قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۶ چه شد؟ اختلاف ۲۵ هزار تومانی دولت و کشاورزان؛ وزیر از اعلام نرخ جدید خبر داد

تعیین قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید به یکی از مسائل مهم بخش کشاورزی تبدیل شده است. با وجود آغاز فصل کشت پاییزه و افزایش هزینه نهاده‌های تولید، کشاورزان همچنان منتظر اعلام قیمتی هستند که بتوانند بر اساس آن درباره هزینه‌ها و درآمد احتمالی خود برنامه‌ریزی کنند.

غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در توضیح آخرین وضعیت تعیین قیمت اعلام کرده است که شورای قیمت‌گذاری و اتخاذ سیاست‌های حمایتی محصولات اساسی کشاورزی طی ماه‌های گذشته جلسات متعددی برگزار کرده، اما هنوز اعضا بر سر رقم نهایی به توافق نرسیده‌اند.

به گفته او، این شورا ۹ عضو دارد و تعیین نرخ خرید تضمینی مستلزم تصویب قیمت در چارچوب مقررات شوراست.

وزیر جهاد کشاورزی تأکید کرده است که وزارتخانه مسئول ابلاغ قیمت مصوب است و تا زمانی که تصمیم نهایی اتخاذ نشود، امکان اعلام نرخ قطعی وجود ندارد.

نوری قزلجه همچنین طولانی شدن مذاکرات را ناشی از بررسی دیدگاه‌های مختلف برای رعایت منافع کشاورزان دانسته و ابراز امیدواری کرده است که قیمت جدید به‌زودی نهایی شود.

بااین‌حال، تا زمان بررسی منابع در شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، نرخ قطعی جدیدی برای خرید تضمینی گندم سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ در منابع بررسی‌شده تأیید نشده است.

قیمت پیشنهادی گندم برای سال ۱۴۰۶ چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در جلسات شورای قیمت‌گذاری، اختلاف میان نرخ پیشنهادی تولیدکنندگان و ارقامی است که از سوی برخی نمایندگان دولتی مطرح شده‌اند.

عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندم‌کاران، اعلام کرده است که بر اساس محاسبات کارشناسی مربوط به هزینه تولید، نرخ ۸۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم گندم پیشنهاد شده است.

به گفته او، این رقم با در نظر گرفتن سود متعارف کشاورزان محاسبه شده و در کمیسیون‌های تخصصی مورد بررسی قرار گرفته است.

در مقابل، هاشمی مدعی شده که نمایندگان سازمان برنامه و بودجه و وزارت امور اقتصادی و دارایی بر نرخ حدود ۶۰ هزار تومان تأکید دارند.

این ادعا درباره موضع دو دستگاه دولتی، در گزارش‌های بررسی‌شده به‌صورت مستقل از سوی آن دستگاه‌ها تأیید نشده است.

بنابراین، ارقام ۶۰ و ۸۵ هزار تومان را باید قیمت‌های مطرح‌شده در فرآیند مذاکره دانست، نه نرخ‌های رسمی و لازم‌الاجرای خرید گندم.

جدول آخرین نرخ‌های خرید تضمینی گندم و پیشنهادهای سال جدید

اعداد جدول مربوط به مقاطع زمانی و مبانی محاسبه متفاوت‌اند. به‌ویژه رقم میانگین گزارش‌شده نباید با نرخ پایه گندم در همه درجات کیفی یکسان فرض شود.

اختلاف ۲۵ هزار تومانی بر سر قیمت گندم؛ چه کسی کوتاه می‌آید؟

فاصله میان دو رقم ۶۰ و ۸۵ هزار تومان، برای هر کیلوگرم گندم معادل ۲۵ هزار تومان است.

این اختلاف در مقیاس تولید کشاورزی بسیار قابل‌توجه خواهد بود.

برای نمونه، یک کشاورز که ۱۰ تن گندم تحویل شبکه خرید تضمینی می‌دهد، در صورت خرید محصول با نرخ ۸۵ هزار تومان، ۸۵۰ میلیون تومان درآمد ناخالص خواهد داشت.

