شوک جدید به قیمت ماکارونی و نان صنعتی؛ گندم ۱۵۲ درصد گران شد | قیمتها در آبان ۱۴۰۵ چقدر افزایش مییابد؟
بازار صنایع غذایی ایران در نخستین روزهای آبان با یکی از مهمترین تغییرات قیمتی مواد اولیه روبهرو شده است.
براساس گزارشهای منتشرشده از مصوبه ستاد تنظیم بازار، شرکت بازرگانی دولتی ایران از ابتدای آبانماه نرخ ۶۰ هزار تومان را مبنای فروش هر کیلوگرم گندم مصرفی صنایع ماکارونی و برخی واحدهای تولید نان قرار داده است.
این در حالی است که قیمت قبلی گندم مورد اشاره در مصوبه، ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان بود.
به این ترتیب، هزینه خرید هر کیلوگرم از این نهاده تولیدی ۳۶ هزار و ۱۵۰ تومان افزایش یافته است.
این تغییر معادل رشد تقریبی ۱۵۱.۶ درصدی قیمت گندم است؛ به بیان دیگر، واحدهای تولیدکننده برای خرید مقدار یکسانی از این ماده اولیه باید حدود ۲.۵ برابر گذشته هزینه کنند.
خبرگزاریهای تسنیم و مهر روز یکشنبه دهم آبان، جزئیات این افزایش قیمت را منتشر کردند و تأکید داشتند نرخ جدید از ابتدای ماه مبنای عرضه گندم به واحدهای مشمول قرار گرفته است.
جدول قیمت جدید گندم و آرد صنعتی در آبان ۱۴۰۵
بررسی گزارشهای رسمی و صنفی نشان میدهد افزایش قیمت تنها به گندم محدود نمانده و هزینه تأمین آرد صنعتی نیز با رشد قابلتوجهی همراه شده است.
| نوع محصول | قیمت قبلی هر کیلو | قیمت جدید هر کیلو |
|---|---|---|
| گندم مشمول مصوبه جدید | ۲۳٬۸۵۰ تومان | ۶۰٬۰۰۰ تومان |
| آرد مورد استفاده در نانهای صنعتی، طبق گزارش صنفی | ۳۰٬۲۰۰ تومان | حدود ۷۸٬۷۰۰ تومان |
| هزینه نهایی تأمین آرد صنعتی با احتساب هزینههای جانبی، طبق اظهارات صنفی | — | حدود ۸۰٬۰۰۰ تومان |
نکته مهم اینکه نرخ ۶۰ هزار تومان مربوط به گندم و رقم حدود ۷۸ هزار و ۷۰۰ تومان مربوط به آرد صنعتی است.
همچنین در گزارشهای مختلف، رقم ۸۰ هزار تومان گاهی بهعنوان هزینه نهایی تأمین گندم یا آرد با احتساب حملونقل مطرح شده است. ازاینرو، این رقم نباید بدون بررسی جزئیات، قیمت رسمی فروش گندم از سوی دولت تلقی شود.
چرا قیمت گندم از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان رسید؟
مهمترین موضوع در تصمیم جدید، تغییر سیاست قیمتگذاری و حمایت از مواد اولیه مورد استفاده برخی صنایع غذایی است.
تا پیش از این، بخشی از گندم موردنیاز واحدهای تولیدکننده ماکارونی و نان صنعتی با نرخ حمایتی یا نیمهیارانهای تأمین میشد.
اما با اجرای تصمیم جدید، قیمت فروش گندم به این واحدها افزایش یافته و فاصله آن با نرخهای آزاد کاهش پیدا کرده است.
محمدجواد کرمی، رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف تهران، پیشتر اعلام کرده بود که یارانه آرد مورد استفاده در تولید ماکارونی و نان صنعتی حذف شده است.
به گفته او، تغییر نظام قیمتگذاری باعث شده هزینه مواد اولیه کارخانهها با افزایش قابلتوجهی همراه شود.
