وام ۴۰۰ میلیون تومانی با وثیقه سهام فعال شد؛ شرایط دریافت اعتبار بدون ضامن، سود و اقساط در آبان ۱۴۰۵

گروه مالی فیروزه روز سه‌شنبه پنجم آبان ۱۴۰۵ از سرویس جدید اعتبار خرید با پشتوانه دارایی‌های بازار سرمایه رونمایی کرد.

این خدمت با استفاده از زیرساخت توثیق الکترونیکی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی طراحی شده و هدف آن، تأمین اعتبار برای دارندگان سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری بدون نیاز به فروش فوری دارایی‌هاست.

رامین ربیعی، مدیرعامل گروه مالی فیروزه، در مراسم رونمایی اعلام کرد که بسیاری از خانوارها برای تأمین هزینه‌های روزمره ناچار می‌شوند بخشی از سرمایه‌گذاری‌های خود را نقد کنند.

به گفته او، استفاده از دارایی بورسی به‌عنوان وثیقه می‌تواند راه دیگری برای تأمین اعتبار در اختیار این افراد قرار دهد.

میلاد معماریان، مدیرعامل فیروزه دیجیتال، نیز توضیح داد که کاربران پس از ارزیابی و توثیق دارایی‌های خود، می‌توانند اعتبار دریافت‌شده را در شبکه فروشگاه‌ها و پذیرندگان طرف قرارداد استفاده کنند.

سقف اعلام‌شده این طرح ۴۰۰ میلیون تومان است؛ اما مبلغ قابل دریافت هر فرد به ارزش و نوع دارایی وثیقه‌شده بستگی دارد.

شرایط دریافت اعتبار ۴۰۰ میلیون تومانی با وثیقه سهام

بر اساس اطلاعات منتشرشده در مراسم رونمایی، مهم‌ترین ویژگی‌های طرح به شرح زیر است:

شرایط دقیق هر درخواست هنگام ثبت اعتبار و انتخاب نوع خرید مشخص می‌شود.

بنابراین، عنوان «وام فوری ۴۰۰ میلیونی برای همه سهامداران» توصیف دقیقی از این خدمت نیست.

آیا وام ۴۰۰ میلیون تومانی به‌صورت نقدی پرداخت می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین ابهامات درباره طرح جدید، نحوه دریافت پول است.

در مدل فعلی معرفی‌شده از سوی فیروزه، اعتبار در کیف پول کاربر فعال می‌شود و برای خرید کالا و خدمات از پذیرندگان طرف قرارداد قابل استفاده است.

به عبارت دیگر، متقاضی الزاماً مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان را به‌صورت وجه نقد در حساب بانکی خود دریافت نمی‌کند.

این اعتبار می‌تواند برای خرید لوازم خانگی، کالاهای موردنیاز روزانه و برخی خدمات قابل استفاده باشد؛ البته به شرط آنکه فروشنده در شبکه پذیرندگان سرویس حضور داشته باشد.

در مراسم رونمایی به مدل دیگری شامل تسهیلات بانکی نیز اشاره شده است.

در این مدل، بانک همکار می‌تواند با توجه به مقررات بانکی و ارزش وثیقه، تسهیلات ارائه کند.

اما مسئولان طرح توضیح داده‌اند که توسعه تسهیلات نقدی بانکی به همکاری و قراردادهای مربوط وابسته است.

بنابراین، فعال شدن اعتبار خرید را نباید با آغاز پرداخت عمومی وام نقدی ۴۰۰ میلیون تومانی یکسان دانست.

چه سهام و صندوق‌هایی برای دریافت اعتبار قابل وثیقه هستند؟

در مرحله معرفی طرح، سهام شرکت‌های بورسی و فرابورسی و واحدهای برخی صندوق‌های قابل معامله به‌عنوان دارایی‌های قابل توثیق معرفی شده‌اند.

این گروه‌ها می‌توانند شامل سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، واحدهای صندوق‌های سهامی، مختلط، درآمد ثابت و صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا و سایر کالاها باشند.

با این حال، قابل توثیق بودن یک نوع دارایی به معنای پذیرش تمام نمادهای آن گروه نیست.

طبق توضیحات منتشرشده، فهرست نمادهای قابل پذیرش و ضرایب اعتباردهی براساس نوع دارایی و شرایط بازار تعیین می‌شود.

