قانون جدید استفاده از موبایل در مدارس اعلام شد؛ دانش‌آموزان می‌توانند گوشی به کلاس ببرند؟ | شرایط آموزش‌وپرورش در آبان ۱۴۰۵

اعلام ضوابط استفاده از موبایل در مدارس در شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، با توجه خانواده‌ها و دانش‌آموزان همراه شده است؛ زیرا همراه داشتن تلفن همراه در مدرسه همواره یکی از موضوعات بحث‌برانگیز میان اولیا و مدیران آموزشی بوده است.

موسی‌الرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش‌وپرورش، توضیح داده است که رویکرد این شورا استفاده هدفمند از فناوری برای تقویت فرآیند آموزش و یادگیری است.

بر همین اساس، استفاده از وسایل الکترونیکی مانند رایانه و تبلت دانش‌آموزی مورد تأیید آموزش‌وپرورش، با رعایت ضوابط آموزشی امکان‌پذیر خواهد بود.

اما این اظهارات به معنای آزاد شدن بدون محدودیت تلفن همراه در تمام مدارس کشور نیست.

تفاوت مهم آن است که اختیار تصمیم‌گیری درباره ورود گوشی به محیط مدرسه و نحوه استفاده از آن بر عهده شورای مدرسه قرار دارد. بنابراین ممکن است مقررات اجرایی مدارس مختلف با یکدیگر تفاوت داشته باشد.

شرایط آوردن گوشی موبایل به مدرسه چیست؟

براساس توضیحات معاون دبیرکل شورای عالی آموزش‌وپرورش، شورای مدرسه درباره چند موضوع اصلی تصمیم‌گیری خواهد کرد: امکان همراه داشتن تلفن همراه، محل نگهداری آن، زمان و محوطه مجاز استفاده و نحوه برخورد با تخلف از مقررات.

به این ترتیب، دانش‌آموزان نمی‌توانند صرفاً با استناد به خبر مجاز شدن استفاده آموزشی، بدون توجه به مقررات مدرسه از گوشی استفاده کنند.

برای مثال، ممکن است یک مدرسه اجازه دهد دانش‌آموز تلفن همراه خود را برای ارتباط با خانواده به مدرسه بیاورد، اما موظف باشد هنگام ورود آن را در محل تعیین‌شده تحویل دهد.

در مدرسه‌ای دیگر نیز ممکن است استفاده محدود از گوشی برای انجام فعالیت‌های آموزشی با هماهنگی معلم پیش‌بینی شود.

این موارد نمونه‌هایی از شیوه‌های احتمالی اجرا هستند و نباید آن‌ها را مقررات یکسان و قطعی همه مدارس دانست.

جدول مقررات جدید استفاده از موبایل و دوربین در مدارس

براساس اظهارات مسئول شورای عالی آموزش‌وپرورش، وضعیت فعالیت‌های مرتبط با تلفن همراه و تجهیزات نظارتی به شرح زیر است:

استفاده از موبایل در کلاس درس چه شرایطی دارد؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های ضوابط اعلام‌شده به استفاده آموزشی از گوشی در کلاس اختصاص دارد.

براساس توضیحات کفاش، معلمان می‌توانند برای فعالیت‌های آموزشی خاص و هماهنگ با برنامه درسی، استفاده محدود از تلفن همراه را در چارچوب ضوابط مدرسه پیش‌بینی کنند.

برای نمونه، استفاده از نرم‌افزارهای آموزش زبان، مشاهده محتوای علمی، انجام آزمون‌های تعاملی یا جست‌وجوی کنترل‌شده منابع آموزشی می‌تواند از کاربردهای احتمالی تجهیزات الکترونیکی باشد.

البته این موارد نمونه‌هایی از کاربرد آموزشی هستند و به معنای مجاز بودن خودکار تمام آن‌ها در همه مدارس نیستند.

هدف اصلی این رویکرد، استفاده از ظرفیت فناوری برای افزایش کیفیت یادگیری بدون تبدیل شدن تلفن همراه به عامل حواس‌پرتی است.

از این منظر، اختیار معلم برای تعیین هدف و مدت استفاده اهمیت زیادی دارد.

دانش‌آموز نمی‌تواند صرفاً به دلیل همراه داشتن گوشی، در زمان تدریس از پیام‌رسان‌ها، بازی‌های اینترنتی یا برنامه‌های نامرتبط با درس استفاده کند.

ممنوعیت فیلم‌برداری و ضبط صدا در مدارس؛ دانش‌آموزان مراقب باشند

بخش مهم دیگری از اظهارات معاون دبیرکل شورای عالی آموزش‌وپرورش به حفظ حریم خصوصی دانش‌آموزان و کارکنان اختصاص دارد.