البته این تغییر نباید با حذف یارانه تمام انواع نان اشتباه گرفته شود؛ زیرا سازوکار تأمین آرد نانواییهای سنتی با واحدهای تولید نان صنعتی تفاوت دارد.
چرا در بعضی گزارشها قیمت قبلی گندم ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان است؟
یکی از ابهامات اخبار اخیر، اختلاف میان قیمتهای قبلی اعلامشده برای گندم است.
در گزارش مصوبه جدید ستاد تنظیم بازار، نرخ پایه قبلی ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان ذکر شده است.
در مقابل، محمدجواد کرمی در برخی اظهارات صنفی، از افزایش قیمت گندم از ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان به حدود ۶۰ هزار تومان سخن گفته است.
برای محاسبه درصد افزایش قیمت باید مشخص باشد نرخ مبنا مربوط به چه نوع گندم، چه دوره زمانی و چه شیوه تأمینی بوده است.
اگر نرخ ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان را مبنا قرار دهیم، افزایش قیمت حدود ۱۵۲ درصد است.
اما با مبنای ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان، میزان رشد تقریباً ۱۰۳ درصد خواهد بود.
بنابراین این دو عدد نباید بدون توضیح جایگزین یکدیگر شوند. برای بررسی دقیقتر، انتشار جزئیات مصوبه و نرخهای مربوط به هر گروه از مصرفکنندگان صنعتی ضروری است.
قیمت ماکارونی چقدر افزایش مییابد؟ تأثیر گندم ۶۰ هزار تومانی بر کارخانهها
ماکارونی یکی از محصولات غذایی است که ماده اولیه اصلی آن از گندم و فرآوردههای آردی تأمین میشود.
به همین دلیل، افزایش قیمت گندم میتواند مستقیماً هزینه تولید این محصول را تحت تأثیر قرار دهد.
بااینحال، قیمت نهایی ماکارونی فقط به نرخ گندم وابسته نیست.
هزینه تبدیل گندم به آرد یا سمولینا، دستمزد کارگران، انرژی، بستهبندی، استهلاک تجهیزات، حملونقل و سود شبکه توزیع نیز در قیمت مصرفکننده نقش دارند.
بنابراین حتی اگر نرخ گندم حدود ۱۵۲ درصد افزایش یافته باشد، نمیتوان نتیجه گرفت قیمت بستههای ماکارونی نیز دقیقاً به همین میزان رشد خواهد کرد.
برای محاسبه افزایش احتمالی، باید سهم واقعی گندم در هزینه تمامشده کارخانه مشخص شود.
از سوی دیگر، موجودی مواد اولیه خریداریشده با نرخ قبلی نیز ممکن است در زمان و میزان اعمال قیمتهای جدید تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، تغییر قیمت مصرفکننده ممکن است با فاصله زمانی نسبت به افزایش نرخ گندم اتفاق بیفتد.
قیمت ماکارونی ۷۰۰ گرمی در آبان ۱۴۰۵ چقدر میشود؟
یکی از پرسشهای مصرفکنندگان، نرخ جدید بستههای پرمصرف ماکارونی است.
رسول مژده شفق، سخنگوی انجمن صنفی ماکارونی، در شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرده بود که با افزایش قیمت گندم به محدوده ۲۴ هزار تومان، قیمت بسته ماکارونی ۷۰۰ گرمی به حدود ۷۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.
او همان زمان هشدار داده بود که افزایش نرخ گندم به محدوده ۶۰ هزار تومان میتواند قیمت محصولات را بار دیگر تحت تأثیر قرار دهد.
بااینحال، این رقم مربوط به شهریور است و نمیتوان آن را قیمت قطعی امروز تمام برندهای ماکارونی دانست.
همچنین تا زمان بررسی گزارشهای روز دهم آبان، نرخنامه سراسری جدیدی که قیمت نهایی بستههای ماکارونی را پس از اجرای مصوبه مشخص کند، در منابع بررسیشده تأیید نشد.
