افشاگری تازه علی کفاشیان پس از ۱۳ سال؛ پاداش جام جهانی ۲۰۱۴ به جیب پسر رئیس فدراسیون رفت!

صعود تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل یکی از خاطره‌انگیزترین موفقیت‌های فوتبال کشور در دهه‌های اخیر محسوب می‌شود. شاگردان کارلوس کی‌روش روز ۲۸ خرداد ۱۳۹۲ در ورزشگاه اولسان کره جنوبی با تک‌گل رضا قوچان‌نژاد میزبان خود را شکست دادند و با صدرنشینی در گروه، جواز حضور در جام جهانی را کسب کردند.

این پیروزی در شرایطی به دست آمد که فوتبال ایران روزهای پرتنشی را پشت سر گذاشته بود و نتیجه مسابقه با کره جنوبی اهمیت ویژه‌ای برای آینده تیم ملی داشت. ایران در پایان مرحله مقدماتی با ۱۶ امتیاز بالاتر از کره جنوبی قرار گرفت و چهارمین حضور تاریخ خود در جام جهانی را قطعی کرد.

در همان روزها، کشور در دوره انتقال قدرت سیاسی قرار داشت. حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شده بود، اما دولت محمود احمدی‌نژاد همچنان مسئولیت اداره کشور را بر عهده داشت. در چنین فضایی، تصمیم گرفته شد به بازیکنان و برخی اعضای مجموعه فوتبال ایران پاداش ویژه‌ای تعلق بگیرد.

این پاداش تنها به پرداخت وجه نقد محدود نبود؛ مجوز واردات یک دستگاه خودروی خارجی نیز در فهرست امتیازات قرار گرفت. موضوعی که حالا با اظهارات جدید کفاشیان، ابعاد دیگری از نحوه تخصیص و استفاده از آن آشکار شده است.

روایت علی کفاشیان از دریافت مجوز واردات خودرو؛ نامم ابتدا در فهرست نبود

علی کفاشیان در گفت‌وگوی تازه خود درباره چگونگی دریافت این پاداش توضیح داده است که نام او ابتدا در فهرست افراد واجد شرایط قرار نداشت.

رئیس پیشین فدراسیون فوتبال مدعی شده که اختلافات مدیریتی میان او و وزیر وقت ورزش باعث شده بود نامش در فهرست اولیه دریافت‌کنندگان مجوز واردات خودرو دیده نشود.

به گفته کفاشیان، پس از مشاهده فهرست، تصمیم گرفته موضوع را پیگیری نکند و اعتراضی نسبت به حذف نام خود نداشته باشد.

او در ادامه توضیح داده که با پیگیری یکی از مسئولان وقت وزارت ورزش، نامش به فهرست اضافه شده است.

کفاشیان روایت کرده که رضا حسنی‌خو، از مسئولان وقت حراست وزارت ورزش، با وزیر صحبت کرده و خواستار قرار گرفتن نام رئیس فدراسیون در میان مشمولان پاداش شده است.

به گفته او، پس از این گفت‌وگو نامه تازه‌ای تنظیم شد و نام کفاشیان نیز در فهرست دریافت‌کنندگان مجوز واردات خودرو قرار گرفت.

این بخش از اظهارات کفاشیان از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد تعیین دریافت‌کنندگان پاداش، صرفاً بر اساس یک فهرست ثابت انجام نشده و امکان تغییر اسامی در فرایند اداری وجود داشته است.

نقش برادر احسان علیخانی در دریافت پاداش کفاشیان چه بود؟

یکی از بخش‌های قابل توجه این گفت‌وگو، اشاره کفاشیان به رضا حسنی‌خو است؛ مدیری که سابقه فعالیت در وزارت ورزش و باشگاه استقلال را دارد.

حسنی‌خو که در گزارش‌های پیشین رسانه‌ای به‌عنوان برادر احسان علیخانی، مجری تلویزیون، معرفی شده بود، در مقطعی مسئولیت حراست وزارت ورزش را بر عهده داشت و بعدها نیز به مدیریت باشگاه استقلال رسید.

بر اساس روایت کفاشیان، حسنی‌خو معتقد بود رئیس فدراسیونی که تیم ملی در دوره مدیریتش به جام جهانی صعود کرده، باید در فهرست دریافت‌کنندگان پاداش حضور داشته باشد.

البته این ادعا فعلاً روایت شخص کفاشیان است و برای روشن شدن جزئیات تصمیم اداری، انتشار مکاتبات مربوط به آن دوره می‌تواند اهمیت داشته باشد.