طبق ضوابط تشریح‌شده، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، عکس‌برداری، فیلم‌برداری و ضبط صدا در محیط مدرسه بدون کسب اجازه از مدیر ممنوع است.

Mehr News Agency

این محدودیت می‌تواند از انتشار بدون رضایت تصاویر و صدای دانش‌آموزان و معلمان جلوگیری کند.

در سال‌های اخیر، گسترش گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی، مدیریت حریم خصوصی در محیط‌های آموزشی را به موضوعی مهم تبدیل کرده است.

انتشار تصاویر دانش‌آموزان، ثبت اتفاقات کلاس بدون اطلاع افراد و بازنشر محتوای مربوط به مدرسه ممکن است پیامدهای شخصی و اجتماعی داشته باشد.

از این رو، تعیین ضوابط مشخص برای ثبت و انتشار محتوا می‌تواند به حفاظت از حقوق دانش‌آموزان کمک کند.

با این حال، اجرای مناسب مقررات نیازمند اطلاع‌رسانی روشن است تا دانش‌آموزان و خانواده‌ها بدانند چه فعالیت‌هایی مجاز هستند و برای کدام اقدامات باید اجازه دریافت کنند.

نصب دوربین در کلاس درس آزاد شد؟ جزئیات تصمیم جدید

موضوع دیگری که توجه زیادی جلب کرده، امکان نصب دوربین‌های مداربسته در مدارس است.

کفاش با اشاره به ماده ۱۲۴ آیین‌نامه اجرایی مدارس توضیح داده است که نصب دوربین در فضاهای عمومی مانند حیاط، راهرو، آزمایشگاه و کارگاه، با هدف افزایش امنیت و حفاظت از تجهیزات و با رعایت حریم خصوصی امکان‌پذیر است.

اما درباره کلاس درس شرایط متفاوتی اعلام شده است.

در مدارسی که مشکلات انضباطی و رفتاری وجود دارد، مدیر می‌تواند با تأیید شورای مدرسه، دوربین نظارتی را به‌صورت موقت نصب کند و پس از برطرف شدن مشکل، آن را جمع‌آوری کند.

بنابراین، نصب دائمی و بدون شرط دوربین در همه کلاس‌های درس، نتیجه‌ای نیست که بتوان از این اظهارات گرفت.

از منظر حقوق دانش‌آموزان، مدیریت تصاویر ضبط‌شده نیز اهمیت زیادی دارد. مشخص بودن افراد مجاز به مشاهده تصاویر، محدود بودن مدت نگهداری و جلوگیری از دسترسی غیرضروری، از جمله ملاحظاتی است که باید در اجرای این سیاست مورد توجه قرار گیرد.

نقش شورای مدرسه در تصمیم‌گیری درباره تلفن همراه چیست؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سیاست اعلام‌شده، افزایش اختیار مدرسه برای مدیریت مسائل آموزشی و انضباطی است.

در آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوب سال ۱۴۰۰، شورای مدرسه به‌عنوان یکی از ارکان مدیریت آموزشی شناخته شده و مسئولیت‌هایی در زمینه برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری درباره امور مدرسه دارد.

این شورا با حضور مدیر، معاونان و نمایندگان بخش‌های آموزشی و اولیا فعالیت می‌کند و تصمیم‌های آن باید با مقررات وزارت آموزش‌وپرورش سازگار باشد.

واگذاری تصمیم استفاده از موبایل به این شورا می‌تواند امکان سازگار کردن مقررات با شرایط هر مدرسه را افزایش دهد.

برای مثال، شرایط یک مدرسه ابتدایی با یک هنرستان فنی یا دبیرستان دوره دوم یکسان نیست.

در برخی مدارس، تجهیزات هوشمند می‌توانند بخشی از فرآیند آموزش باشند، در حالی که مدارس دیگر ممکن است امکانات یا نیازهای متفاوتی داشته باشند.

البته تفاوت مقررات نباید به ابهام برای خانواده‌ها منجر شود. اعلام شفاف تصمیم‌های شورای مدرسه، یکی از ضرورت‌های اجرای مناسب این سیاست خواهد بود.

مسئولیت معلمان در استفاده از موبایل؛ محدودیت فقط برای دانش‌آموزان نیست

نکته قابل‌توجه در توضیحات معاون دبیرکل شورای عالی آموزش‌وپرورش آن است که بر نقش الگویی معلمان نیز تأکید شده است.

به گفته کفاش، استفاده نکردن از تلفن همراه در زمان تدریس مورد تأکید است و معلمان باید گوشی خود را خاموش یا در حالت سکوت قرار دهند.

این موضوع نشان می‌دهد مدیریت استفاده از فناوری تنها مسئولیت دانش‌آموزان نیست.