بنابراین اعلام قیمت مشخص برای بستههای ۵۰۰ یا ۷۰۰ گرمی در شرایط فعلی بدون استناد به نرخنامه جدید، دقیق نخواهد بود.
گرانی نان صنعتی آغاز شد؛ افزایش ۵۵ درصدی نرخ برخی محصولات
درحالیکه قیمت جدید ماکارونی هنوز بهصورت کامل روشن نشده، آثار افزایش نرخ مواد اولیه در بازار نانهای صنعتی زودتر مشاهده شده است.
محمدجواد کرمی در چهارم آبان از ارسال نرخنامه جدید نانهای صنعتی با افزایش متوسط اعلامشده ۵۵ درصدی خبر داد.
در گزارش پنجم آبان نیز نرخهای تازهای برای برخی محصولات نان حجیم و نیمهحجیم منتشر شد.
براساس این گزارشها، قیمت نان باگت فرانسوی به ۹۰ هزار تومان و نیمباگت و نان همبرگری به ۴۵ هزار تومان رسیده است.
البته قیمت نانهای صنعتی به وزن، نوع محصول، کیفیت مواد اولیه و واحد عرضهکننده بستگی دارد.
این تغییرات نشان میدهد فشار افزایش هزینه مواد اولیه در بخشی از بازار نان به مصرفکننده منتقل شده است.
بااینحال، نمیتوان نرخهای مربوط به نانهای صنعتی را به تمام نانهای سنتی تعمیم داد.
حذف آرد نوع ۶ چه تأثیری بر بازار نان دارد؟
یکی دیگر از مسائل مطرحشده در اظهارات رئیس کارگروه آرد و نان، حذف آرد نوع ۶ از زنجیره توزیع مورد اشاره فعالان صنفی است.
به گفته کرمی، تغییر ساختار تأمین آرد و حذف برخی حمایتهای قبلی باعث شده واحدهای تولیدی با هزینههای بیشتری مواجه شوند.
این موضوع برای نانواییهای صنعتی و تولیدکنندگان نانهای حجیم اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا آرد بخش اصلی مواد اولیه آنها را تشکیل میدهد.
زمانی که قیمت آرد افزایش پیدا میکند، واحد تولیدی باید میان افزایش قیمت فروش، کاهش حاشیه سود یا اصلاح فرآیند تولید یکی را انتخاب کند.
در شرایطی که قدرت خرید مصرفکنندگان محدود باشد، انتقال کامل افزایش هزینه به قیمت نهایی نیز ممکن است باعث کاهش فروش شود.
به همین دلیل، برخی واحدها ممکن است با فشار نقدینگی، کاهش حاشیه سود و دشواری تأمین مواد اولیه مواجه شوند.
افزایش قیمت گندم چه اثری بر قدرت خرید خانوارها دارد؟
ماکارونی و نان از اقلام پرمصرف سبد غذایی بسیاری از خانوارهای ایرانی هستند.
ماکارونی به دلیل ماندگاری نسبتاً بالا، آمادهسازی آسان و امکان استفاده در وعدههای مختلف، برای بخشی از مصرفکنندگان یک غذای پرکاربرد محسوب میشود.
افزایش قیمت این محصول میتواند هزینه تهیه وعدههای غذایی را بالا ببرد؛ بهویژه برای خانوادههایی که ناچارند بخش بزرگی از درآمد خود را صرف خوراک کنند.
از سوی دیگر، ماکارونی از کالاهای قابل خرید در طرح کالابرگ الکترونیکی نیز به شمار میرود.
در صورتی که قیمت نهایی این محصول افزایش پیدا کند، اعتبار ثابت کالابرگ ممکن است امکان خرید مقدار کمتری از آن را فراهم کند.
البته میزان اثر واقعی بر خانوارها به قیمت نهایی محصولات، نحوه اجرای کالابرگ و تغییرات احتمالی حمایتهای دولتی بستگی دارد.