همچنین در گزارش مراسم رونمایی تأکید شده که گواهی‌های سپرده کالایی، در مرحله فعلی این سرویس جزو دارایی‌های قابل توثیق نیستند.

این موضوع با امکان وثیقه‌گذاری واحدهای صندوق طلا تفاوت دارد.

سهامداران باید پیش از ثبت درخواست، بررسی کنند که نماد موردنظرشان در فهرست قابل پذیرش سامانه قرار دارد یا خیر.

با چه میزان سهام می‌توان ۴۰۰ میلیون تومان اعتبار گرفت؟

داشتن یک سبد سهام به ارزش ۴۰۰ میلیون تومان الزاماً به معنای دریافت همین مبلغ اعتبار نیست.

در سازوکار جدید، برای هر دارایی ضریب اعتباردهی تعیین می‌شود.

برای نمونه، اگر ارزش یک سبد سهام ۱۰۰ میلیون تومان باشد و ضریب اعتباردهی آن ۶۰ درصد تعیین شود، اعتبار قابل دریافت براساس همین فرض حدود ۶۰ میلیون تومان خواهد بود.

در منابع منتشرشده، ضرایب تقریبی زیر برای برخی گروه‌ها مطرح شده‌اند:

این ضرایب ممکن است متناسب با وضعیت بازار و سیاست مدیریت ریسک تغییر کنند.

برای مثال، فردی که ۵۰۰ میلیون تومان سهام با ضریب ۸۰ درصد دارد، در محاسبه نظری می‌تواند به سقف ۴۰۰ میلیون تومان نزدیک شود؛ اما دریافت واقعی اعتبار همچنان به ضوابط سامانه و تأیید درخواست وابسته است.

آموزش ثبت درخواست اعتبار با وثیقه سهام

طبق توضیحات میلاد معماریان، فرآیند استفاده از سرویس جدید به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود.

متقاضی ابتدا باید وارد اپلیکیشن یا نسخه رسمی سامانه فیروزه شود و از بخش «اعتبار»، گزینه «کیف پول با پشتوانه دارایی» را انتخاب کند.

پس از ثبت درخواست، نوع و میزان دارایی موردنظر برای وثیقه‌گذاری مشخص می‌شود.

در مرحله بعد، پیامک تأیید از سوی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برای کاربر ارسال خواهد شد.

پس از تأیید درخواست، سامانه می‌تواند دارایی‌های واجد شرایط فرد را بررسی کند تا متقاضی مشخص کند چه مقدار از آنها را می‌خواهد وثیقه بگذارد.

در صورت تکمیل موفقیت‌آمیز فرآیند و تأیید توثیق، اعتبار متناسب با ارزش دارایی در کیف پول فعال می‌شود.

کاربر سپس می‌تواند هنگام خرید از پذیرندگان طرف قرارداد، گزینه پرداخت اعتباری فیروزه را انتخاب کند.

نشانی معرفی‌شده برای دسترسی به این خدمت، سامانه فیروزه است.

آیا برای دریافت اعتبار باید کارگزاری خود را تغییر داد؟

یکی از ویژگی‌های اعلام‌شده طرح، استفاده از زیرساخت شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برای دسترسی به اطلاعات دارایی‌های قابل توثیق است.

بر این اساس، سهامدار برای استفاده از سرویس لزوماً نباید مشتری کارگزاری فیروزه باشد.

دارایی‌های ثبت‌شده نزد سایر کارگزاری‌ها نیز در صورت قرار داشتن در فهرست دارایی‌های قابل پذیرش و احراز شرایط مربوط، می‌توانند بررسی شوند.

این ویژگی از آن جهت اهمیت دارد که سهامداران مجبور نباشند صرفاً برای درخواست اعتبار، کارگزار ناظر دارایی خود را تغییر دهند.

البته قابل مشاهده بودن یک دارایی در سامانه به معنای پذیرش قطعی آن به‌عنوان وثیقه نیست.

سود و کارمزد وام ۴۰۰ میلیونی چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که پیش از دریافت اعتبار باید بررسی شود، هزینه واقعی بازپرداخت است.

گزارش‌های مراسم رونمایی نشان می‌دهد میان دو مدل تأمین مالی تفاوت وجود دارد.

