تهدید تازه ترامپ علیه ایران؛ توافق با تهران یا «نابودی»؟ پشت پرده هشدار جنجالی رئیسجمهور آمریکا
دونالد ترامپ روز یکشنبه ۳ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶، در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز بار دیگر درباره آینده روابط آمریکا و ایران موضع گرفت و از دو مسیر متفاوت برای مواجهه با تهران سخن گفت.
رئیسجمهور آمریکا در این گفتوگو این پرسش را مطرح کرد که آیا باید با مقامهای ایرانی به توافق برسد یا تقابل با آنها را به مرحله نهایی برساند.
اظهارات او در برخی رسانههای فارسیزبان با تعبیر «نابود کردن» و در برخی دیگر با عبارت «کارشان را یکسره کردن» بازتاب یافته است. فارغ از تفاوت ترجمهها، مضمون سخنان ترامپ حاکی از ادامه سیاست تهدید نظامی در کنار باز گذاشتن مسیر مذاکره است.
این موضعگیری تازه در شرایطی مطرح میشود که روابط تهران و واشینگتن پس از ماهها درگیری و تلاشهای ناموفق برای دستیابی به توافق جامع، همچنان در وضعیت شکنندهای قرار دارد.
با این حال، تهدید لفظی رئیسجمهور آمریکا بهتنهایی به معنای صدور دستور عملیاتی برای حمله جدید نیست و باید میان اظهارات سیاسی، تحرکات نظامی و تصمیمهای اجرایی تفاوت قائل شد.
ترامپ درباره تأسیسات هستهای ایران چه گفت؟
بخش مهم دیگری از مصاحبه ترامپ به وضعیت تأسیسات هستهای ایران اختصاص داشت.
رئیسجمهور آمریکا مدعی شد ایرانیها در ارتباط با این تأسیسات تحرکات عمدهای انجام نمیدهند و واشینگتن همچنان وضعیت را رصد میکند.
اهمیت این اظهارنظر در آن است که موضوع فعالیتهای هستهای ایران به یکی از اصلیترین اختلافات میان دو کشور تبدیل شده است.
آمریکا خواستار تضمینهای بلندمدت و قابل راستیآزمایی درباره محدود شدن توان هستهای ایران است، در حالی که تهران بر ماهیت صلحآمیز برنامه خود و حق استفاده از فناوری هستهای تأکید میکند.
البته ادعای ترامپ درباره نبود تحرکات گسترده به معنای تأیید مستقل وضعیت تأسیسات نیست. ارزیابی دقیق فعالیتهای هستهای مستلزم دسترسی بازرسان بینالمللی، بررسی تجهیزات و راستیآزمایی موجودی مواد هستهای است.
به همین دلیل، سخنان رئیسجمهور آمریکا بیش از آنکه تصویری قطعی از وضعیت برنامه هستهای ارائه دهد، بیانگر ارزیابی اعلامشده واشینگتن از شرایط موجود است.
گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی چه چیزی را نشان میدهد؟
بررسی تازهترین دادههای منتشرشده درباره برنامه هستهای ایران نشان میدهد ابهامات مهمی همچنان باقی مانده است.
بر اساس گزارش هفتم اکتبر خبرگزاری رویترز، ایران پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت. با این حال، پس از حملات به مراکز هستهای و محدودیت دسترسی بازرسان، وضعیت دقیق بخشی از ذخایر و تجهیزات همچنان قابل تأیید مستقل نیست.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز اعلام کرده که در نبود دسترسی کافی، نمیتواند توقف کامل فعالیتهای غنیسازی یا وضعیت دقیق مواد هستهای را راستیآزمایی کند.
در مقابل، مقامهای ایرانی بارها تأکید کردهاند که برنامه هستهای کشور اهداف غیرنظامی دارد و تولید سلاح هستهای در دستور کار تهران نیست.
این اختلاف نشان میدهد حتی در صورت آغاز دوباره مذاکرات، تعیین سازوکار بازرسی، سرنوشت ذخایر اورانیوم و حدود فعالیتهای غنیسازی از دشوارترین موضوعات توافق احتمالی خواهد بود.
آیا ترامپ دستور حمله جدید به ایران را صادر کرده است؟
یکی از مهمترین پرسشها پس از انتشار اظهارات تهدیدآمیز ترامپ، احتمال آغاز دور تازهای از حملات آمریکاست.
رئیسجمهور آمریکا روز شنبه دوم آبان در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال حمله نظامی، از امکان اقدام در آینده نزدیک سخن گفته بود. این موضعگیری نگرانیها درباره افزایش تنش را تشدید کرد.
با این حال، بر اساس گزارش روز یکشنبه آسوشیتدپرس و الجزیره، ترامپ در اظهارات بعدی خود اعلام کرد که حملهای در همان روز انجام نخواهد شد.
این تغییر لحن نشان میدهد واشینگتن همزمان تلاش میکند گزینه نظامی را بهعنوان ابزار فشار حفظ کند و از اعلام تعهد قطعی درباره زمان یا شکل اقدام بعدی خودداری کند.
بنابراین، در شرایط کنونی نه میتوان تهدیدهای نظامی را بیاهمیت دانست و نه صرفاً بر اساس آنها از قطعی بودن حمله جدید سخن گفت.