راز اختلاف عجیب ۶ دلاری قیمت نفت برنت فاش شد؛ چرا بلومبرگ ۱۱۹ دلار و تریدینگ‌اکونومیکس ۱۱۳ دلار نشان می‌دهد؟

بازار جهانی نفت در روزهای اخیر تحت تأثیر افزایش تنش‌های خاورمیانه و نگرانی درباره امنیت انتقال انرژی، نوسانات شدیدی را تجربه کرده است.

در این شرایط، اختلاف قیمت نفت برنت در بعضی پایگاه‌های اطلاع‌رسانی اقتصادی توجه کاربران را جلب کرده است.

پرسش اصلی این است که چگونه ممکن است یک سایت قیمت نفت برنت را نزدیک ۱۱۹ دلار و سایت دیگر حدود ۱۱۳ دلار اعلام کند، در حالی که هر دو از منابع شناخته‌شده بازارهای مالی محسوب می‌شوند؟

پاسخ به ساختار معاملات نفت مربوط می‌شود.

برنت برخلاف تصور عمومی، تنها یک قیمت مشخص و ثابت ندارد. این شاخص شامل قراردادهای آتی با سررسیدهای مختلف، ارزیابی قیمت نفت فیزیکی و ابزارهای مالی مبتنی بر قیمت نفت است.

هرکدام از این ابزارها ممکن است قیمت متفاوتی داشته باشند؛ حتی زمانی که تمام اطلاعات به یک روز معاملاتی مربوط باشد.

بررسی جدید داده‌های بورس بین‌قاره‌ای ICE، رویترز، اویل‌پرایس و تریدینگ‌اکونومیکس نشان می‌دهد در پایان معاملات جمعه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، قرارداد دسامبر نفت برنت ۱۱۷.۶۴ دلار و قرارداد ژانویه ۲۰۲۷ معادل ۱۱۳.۴۳ دلار قیمت داشته است.

بنابراین، اختلاف قیمت حتی میان دو قرارداد رسمی نفت برنت نیز وجود داشته است.

جدول مقایسه قیمت نفت برنت؛ تفاوت ۱۱۳ تا ۱۱۹ دلار از کجاست؟

این جدول نشان می‌دهد اختلاف نرخ‌ها واقعی است، اما به معنای تناقض قطعی در گزارش بازار نیست.

برای نمونه، فاصله قرارداد دسامبر و ژانویه برابر با ۴ دلار و ۲۱ سنت است. همچنین اختلاف ارزیابی نفت فیزیکی ۱۱۸.۷۶ دلاری با نرخ ژانویه به ۵ دلار و ۳۳ سنت می‌رسد؛ رقمی نزدیک به اختلاف شش‌دلاری مورد بحث.

البته رقم مشخص ۱۱۹ دلار در تابلوی بلومبرگ به‌طور مستقل تأیید نشد و باید نماد و زمان ثبت آن بررسی شود. همچنین صفحه اصلی قراردادهای آتی اویل‌پرایس در زمان بررسی، برخلاف ادعای اولیه، نرخ ۱۱۳.۴۳ دلار را برای ژانویه نمایش می‌داد.

دلیل اول؛ تفاوت قرارداد نزدیک‌ترین ماه با پرمعامله‌ترین قرارداد

مهم‌ترین عامل اختلاف قیمت اخیر، تفاوت میان قراردادهای آتی نفت برنت است.

در بازارهای جهانی، معامله‌گران می‌توانند نفت را برای ماه‌های مختلف آینده خریدوفروش کنند.

به‌عنوان مثال، قرارداد تحویل دسامبر ۲۰۲۶ با قرارداد تحویل ژانویه ۲۰۲۷ یکسان نیست و ممکن است هرکدام قیمت مخصوص به خود داشته باشند.

در آخرین روز معاملاتی اکتبر، قرارداد دسامبر نفت برنت در سطح ۱۱۷.۶۴ دلار بسته شد، اما قرارداد ژانویه ۱۱۳.۴۳ دلار قیمت داشت.

اطلاعات اویل‌پرایس نشان می‌دهد حجم معاملات قرارداد ژانویه در آن روز حدود ۳۶۷ هزار قرارداد بود؛ در حالی که قرارداد دسامبر کمتر از ۲۴ هزار قرارداد معامله شد.

این تفاوت نشان می‌دهد بخش عمده فعالیت معامله‌گران به قرارداد ژانویه منتقل شده بود.

در نتیجه، سایتی که همچنان قرارداد نزدیک‌تر دسامبر را نمایش می‌داد، می‌توانست قیمت بالاتری نسبت به سایتی نشان دهد که قرارداد فعال ژانویه را مبنا قرار داده بود.