اما اگر همان مقدار گندم با نرخ ۶۰ هزار تومان خریداری شود، درآمد ناخالص او به ۶۰۰ میلیون تومان کاهش می‌یابد.

در این مثال، اختلاف درآمد به ۲۵۰ میلیون تومان می‌رسد.

البته درآمد ناخالص با سود خالص کشاورز تفاوت دارد و باید هزینه بذر، کود، آب، سوخت، دستمزد کارگر، ماشین‌آلات و سایر مخارج تولید از آن کسر شود.

این محاسبه نشان می‌دهد چرا تعیین قیمت گندم برای تولیدکنندگان اهمیت زیادی دارد و اختلاف‌نظر درباره نرخ نهایی، صرفاً یک بحث اداری نیست.

تأخیر در اعلام قیمت گندم؛ مهلت قانونی چه زمانی بوده است؟

یکی از مهم‌ترین ابعاد این موضوع، عبور از مهلت قانونی تعیین نرخ خرید تضمینی است.

مطابق قانون اصلاح تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی، قیمت محصولات مشمول خرید تضمینی باید حداکثر تا پایان تیرماه تعیین شود. همچنین مصوبات شورا باید ظرف یک هفته پس از تصویب ابلاغ و اعلام عمومی شوند.

این در حالی است که به گفته هوشنگ هادیان‌پور، سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس، نخستین جلسه شورای قیمت‌گذاری با حضور اعضای شورا در هفتم مهرماه برگزار شده است.

البته این موضوع با اظهارات وزیر درباره برگزاری جلسات سه‌ماهه لزوماً تناقض ندارد؛ زیرا نشست‌های کمیسیون تخصصی و جلسات اصلی شورای قیمت‌گذاری دو مرحله متفاوت هستند.

بااین‌حال، نتیجه عملی آن است که کشاورزان پس از آغاز سال زراعی جدید همچنان از نرخ قطعی خرید محصول خود اطلاع ندارند.

چرا اعلام دیرهنگام قیمت گندم برای کشاورزان خطرناک است؟

گندم‌کاران پیش از آغاز کشت باید درباره سطح زیر کشت، خرید بذر، تأمین کود و هزینه ماشین‌آلات تصمیم‌گیری کنند.

وقتی قیمت خرید تضمینی مشخص نباشد، محاسبه سودآوری تولید دشوارتر می‌شود.

برای مثال، کشاورزی که با افزایش هزینه کود، سوخت و دستمزد روبه‌روست، باید بداند محصول نهایی او با چه قیمتی خریداری خواهد شد.

اگر نرخ اعلام‌شده هزینه‌های تولید را پوشش ندهد، ممکن است انگیزه کشت گندم کاهش یابد یا سرمایه‌گذاری لازم برای افزایش عملکرد مزرعه انجام نشود.

از سوی دیگر، تعیین نرخ بالا بدون پیش‌بینی منابع مالی نیز می‌تواند پرداخت به‌موقع مطالبات کشاورزان را با مشکل مواجه کند.

بنابراین، مسئله اصلی تنها رسیدن به یک عدد بالاتر یا پایین‌تر نیست؛ بلکه تعیین قیمتی قابل اجرا، متناسب با هزینه تولید و همراه با سازوکار پرداخت منظم است.

خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ چقدر بود؟

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی رئیس بنیاد ملی گندم‌کاران، میزان خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ به حدود هشت میلیون و ۴۸۱ هزار تن رسید.

این میزان محصول را بیش از ۶۱۴ هزار کشاورز به مراکز خرید تحویل داده‌اند.

چنین حجمی نشان می‌دهد حتی تغییر محدود نرخ خرید هر کیلوگرم گندم می‌تواند آثار مالی گسترده‌ای بر بودجه خرید تضمینی داشته باشد.

