسابقه، گل را نپذیرفت.

طبق گزارش رسمی باشگاه تاتنهام، داور به دلیل تشخیص حرکت غیرمجاز در دورخیز، گل سون را مردود اعلام کرد و یک ضربه آزاد به سود راچدیل گرفت.

سون نیز با کارت زرد جریمه شد.

این مسابقه در نهایت با برتری ۶ بر یک تاتنهام پایان یافت؛ دیداری که در آن فرناندو یورنته هت‌تریک کرد و سون نیز دو گل قانونی به ثمر رساند.

واکنش عجیب سون به داور؛ فکر نمی‌کرد پنالتی‌اش خطا باشد

نکته جالب درباره اتفاق سال ۲۰۱۸، واکنش سون هیونگ‌مین پس از مردود شدن پنالتی بود.

مهاجم کره‌ای تصور نمی‌کرد روش اجرای ضربه‌اش غیرقانونی باشد.

او پیش از آن با استفاده از حرکت مشابهی در دیدار تیم ملی کره جنوبی مقابل مراکش موفق به گلزنی شده بود.

سون پس از مسابقه به نشریه ایندیپندنت گفت که متوجه نمی‌شود چرا روشی که پیش‌تر با آن گل زده، این بار تخلف اعلام شده است.

او همچنین توضیح داد که داور از او خواسته شیوه اجرای پنالتی‌هایش را تغییر دهد و بیشتر تمرین کند.

کریس فوی، داور سابق لیگ برتر انگلیس، در آن زمان از تصمیم پل تیرنی حمایت کرد و اعلام کرد که بازیکن مرتکب فریب غیرمجاز شده است.

با این حال، سون معتقد بود حرکت او صرفاً مکث در طول دورخیز بوده و نباید خطا محسوب می‌شد.

همین اختلاف‌نظر باعث شد صحنه پنالتی تاتنهام و راچدیل به یکی از نمونه‌های بحث‌برانگیز اجرای قانون فریب غیرمجاز تبدیل شود.

سون هیونگ‌مین در مسابقه تاتنهام و راچدیل در فوریه ۲۰۱۸؛ مسابقه‌ای که پنالتی گل‌شده او به دلیل تشخیص فریب غیرمجاز مردود اعلام شد.

شباهت پنالتی دیگو تورس و سون هیونگ‌مین چیست؟

بررسی دو صحنه نشان می‌دهد که از نظر تصمیم انضباطی داوران، اتفاقات مشابهی رخ داده است.

در هر دو مسابقه، یک ضربه پنالتی ابتدا به گل تبدیل شد، اما داور پس از تشخیص تخلف زننده ضربه، گل را مردود اعلام کرد.

همچنین در هر دو مورد، بازیکن زننده پنالتی کارت زرد گرفت.

با این حال، باید میان مشابه بودن نتیجه داوری و یکسان بودن حرکت بازیکنان تفاوت قائل شد.

گزارش ایندیپندنت درباره پنالتی سون نشان می‌دهد که توقف او از نگاه این رسانه در طول دورخیز رخ داده بود؛ موضوعی که سون نیز بر آن تأکید داشت.

در مقابل، داور مسابقه معتقد بود این حرکت مشمول فریب غیرمجاز است.

در صحنه تورس نیز اختلاف اصلی به همین موضوع مربوط می‌شود.

اگر او واقعاً پس از تکمیل دورخیز اقدام به فریب دروازه‌بان کرده باشد، مردود شدن گل مطابق قانون است.

اما اگر مکث صرفاً در جریان حرکت به سمت توپ اتفاق افتاده باشد، تعداد مکث‌ها به‌تنهایی دلیل کافی برای اعلام تخلف نخواهد بود.

بنابراین برای مقایسه قطعی این دو صحنه، باید تصاویر هر دو ضربه و زمان دقیق حرکت فریبنده بررسی شود.

آیا VAR اجازه داشت پنالتی چادرملو را پس از گل شدن بررسی کند؟

یکی دیگر از پرسش‌های مهم درباره این اتفاق، نقش کمک‌داور ویدئویی در تغییر تصمیم بیژن حیدری است.

طبق پروتکل رسمی IFAB، تخلف دروازه‌بان یا زننده ضربه هنگام اجرای پنالتی از موضوعاتی است که می‌تواند در چارچوب بررسی صحنه گل یا پنالتی توسط VAR ارزیابی شود.

بنابراین اتاق VAR اختیار دارد در صورت مشاهده یک اشتباه واضح و آشکار، موضوع را به داور وسط اطلاع دهد.

با این حال، تصمیم نهایی همچنان بر عهده داور مسابقه است.

در دیدار استقلال و چادرملو نیز حیدری پس از دریافت هشدار، شخصاً تصاویر را بررسی کرد و سپس گل را مردود اعلام کرد.