نکته تاریخی مهم دیگر این است که در متن منتشرشده از مصاحبه، نام «حسینی» به‌عنوان وزیر ورزش آمده، درحالی‌که وزیر ورزش و جوانان در زمان صعود ایران در خرداد ۱۳۹۲، محمد عباسی بود. گزارش‌های خبری همان دوره نیز نام عباسی را به‌عنوان وزیر وقت تأیید می‌کنند.

اسناد سال ۱۳۹۲ چه می‌گویند؟ نام کفاشیان قبلاً اعلام شده بود

بررسی گزارش‌های منتشرشده در سال ۱۳۹۲ نشان می‌دهد دریافت مجوز واردات خودرو توسط رئیس فدراسیون، موضوعی کاملاً پنهان نبوده است.

در گزارشی به تاریخ ۱۲ شهریور ۱۳۹۲ که به نقل از خبرآنلاین منتشر شده، آمده است کفاشیان فهرستی شامل ۴۸ نفر را برای دریافت مجوز واردات خودرو به وزارت ورزش معرفی کرده بود.

طبق همان گزارش، محمد عباسی دامنه مشمولان را محدود کرد و اعلام شد بازیکنان، اعضای مورد تأیید کادر فنی، مهدی محمدنبی و علی کفاشیان از این امتیاز برخوردار می‌شوند.

بنابراین، آنچه در اظهارات جدید کفاشیان تازگی دارد، اصل تعلق گرفتن مجوز به او نیست؛ بلکه توضیح درباره نحوه اضافه شدن نامش به فهرست و استفاده فرزندش از این امتیاز است.

این موضوع همچنین یک پرسش تازه ایجاد می‌کند: اگر نام رئیس فدراسیون ابتدا حذف شده بود، مکاتبه جدید دقیقاً در چه تاریخی تنظیم شد و چه کسی تصمیم نهایی را گرفت؟

پاسخ به این پرسش می‌تواند بخش مهمی از ابهامات مربوط به توزیع پاداش‌های جام جهانی ۲۰۱۴ را روشن کند.

پسر علی کفاشیان با مجوز واردات خودرو چه کرد؟

شاید مهم‌ترین قسمت مصاحبه کفاشیان، توضیح صریح او درباره سرنوشت مجوز واردات خودرو باشد.

رئیس پیشین فدراسیون فوتبال تأیید کرده که مجوز دریافت‌شده را در اختیار پسرش گذاشته است.

او گفته است:

«این مجوز را به پسرم دادم و او هم یک اتومبیل خارجی مثل بقیه فوتبالیست‌ها وارد کرد و فروخت.»

کفاشیان همچنین تأکید کرده که اقدام خودش و فرزندش از نظر قانونی مشکلی نداشته است.

با وجود این، در گزارش منتشرشده مشخص نشده خودروی موردنظر چه مدل و برندی داشته، چه زمانی وارد کشور شده و با چه قیمتی به فروش رسیده است.

به همین دلیل نمی‌توان رقم مشخصی را به‌عنوان سود حاصل از این معامله به خانواده کفاشیان نسبت داد.

با این حال، گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهند ارزش اقتصادی حواله‌های واردات خودرو در آن سال قابل توجه بوده است.

خبرآنلاین در شهریور ۱۳۹۲ به نقل از فعالان بازار، برآوردهایی درباره سود و قیمت فروش مجوزها منتشر کرده بود که از اختلاف قابل توجه میان ارزش این امتیاز و هزینه دریافت آن حکایت داشت.

بنابراین، مجوز واردات خودرو صرفاً یک جایزه نمادین نبود و می‌توانست برای دریافت‌کننده آن منفعت اقتصادی ایجاد کند.

پاداش‌های ویژه فوتبال؛ چرا حواله خودرو همیشه خبرساز می‌شود؟

اعطای پاداش به ورزشکارانی که موفقیت بین‌المللی کسب می‌کنند، موضوعی رایج است؛ اما روش پرداخت پاداش می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.

در سال ۱۳۹۲، دولت وقت علاوه بر پاداش نقدی ۵۰ میلیون تومانی، مجوز ویژه واردات خودرو را نیز برای شماری از اعضای تیم ملی در نظر گرفت.

تفاوت این نوع پاداش با جوایز نقدی معمولی در آن است که ارزش اقتصادی مجوز واردات می‌تواند به شرایط بازار، تعرفه‌های گمرکی و محدودیت‌های تجاری وابسته باشد.