برای مثال، افزایش یک هزار تومان در قیمت خرید هر کیلوگرم، برای حجم فرضی هشت میلیون و ۴۸۱ هزار تن، بیش از هشت هزار و ۴۸۱ میلیارد تومان هزینه اضافی ایجاد می‌کند.

البته این محاسبه صرفاً برای نشان دادن ابعاد مالی است و حجم خرید سال آینده ممکن است متفاوت باشد.

هم‌زمان، موضوع پرداخت مطالبات باقی‌مانده گندم‌کاران نیز همچنان مطرح است. وزیر جهاد کشاورزی هفتم آبان از تأمین منابع لازم و برنامه پرداخت باقی مطالبات تا سه‌شنبه آینده خبر داده است.

تحقق این وعده، در کنار اعلام قیمت جدید، می‌تواند بر اعتماد تولیدکنندگان اثرگذار باشد.

افزایش قیمت خرید گندم چه تأثیری بر قیمت نان دارد؟

یکی از نگرانی‌های عمومی درباره افزایش قیمت خرید تضمینی گندم، احتمال تأثیر آن بر هزینه تولید آرد و نان است.

بااین‌حال، رابطه این دو قیمت مستقیم و یکسان نیست.

قیمت نهایی نان علاوه بر بهای گندم، به سیاست‌های حمایتی دولت، هزینه آسیابانی، دستمزد، انرژی و نظام توزیع آرد وابسته است.

بنابراین، تصویب نرخ بالاتر برای خرید گندم الزاماً به معنای افزایش فوری و هم‌اندازه قیمت نان برای مصرف‌کنندگان نخواهد بود.

از طرف دیگر، پایین نگه داشتن نرخ خرید گندم نیز ممکن است در بلندمدت به کاهش انگیزه تولید داخلی و افزایش نیاز به واردات منجر شود.

سیاست‌گذار باید میان حمایت از تولیدکننده، پایداری بودجه عمومی و حفظ قدرت خرید مصرف‌کننده تعادل برقرار کند.

پیش‌بینی قیمت خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۶

با توجه به اختلاف موجود میان پیشنهادهای ۶۰ و ۸۵ هزار تومانی، چند سناریو برای تصمیم نهایی شورا قابل تصور است.

در یک سناریو، شورا ممکن است رقمی نزدیک به پیشنهاد نمایندگان کشاورزان تصویب کند. در این صورت، هزینه خرید تضمینی افزایش می‌یابد و تأمین منابع پرداخت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در سناریوی دیگر، ممکن است اعضا بر سر نرخی میانی توافق کنند یا برای جبران بخشی از هزینه‌های تولید، سیاست‌های حمایتی مکمل در نظر بگیرند.

همچنین نمایندگان کشاورزان خواستار آن شده‌اند که در صورت تغییر محسوس نرخ تورم، امکان بازنگری قیمت در ماه‌های آینده فراهم باشد.

بااین‌حال، هیچ‌یک از این سناریوها تا زمان تصویب و ابلاغ رسمی، نرخ قطعی خرید تضمینی گندم نیستند.

جمع‌بندی؛ گندم‌کاران همچنان در انتظار قیمت نهایی

اظهارات غلامرضا نوری قزلجه نشان می‌دهد تعیین قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ با وجود برگزاری جلسات متعدد هنوز نهایی نشده است.

اختلاف میان پیشنهاد نمایندگان کشاورزان و ارقام مطرح‌شده از سوی برخی اعضای دولتی، همراه با نگرانی درباره هزینه تولید و منابع مالی، از مهم‌ترین عوامل طولانی شدن تصمیم‌گیری است.

در مجموع، تعیین هرچه سریع‌تر یک نرخ شفاف و قابل اجرا می‌تواند به برنامه‌ریزی کشاورزان و تأمین پایدار گندم کمک کند. تا زمان اعلام مصوبه رسمی، رقم ۸۵ هزار تومان همچنان پیشنهاد است و نباید آن را قیمت قطعی خرید تضمینی گندم سال ۱۴۰۶ معرفی کرد.