در مدل اعتبار خرید کوتاه‌مدت یا BNPL، از سود بانکی به معنای متعارف سخن گفته نشده است؛ اما کاربر ممکن است بابت خدمات، کارمزد پرداخت کند.

در برخی گزارش‌ها، بازه کارمزد خرید بسته به پذیرنده بین صفر تا چهار درصد اعلام شده است. با این حال، منابع دیگر درباره دامنه هزینه‌های خدمات ارقام متفاوتی منتشر کرده‌اند.

بنابراین، بدون مشاهده قرارداد و جدول کارمزد نهایی، نمی‌توان هزینه مشخصی را برای تمام متقاضیان اعلام کرد.

در مدل تسهیلات بانکی نیز نرخ سود مطابق ضوابط بانک مرکزی و قرارداد بانک همکار تعیین می‌شود.

نباید عبارت «بدون سود بانکی» در مدل خرید اعتباری را به معنای بدون هزینه بودن تمام خدمات این سامانه دانست.

اقساط وام با وثیقه سهام چندماهه است؟

دوره بازپرداخت یکی دیگر از تفاوت‌های مهم میان مدل‌های اعتباری معرفی‌شده است.

برای اعتبار خرید کوتاه‌مدت، بازپرداخت در دوره‌های چندماهه مطرح شده و در گزارش‌ها به گزینه‌های یک، چهار و شش‌ماهه اشاره شده است.

در مقابل، برای تسهیلات بانکی دارای سود مصوب، دوره‌های ۱۲ و ۲۴ ماهه عنوان شده‌اند.

این تفاوت بسیار مهم است؛ زیرا متقاضی باید بداند اعتبار دریافتی را در چه مدت و با چه مبلغ قسطی تسویه خواهد کرد.

برای مثال، بازپرداخت ۴۰۰ میلیون تومان طی چهار ماه، حتی بدون در نظر گرفتن کارمزد، مستلزم پرداخت ماهانه ۱۰۰ میلیون تومان از اصل اعتبار است.

بنابراین، ممکن است سقف بالای اعتبار برای برخی خانوارها جذاب باشد، اما دوره بازپرداخت کوتاه با توان مالی آنها تناسب نداشته باشد.

اگر اقساط پرداخت نشود، چه اتفاقی برای سهام می‌افتد؟

مهم‌ترین ریسک طرح جدید، امکان وصول مطالبات از محل دارایی وثیقه‌شده است.

طبق توضیحات مدیرعامل فیروزه دیجیتال، سررسید اقساط در ابتدای هر ماه قرار دارد و کاربران تا روز پنجم فرصت پرداخت دارند.

در صورت تأخیر، ابتدا پیگیری، اخطار و درخواست تسویه از سوی ارائه‌دهنده اعتبار انجام می‌شود.

اگر بدهی پس از طی مراحل مربوط پرداخت نشود، امکان درخواست فروش دارایی وثیقه‌شده برای وصول طلب وجود خواهد داشت.

براساس توضیحات منتشرشده، فرآیند فروش وثیقه در صورت ورود به این مرحله ممکن است حدود ۳۰ روز زمان ببرد.

این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توثیق سهام به معنای از بین رفتن مالکیت اولیه آن نیست، اما اختیار فروش آزادانه دارایی در دوره وثیقه‌گذاری محدود می‌شود.

در صورت نکول، بخشی از دارایی می‌تواند طبق قرارداد و مقررات مربوط برای پرداخت بدهی فروخته شود.

بنابراین، دریافت اعتبار با پشتوانه سهام بدون ریسک نیست.

اگر ارزش سهام وثیقه‌شده کاهش پیدا کند چه می‌شود؟

علاوه بر نپرداختن اقساط، کاهش ارزش دارایی نیز می‌تواند برای دریافت‌کننده اعتبار مشکل ایجاد کند.

ارزش سهام و واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری ثابت نیست و ممکن است تحت تأثیر شرایط بازار کاهش یابد.

در این وضعیت، نسبت مبلغ بدهی به ارزش وثیقه افزایش پیدا می‌کند.

مدیران فیروزه اعلام کرده‌اند که ضرایب اعتباردهی متناسب با شرایط بازار تعیین می‌شوند و در صورت کاهش قابل توجه ارزش وثیقه، ممکن است به کاربر هشدار داده شود.