در چنین وضعیتی، میزان منفعت دریافت‌کنندگان الزاماً یکسان نیست و ممکن است فردی با فروش حواله یا خودروی واردشده، سود متفاوتی نسبت به دیگران کسب کند.

از سوی دیگر، زمانی که چنین امتیازی به مدیران ورزشی تعلق می‌گیرد، بحث معیار انتخاب افراد نیز مطرح می‌شود.

آیا این پاداش باید صرفاً به بازیکنان و اعضای کادر فنی برسد یا مدیران فدراسیون نیز به دلیل نقش مدیریتی خود استحقاق دریافت آن را دارند؟

پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی ضوابط تصویب‌شده و نحوه اجرای آن‌هاست؛ موضوعی که در پرونده کفاشیان همچنان اهمیت دارد.

تکرار ماجرای حواله خودرو در جام جهانی ۲۰۲۲

ماجرای حواله خودرو به جام جهانی ۲۰۱۴ محدود نماند.

در جریان جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز اعطای مجوز واردات خودرو به اعضای تیم ملی فوتبال ایران خبرساز شد.

در سال ۱۴۰۲ گزارش‌هایی درباره ورود خودروهای خارجی برخی ملی‌پوشان، از جمله پورشه ماکان، مازراتی و رنجرور، به گمرک منتشر شد.

نام بازیکنانی مانند سردار آزمون، مهدی ترابی، پیام نیازمند، احمد نوراللهی و علی قلی‌زاده در گزارش‌های آن دوره دیده می‌شد.

تکرار این شیوه پاداش‌دهی در دوره‌های مختلف نشان می‌دهد مسئله مجوز واردات خودرو به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در ارتباط میان فوتبال حرفه‌ای و تصمیمات اقتصادی دولت تبدیل شده است.

آیا واگذاری مجوز واردات خودرو به پسر کفاشیان قانونی بود؟

کفاشیان با قاطعیت از قانونی بودن اقدام خود و پسرش دفاع کرده است؛ بااین‌حال، تأیید قطعی وضعیت حقوقی این معامله مستلزم بررسی اسناد مربوط به مجوز واردات در سال ۱۳۹۲ است.

برای ارزیابی این موضوع باید مشخص شود مجوز صادرشده به نام چه کسی بوده، آیا امکان استفاده شخص دیگر از آن وجود داشته و تشریفات ثبت سفارش، واردات و فروش خودرو چگونه انجام شده است.

صرف دریافت یک امتیاز اقتصادی دولتی یا استفاده خانوادگی از آن، به‌تنهایی اثبات‌کننده وقوع تخلف نیست. در مقابل، تأکید دریافت‌کننده بر قانونی بودن معامله نیز جای بررسی اسناد و مقررات را نمی‌گیرد.

در اطلاعات منتشرشده تاکنون، سند مستقلی که وقوع تخلف از سوی کفاشیان یا فرزندش را اثبات کند ارائه نشده است.

آنچه فعلاً روشن است، تأیید دریافت مجوز و انتقال امکان استفاده از آن به فرزندش در روایت شخص کفاشیان است.

جمع‌بندی؛ پرونده‌ای قدیمی با پرسش‌های تازه

اظهارات تازه علی کفاشیان درباره پاداش صعود تیم ملی ایران به جام جهانی ۲۰۱۴، بار دیگر یکی از بحث‌های قدیمی فوتبال کشور را زنده کرده است.

اگرچه تعلق گرفتن مجوز واردات خودرو به رئیس وقت فدراسیون در گزارش‌های سال ۱۳۹۲ نیز مطرح شده بود، توضیح او درباره دخالت یک مقام وزارت ورزش در اضافه شدن نامش به فهرست و استفاده پسرش از این امتیاز، جزئیات تازه‌ای به پرونده افزوده است.

مهم‌ترین موضوع اکنون نه صرفاً دریافت یک مجوز، بلکه شفافیت در نحوه انتخاب مشمولان پاداش، امکان واگذاری امتیاز و میزان منافع اقتصادی حاصل از آن است.

روشن شدن این موارد می‌تواند به پاسخ دادن به پرسشی فراتر از پرونده شخصی کفاشیان کمک کند: آیا نظام پاداش‌دهی در فوتبال ایران به اندازه کافی شفاف، عادلانه و مبتنی بر ضوابط مشخص بوده است؟