اگر قرار باشد دانش‌آموزان استفاده غیرضروری از گوشی را محدود کنند، رفتار کارکنان آموزشی نیز باید با هدف حفظ تمرکز کلاس هماهنگ باشد.

البته این مسئله نباید با استفاده ضروری معلم از ابزارهای آموزشی اشتباه گرفته شود.

هدف، کاهش استفاده نامرتبط از تلفن همراه در زمان آموزش است؛ رویکردی که می‌تواند نظم کلاس و تمرکز دانش‌آموزان را تقویت کند.

خانواده‌ها درباره قانون موبایل در مدارس چه وظیفه‌ای دارند؟

یکی دیگر از محورهای مقررات اعلام‌شده، آموزش والدین و افزایش مهارت استفاده مسئولانه از فناوری است.

براساس توضیحات کفاش، مدارس موظف‌اند زمینه آگاه‌سازی خانواده‌ها و توانمندسازی دانش‌آموزان برای حضور مسئولانه در فضای مجازی را فراهم کنند.

این رویکرد در آیین‌نامه اجرایی مدارس نیز مورد توجه قرار گرفته است.

در واقع، کنترل استفاده از تلفن همراه تنها با ممنوعیت امکان‌پذیر نیست.

دانش‌آموزان باید با موضوعاتی مانند حفظ اطلاعات شخصی، امنیت حساب‌های کاربری، خطر انتشار تصاویر دیگران و مدیریت زمان استفاده از اینترنت آشنا شوند.

همچنین خانواده‌ها باید از ضوابط مدرسه فرزند خود اطلاع داشته باشند؛ به‌ویژه در شرایطی که دانش‌آموز برای رفت‌وآمد یا ارتباط ضروری به گوشی نیاز دارد.

تعیین راه ارتباط اضطراری میان والدین و مدرسه می‌تواند بخشی از نگرانی خانواده‌ها درباره محدود شدن دسترسی دانش‌آموز به تلفن همراه را کاهش دهد.

آیا آیین‌نامه جدید مدارس رسماً ابلاغ شده است؟

یکی از نکات مهم درباره این خبر، تفاوت میان ضوابط موجود و اصلاحات جدید آیین‌نامه اجرایی مدارس است.

در آیین‌نامه مصوب سال ۱۴۰۰ نیز استفاده آموزشی از تجهیزات الکترونیکی با تأیید شورای مدرسه پیش‌بینی شده بود.

با این حال، موسی‌الرضا کفاش اعلام کرده که اصلاحات جدید پس از حدود دو سال کار کارشناسی، بررسی و تأیید در شورای عالی آموزش‌وپرورش، همچنان مراحل نهایی بررسی و ابلاغ را طی می‌کند.

بنابراین، نباید تمام جزئیات اصلاحات اعلام‌شده را به‌عنوان دستورالعمل تازه‌ای که اجرای نهایی آن در تمام مدارس آغاز شده است معرفی کرد.

برای مشخص شدن زمان اجرای تمامی اصلاحات، باید متن نهایی ابلاغ‌شده و بخشنامه‌های مرتبط ملاک قرار گیرد.

جمع‌بندی؛ قانون موبایل در مدارس تغییر کرد یا محدودیت‌ها ادامه دارد؟

اظهارات تازه مسئول شورای عالی آموزش‌وپرورش نشان می‌دهد سیاست آموزشی درباره تلفن همراه، بر استفاده هدفمند و کنترل‌شده از فناوری تأکید دارد.

دانش‌آموزان می‌توانند در چارچوب مقررات شورای مدرسه و با نظر معلم، برای فعالیت‌های آموزشی مشخص از تجهیزات الکترونیکی استفاده کنند.

در مقابل، همراه داشتن گوشی بدون رعایت مقررات مدرسه، استفاده آزادانه از شبکه‌های اجتماعی و تصویربرداری بدون اجازه مدیر مجاز نیست.

نصب دوربین در فضاهای عمومی مدرسه نیز با رعایت حریم خصوصی پیش‌بینی شده و استفاده از دوربین در کلاس درس، طبق اصلاحات تشریح‌شده، به شرایط خاص و تأیید شورای مدرسه وابسته است.

مهم‌ترین نتیجه این خبر آن است که تلفن همراه به‌عنوان ابزار آموزشی به رسمیت شناخته می‌شود، اما استفاده بدون محدودیت از آن در مدارس آزاد نشده است.

در نهایت، موفقیت این رویکرد به اجرای شفاف مقررات، آموزش خانواده‌ها، حفظ حریم خصوصی و فراهم کردن فرصت‌های آموزشی برابر برای دانش‌آموزان وابسته خواهد بود.