در چنین شرایطی، متقاضی ممکن است ناچار به پرداخت بخشی از بدهی یا افزایش وثیقه شود.

اگر امکان اصلاح وضعیت فراهم نشود، احتمال فعال شدن فرآیندهای تسویه یا فروش وثیقه وجود دارد.

این خطر به‌ویژه برای افرادی اهمیت دارد که بخش بزرگی از دارایی آنها در سهام پرنوسان قرار گرفته است.

آیا این طرح به کاهش فروش سهام در بورس کمک می‌کند؟

یکی از اهداف اعلام‌شده برای راه‌اندازی سرویس، کاهش نیاز سهامداران به فروش دارایی برای تأمین هزینه‌های زندگی است.

رامین ربیعی در مراسم رونمایی، با اشاره به رشد بازار سهام و صندوق‌های طلا در یک سال گذشته، تأکید کرد که دسترسی به اعتبار می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند دارایی‌های خود را حفظ کنند.

از منظر اقتصادی، چنین ابزاری ممکن است بخشی از فروش‌های ناشی از نیاز فوری به نقدینگی را کاهش دهد.

با این حال، اثر واقعی آن بر بازار سرمایه به تعداد استفاده‌کنندگان، حجم اعتبار پرداخت‌شده و شرایط بازپرداخت بستگی دارد.

همچنین حفظ دارایی همیشه بهترین انتخاب نیست.

اگر ارزش سهام کاهش پیدا کند یا هزینه اعتبار بالا باشد، استفاده از تسهیلات ممکن است از فروش بخشی از دارایی پرهزینه‌تر تمام شود.

بنابراین، تصمیم به دریافت اعتبار باید براساس وضعیت مالی هر فرد و توان بازپرداخت او انجام شود، نه صرفاً با این فرض که قیمت سهام در آینده افزایش خواهد یافت.

پشتوانه قانونی توثیق سهام چیست؟

مبنای حقوقی گسترش توثیق دارایی‌ها، آیین‌نامه اجرایی ماده هفت قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌هاست.

این آیین‌نامه در ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ به تصویب هیئت وزیران رسید و در پایان اردیبهشت همان سال ابلاغ شد.

براساس ماده دوم آیین‌نامه، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی در ارتباط با دارایی‌های مالی ثبت‌شده نزد این شرکت، مسئولیت نگهداری اطلاعات و انجام وظایف مرتبط با توثیق را بر عهده دارد.

سازمان بورس و اوراق بهادار نیز به‌عنوان نهاد ناظر این گروه از دارایی‌ها معرفی شده است.

هدف این سازوکار، فراهم کردن امکان استفاده از دارایی‌های مختلف به‌عنوان پشتوانه دریافت اعتبار و تسهیلات است.

با این حال، اجرای هر محصول اعتباری به قراردادها و ضوابط همان خدمت نیز وابسته خواهد بود.

جمع‌بندی؛ اعتبار ۴۰۰ میلیونی سهامداران چه مزایا و خطراتی دارد؟

رونمایی از سامانه اعتبار با وثیقه سهام، امکان تازه‌ای برای استفاده از دارایی‌های بورسی بدون فروش فوری آنها فراهم کرده است.

سهامداران می‌توانند با توثیق الکترونیکی برخی دارایی‌های واجد شرایط، متناسب با ارزش سبد خود تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان اعتبار دریافت کنند.

اما مهم‌ترین نکته آن است که خدمت فعال معرفی‌شده، در درجه نخست اعتبار خرید کالا و خدمات است و نباید آن را با واریز نقدی ۴۰۰ میلیون تومان به حساب همه سهامداران یکسان دانست.

میزان اعتبار، دوره بازپرداخت و هزینه‌های دریافت آن نیز به نوع دارایی، ضریب وثیقه و شرایط قرارداد بستگی دارد.

در مجموع، مزیت این طرح حفظ مالکیت سهام در زمان دریافت اعتبار است؛ اما خطر اصلی آن، ایجاد بدهی و احتمال فروش دارایی وثیقه‌شده در صورت ناتوانی در بازپرداخت اقساط یا کاهش شدید ارزش وثیقه خواهد بود.

بنابراین، پیش از ثبت درخواست، بررسی دقیق مبلغ اقساط، کارمزدها، شرایط آزادسازی وثیقه و پیامدهای تأخیر در پرداخت ضروری است.