دلیل دوم؛ پایان قرارداد دسامبر در ۳۰ اکتبر

یکی از مهم‌ترین نکات در بررسی اختلاف قیمت نفت برنت، تاریخ انقضای قراردادهاست.

بر اساس تقویم رسمی بورس ICE، آخرین روز معاملات قرارداد نفت برنت برای تحویل دسامبر ۲۰۲۶، جمعه ۳۰ اکتبر بوده است.

قرارداد ژانویه ۲۰۲۷ نیز در روز ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد.

این موضوع توضیح می‌دهد چرا بعضی سایت‌ها در پایان هفته همچنان آخرین قیمت قرارداد دسامبر را نمایش می‌دهند، در حالی که صفحات اصلی دیگر به قرارداد ژانویه منتقل شده‌اند.

به این تغییر قرارداد مرجع، اصطلاحاً رول‌اور گفته می‌شود.

رول‌اور به معنای سقوط واقعی قیمت نفت نیست. در واقع، قیمت نمایش‌داده‌شده از یک قرارداد به قرارداد دیگری تغییر می‌کند.

بنابراین، اگر قیمت مرجع یک سایت از ۱۱۷.۶۴ دلار به ۱۱۳.۴۳ دلار تغییر کند، نمی‌توان بدون بررسی قراردادها نتیجه گرفت که نفت در بازار جهانی ناگهان بیش از چهار دلار ارزان شده است.

دلیل سوم؛ تفاوت نفت نقدی و قراردادهای آتی

عامل دیگر اختلاف قیمت، تفاوت بازار نفت فیزیکی و معاملات آتی است.

در معاملات فیزیکی، قیمت بر اساس مشخصات نفت، محل بارگیری، بازه تحویل و شرایط قرارداد تعیین می‌شود.

اما در معاملات آتی، قیمت به قراردادی مربوط است که برای سررسید مشخصی معامله می‌شود.

یکی از شاخص‌های مهم بازار فیزیکی، Dated Brent نام دارد که برای ارزیابی قیمت محموله‌های نفتی دریای شمال استفاده می‌شود.

بر اساس داده‌های منتشرشده برای ۳۰ اکتبر، این شاخص حدود ۱۱۸.۷۶ دلار بوده است.

این نرخ تقریباً ۵.۳ دلار از قرارداد ژانویه بالاتر قرار دارد.

به همین دلیل، مقایسه قیمت نفت فیزیکی با قرارداد آتی ماه بعد بدون توجه به نوع شاخص، ممکن است تصویر نادرستی از نوسانات ارائه دهد.

نکته مهم اینکه قیمت نفت فیزیکی نیز الزاماً به معنای تحویل فوری نیست و ممکن است به محموله‌هایی با بازه بارگیری مشخص مربوط باشد.

دلیل چهارم؛ تریدینگ‌اکونومیکس چگونه قیمت نفت را محاسبه می‌کند؟

یکی از پرسش‌های مطرح‌شده درباره اختلاف قیمت‌ها به روش نمایش اطلاعات در Trading Economics مربوط می‌شود.

این پایگاه در صفحه نفت برنت توضیح داده که قیمت نمایش‌داده‌شده بر اساس ابزار قرارداد مابه‌التفاوت یا CFD است که بازار مرجع نفت را دنبال می‌کند.

در آخرین داده منتشرشده، قیمت نفت برنت در این سایت برای ۳۰ اکتبر برابر با ۱۱۳.۴۳ دلار اعلام شده است.

قرارداد CFD ابزاری مالی است که ارزش آن از تغییرات قیمت دارایی پایه تأثیر می‌پذیرد.

اما باید به یک تفاوت مهم توجه کرد: استفاده از CFD به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که اختلاف قیمت برنت ناشی از روش محاسبه تریدینگ‌اکونومیکس است.

در نمونه فعلی، نرخ ۱۱۳.۴۳ دلاری این سایت دقیقاً با قیمت قرارداد ژانویه برنت مطابقت دارد.

بنابراین، توضیح مستندتر برای اختلاف اخیر، تفاوت قرارداد مرجع است؛ هرچند روش تهیه داده‌ها و زمان به‌روزرسانی نیز در موارد دیگر می‌توانند اختلاف ایجاد کنند.

بکواردیشن چیست و چرا نفت تحویل نزدیک گران‌تر است؟

یکی از مفاهیم مهم برای درک قیمت‌های اخیر نفت، وضعیت موسوم به Backwardation یا بکواردیشن است.