آیا گرانی گندم به معنای افزایش قیمت نان سنتی است؟
یکی از نگرانیهای مهم مردم این است که آیا مصوبه جدید موجب افزایش قیمت تمام انواع نان خواهد شد؟
براساس گزارشهای منتشرشده، تصمیم مورد بحث مستقیماً به گندم مصرفی واحدهای تولیدکننده ماکارونی، نان صنعتی و نانهای حجیم و نیمهحجیم مربوط است.
در مقابل، نانواییهای سنتی یارانهبگیر از نظام تأمین و قیمتگذاری متفاوتی استفاده میکنند.
به همین دلیل، نمیتوان از افزایش قیمت گندم صنعتی نتیجه گرفت که نرخ نانهای سنتی مانند لواش، سنگک، تافتون و بربری نیز با همین نسبت افزایش یافته است.
هرگونه تغییر نرخ این محصولات باید بر اساس مقررات و تصمیمهای مربوط به همان بخش بررسی شود.
پیشبینی قیمت ماکارونی و نان صنعتی در آبان ۱۴۰۵
با اجرای نرخ جدید گندم، سه سناریو برای بازار محصولات آردی قابل بررسی است.
سناریوی نخست؛ افزایش قیمت محصولات: اگر کارخانهها مواد اولیه جدید را با نرخ ۶۰ هزار تومان تأمین کنند و هزینههای تولید افزایش یابد، احتمال اصلاح قیمت فروش ماکارونی و سایر محصولات آردی وجود دارد.
سناریوی دوم؛ افزایش تدریجی قیمتها: اگر تولیدکنندگان همچنان موجودی مواد اولیه خریداریشده با قیمت قبلی داشته باشند، ممکن است افزایش قیمت مصرفکننده با فاصله زمانی اتفاق بیفتد.
سناریوی سوم؛ کاهش حجم تولید یا فشار بر نقدینگی: اگر تولیدکنندگان نتوانند هزینههای جدید را از طریق فروش جبران کنند، ممکن است برای تأمین سرمایه در گردش یا حفظ ظرفیت تولید با مشکل روبهرو شوند.
در چنین شرایطی، تصمیمهای بعدی ستاد تنظیم بازار، نحوه تأمین گندم و سیاست قیمتگذاری کارخانهها اهمیت زیادی خواهد داشت.
جمعبندی؛ آیا موج جدید گرانی ماکارونی در راه است؟
افزایش قیمت گندم مصرفی صنایع غذایی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان، یکی از مهمترین تغییرات هزینه تولید در بازار محصولات آردی در آبان ۱۴۰۵ است.
این تصمیم که از ابتدای ماه مبنای عرضه گندم توسط شرکت بازرگانی دولتی قرار گرفته، میتواند هزینه تمامشده ماکارونی و نان صنعتی را افزایش دهد.
در بخش نانهای صنعتی، گزارشهایی از اجرای نرخنامههای جدید منتشر شده است؛ اما قیمت نهایی ماکارونی پس از افزایش نرخ گندم هنوز بهصورت سراسری و قابل استناد مشخص نشده است.
آنچه اکنون قطعی است، افزایش حدود ۱۵۲ درصدی قیمت گندم مشمول مصوبه است؛ اما میزان گرانی ماکارونی در فروشگاهها هنوز مشخص نیست و نباید این دو درصد را یکسان دانست.
در روزهای آینده، انتشار نرخنامههای تولیدکنندگان، وضعیت موجودی مواد اولیه و نحوه تأمین سرمایه در گردش کارخانهها میتواند تصویر روشنتری از آینده قیمت ماکارونی ارائه دهد.
اگر حمایتهای مؤثر از قدرت خرید خانوارها همزمان با اصلاح قیمت مواد اولیه اجرا نشود، احتمال افزایش فشار هزینهای بر مصرفکنندگان وجود خواهد داشت؛ موضوعی که اهمیت نظارت بر بازار و شفافیت قیمتگذاری را دوچندان میکند.