اهمیت این موضوع در آن است که کمک‌داور ویدئویی نباید به ابزاری برای تغییر سلیقه‌ای تصمیم‌های داور تبدیل شود.

مداخله VAR باید مستند به تصاویر و شرایط تعیین‌شده در پروتکل باشد.

تصویر آموزشی فیفا درباره پنالتی؛ داوران باید چه چیزی را تشخیص دهند؟

موضوع فریب غیرمجاز در ضربات پنالتی در آموزش‌های داوری نیز مورد توجه قرار گرفته است.

IFAB در بخش پرسش‌های کاربردی قانون ۱۴، نمونه‌هایی را مطرح کرده که بازیکن پس از تکمیل دورخیز عمداً متوقف می‌شود، وانمود به ضربه زدن می‌کند و سپس توپ را وارد دروازه می‌فرستد.

در یکی از این نمونه‌های رسمی، پاسخ قانون‌گذار روشن است: گل مردود اعلام می‌شود، زننده ضربه کارت زرد می‌گیرد و تیم مدافع صاحب ضربه آزاد غیرمستقیم خواهد شد.

این مثال‌ها برای آموزش تفاوت میان فریب مجاز و غیرمجاز اهمیت دارند.

داور باید مشخص کند که بازیکن هنوز در مرحله دورخیز قرار دارد یا حرکت نهایی برای ضربه زدن را آغاز کرده است.

به همین دلیل، گاهی مشاهده یک تصویر ثابت یا یک نمای آهسته برای قضاوت کامل کافی نیست و بررسی حرکت بازیکن از چند زاویه و با سرعت طبیعی می‌تواند به تشخیص بهتر کمک کند.

تصمیم بیژن حیدری چه تأثیری بر نتیجه استقلال و چادرملو داشت؟

دیدار استقلال و چادرملو در نهایت با تساوی یک بر یک به پایان رسید.

در چنین مسابقه‌ای، مردود شدن یک پنالتی گل‌شده می‌تواند از نظر روانی و تاکتیکی تأثیر قابل‌توجهی بر روند بازی داشته باشد.

چادرملو فرصت پیش افتادن از استقلال را از دست داد و آبی‌پوشان توانستند نتیجه مساوی را تا پایان حفظ کنند.

البته نمی‌توان نتیجه گرفت که در صورت پذیرفته شدن پنالتی، چادرملو حتماً پیروز مسابقه می‌شد؛ زیرا زمان باقی‌مانده و واکنش احتمالی دو تیم نیز در نتیجه نهایی نقش داشت.

از سوی دیگر، چنین اتفاقاتی اهمیت شناخت دقیق قوانین توسط بازیکنان را نشان می‌دهد.

مهاجمی که مسئولیت اجرای پنالتی را بر عهده دارد، علاوه بر قدرت و دقت ضربه، باید از محدودیت‌های قانونی روش اجرای آن نیز آگاه باشد.

این مسئله به‌خصوص در مسابقات حساس که یک گل می‌تواند سرنوشت امتیازات را تغییر دهد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

جمع‌بندی؛ پنالتی مردود استقلال و چادرملو قانونی بود؟

اتفاق رخ‌داده در دیدار استقلال و چادرملو نمونه تازه‌ای از یک قانون کمتر شناخته‌شده فوتبال است؛ قانونی که حدود هشت سال پیش نیز سون هیونگ‌مین را در مسابقه تاتنهام و راچدیل با تصمیمی غیرمنتظره روبه‌رو کرده بود.

در هر دو صحنه، توپ وارد دروازه شد، اما داور به دلیل تشخیص فریب غیرمجاز زننده پنالتی، گل را مردود اعلام کرد.

فدراسیون فوتبال ایران و برخی کارشناسان داوری معتقدند بیژن حیدری در صحنه پنالتی دیگو تورس تصمیم درستی گرفته است.

با این حال، قانون ۱۴ یک نکته تعیین‌کننده دارد: مکث در طول دورخیز مجاز است و تخلف زمانی رخ می‌دهد که بازیکن پس از تکمیل دورخیز، برای فریب دروازه‌بان وانمود به ضربه زدن کند.

بنابراین، شباهت پرونده سون و تورس از نظر نوع تصمیم داوری روشن است، اما صحت فنی تشخیص در هر صحنه به محل و زمان دقیق مکث بستگی دارد.

پنالتی جنجالی چادرملو بار دیگر نشان داد که در فوتبال مدرن، شناخت جزئیات قوانین به اندازه مهارت اجرای ضربه اهمیت دارد؛ زیرا گاهی حتی عبور توپ از خط دروازه نیز برای ثبت یک گل کافی نیست.