این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که قیمت قراردادهای نزدیک‌تر از قیمت قراردادهای دورتر بالاتر باشد.

در پایان اکتبر، قرارداد دسامبر نفت برنت ۱۱۷.۶۴ دلار قیمت داشت، اما قرارداد ژانویه ۱۱۳.۴۳ دلار و فوریه ۱۰۹.۵۶ دلار معامله شد.

این ساختار می‌تواند نشان‌دهنده ارزش بیشتر نفت قابل تحویل در کوتاه‌مدت باشد.

در شرایطی که بازار نگران اختلال در عرضه انرژی است، قیمت قراردادهای نزدیک ممکن است با سرعت بیشتری افزایش یابد.

با این حال، بکواردیشن به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که کمبود فیزیکی نفت رخ داده است؛ عوامل مالی، هزینه نگهداری و انتظارات معامله‌گران نیز بر فاصله سررسیدها تأثیر می‌گذارند.

کدام قیمت نفت برنت درست است؛ ۱۱۹ دلار یا ۱۱۳ دلار؟

برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید مشخص شود منظور از قیمت نفت برنت چیست.

اگر هدف بررسی آخرین قرارداد فعال آتی پس از انقضای دسامبر باشد، نرخ ۱۱۳.۴۳ دلار برای قرارداد ژانویه ۲۰۲۷ مبنای مناسب‌تری است.

اگر هدف بررسی قرارداد دسامبر در آخرین روز معاملاتی آن باشد، قیمت ۱۱۷.۶۴ دلار صحیح است.

اگر منظور ارزیابی نفت فیزیکی Dated Brent باشد، نرخ ثبت‌شده ۱۱۸.۷۶ دلار است.

در نتیجه، هیچ‌کدام از این اعداد را نمی‌توان صرفاً به دلیل متفاوت بودن، نادرست دانست.

اما برای استفاده رسانه‌ای باید نام قرارداد، تاریخ ثبت و نوع نرخ به‌درستی مشخص شود.

فعالان بازار نفت چگونه از اشتباه در مقایسه قیمت‌ها جلوگیری کنند؟

برای مقایسه دقیق قیمت نفت در سایت‌های مختلف، بررسی چند مشخصه ضروری است: نام شاخص، ماه تحویل، نوع بازار، زمان آخرین معامله و اینکه عدد نمایش‌داده‌شده قیمت آخرین معامله است یا قیمت تسویه رسمی.

همچنین باید توجه داشت نرخ‌های نمایش‌داده‌شده در روزهای تعطیل ممکن است مربوط به آخرین جلسه معاملاتی باشند.

در روز یکشنبه ۱ نوامبر ۲۰۲۶، بسیاری از صفحات بازار همچنان داده‌های پایان معاملات جمعه ۳۰ اکتبر را نمایش می‌دهند.

این مسئله در گزارش‌های اقتصادی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مقایسه قیمت‌های مربوط به قراردادها یا زمان‌های متفاوت می‌تواند به برداشت اشتباه درباره رشد یا سقوط نفت منجر شود.

جمع‌بندی؛ راز اختلاف قیمت نفت برنت روشن شد

اختلاف قیمت نفت برنت در اویل‌پرایس، بلومبرگ و تریدینگ‌اکونومیکس لزوماً ناشی از خطای اطلاعاتی نیست.

بررسی نرخ‌های پایان اکتبر نشان می‌دهد اختلاف قیمت قراردادهای دسامبر و ژانویه و تفاوت آن‌ها با ارزیابی نفت فیزیکی، بخش عمده فاصله مشاهده‌شده را توضیح می‌دهد.

قرارداد دسامبر با نرخ ۱۱۷.۶۴ دلار منقضی شد و قرارداد فعال ژانویه با قیمت ۱۱۳.۴۳ دلار جای آن را گرفت.

بنابراین، مهم‌ترین نکته این است که عبارت «قیمت نفت برنت» بدون مشخص کردن نوع قرارداد و زمان ثبت قیمت، اطلاعات کاملی در اختیار مخاطب قرار نمی‌دهد.

در بازار پرنوسان انرژی، تفاوت چنددلاری قیمت‌ها ممکن است نشانه تغییر قرارداد مرجع باشد، نه اشتباه یک سایت یا سقوط ناگهانی بازار.

برای گزارش دقیق قیمت نفت، باید مشخص شود عدد اعلام‌شده متعلق به کدام سررسید، کدام بازار و چه زمانی است. تنها در این صورت می‌توان قیمت‌های منتشرشده در منابع مختلف را با یکدیگر مقایسه کرد و تصویری درست از تحولات بازار جهانی انرژی ارائه داد.