شوک جدید به قیمت ماکارونی؛ بسته ۷۰۰ گرمی ۱۵۰ هزار تومان می‌شود؟ | جزئیات افزایش ۱۵۰ درصدی قیمت گندم

بازار ماکارونی در هفته دوم آبان ۱۴۰۵ وارد مرحله تازه‌ای از بلاتکلیفی قیمتی شده است. افزایش هزینه تأمین گندم، رشد قیمت ملزومات بسته‌بندی و نگرانی درباره سهمیه مواد اولیه کارخانه‌ها، شرایطی ایجاد کرده که تولیدکنندگان خواستار بازنگری در قیمت فروش محصولات خود شده‌اند.

رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، در گفت‌وگو با تلویزیون همشهری اعلام کرده است که با وجود افزایش هزینه‌های تولید، هنوز نرخ جدید ماکارونی از سوی سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان اعلام نشده است.

به گفته او، آخرین قیمت مصوب ماکارونی ۷۰۰ گرمی برای مصرف‌کننده ۷۸ هزار تومان بوده و در حال حاضر نیز این محصول در بخشی از بازار با همان نرخ عرضه می‌شود.

با این حال، شرایط شبکه توزیع تغییر کرده است. کاهش عرضه مستقیم کارخانه‌ها و افزایش قیمت خرید عمده باعث شده بنکداران با حاشیه سود محدودتری فعالیت کنند.

در چنین وضعیتی، احتمال افزایش قیمت مصرف‌کننده در روزهای آینده مطرح شده، اما هنوز نمی‌توان رقم مشخصی را به‌عنوان قیمت قطعی جدید اعلام کرد.

جدول قیمت ماکارونی و گندم؛ چه نرخ‌هایی تغییر کرده است؟

بر اساس اطلاعات منتشرشده از مصوبه ستاد تنظیم بازار و اظهارات رئیس اتحادیه بنکداران، وضعیت قیمت‌ها به شرح زیر است:

نکته مهم: رقم ۱۵۰ هزار تومان قیمت مصوب ماکارونی نیست، بلکه برآوردی است که به نقل از تولیدکنندگان درباره صرفه اقتصادی ادامه تولید مطرح شده است.

قیمت گندم ماکارونی ۱۵۱ درصد افزایش یافت

مهم‌ترین عامل تغییر وضعیت صنعت ماکارونی، تصمیم ستاد تنظیم بازار درباره نرخ گندم مورد استفاده کارخانه‌هاست.

بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم در ۱۰ آبان ۱۴۰۵، قیمت هر کیلوگرم گندم مصرفی این صنعت از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان افزایش یافته است.

به این ترتیب، قیمت گندم ۳۶ هزار و ۱۵۰ تومان در هر کیلوگرم بیشتر شده که معادل افزایش حدود ۱۵۱.۶ درصدی است.

این تغییر به معنای آن است که نرخ جدید بیش از ۲.۵ برابر قیمت قبلی است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شرکت بازرگانی دولتی ایران از ابتدای آبان، نرخ جدید را مبنای عرضه گندم به واحدهای مرتبط قرار داده است.

البته باید میان قیمت گندم و قیمت آرد تفاوت قائل شد. رقم ۲۳ هزار و ۸۵۰ تا ۶۰ هزار تومان در گزارش مصوبه، مربوط به گندم است؛ در حالی که بهای آرد تحویلی به کارخانه می‌تواند تحت تأثیر هزینه آسیابانی، حمل‌ونقل و سایر مخارج قرار گیرد.

بنابراین افزایش ۱۵۱ درصدی نرخ گندم را نباید بدون بررسی جزئیات، معادل افزایش دقیق قیمت آرد یا محصول نهایی دانست.

آیا قیمت ماکارونی ۷۰۰ گرمی به ۱۵۰ هزار تومان می‌رسد؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مصرف‌کنندگان، احتمال افزایش قیمت بسته ۷۰۰ گرمی ماکارونی به ۱۵۰ هزار تومان است.

رضا کنگری گفته است تولیدکنندگان با توجه به هزینه‌های جدید، قیمت کمتر از ۱۵۰ هزار تومان را برای این محصول اقتصادی نمی‌دانند.

اگر سازمان حمایت در نهایت چنین نرخی را تصویب کند، قیمت ماکارونی ۷۰۰ گرمی نسبت به نرخ ۷۸ هزار تومانی قبلی، ۷۲ هزار تومان افزایش خواهد یافت.

این تغییر به معنای رشد حدود ۹۲.۳ درصدی قیمت مصرف‌کننده خواهد بود.

در واقع، ماکارونی با نرخ ۱۵۰ هزار تومان تقریباً ۱.۹۲ برابر قیمت قبلی خواهد شد.

با این حال، هنوز مشخص نیست سازمان حمایت چه میزان افزایش را می‌پذیرد.

ممکن است قیمت نهایی کمتر از رقم پیشنهادی تولیدکنندگان تعیین شود یا در صورت تغییر شرایط تأمین مواد اولیه، محاسبات هزینه تولید بار دیگر مورد بررسی قرار گیرد.

بنابراین اعلام قطعی قیمت ۱۵۰ هزار تومانی در شرایط فعلی دقیق نیست.

چرا حاشیه سود بنکداران ماکارونی کاهش یافته است؟

یکی دیگر از پیامدهای شرایط جدید، کاهش فاصله میان قیمت خرید و فروش در شبکه توزیع است.

بر اساس توضیحات رئیس اتحادیه بنکداران، در ساختار قبلی کارخانه‌ها ماکارونی ۷۰۰ گرمی را حدود ۶۵ هزار تومان به بنکداران عرضه می‌کردند.

بنکداران نیز این محصول را با قیمت ۶۷ تا ۶۸ هزار تومان به شبکه خرده‌فروشی می‌فروختند تا مصرف‌کننده بتواند آن را با نرخ مصوب ۷۸ هزار تومان خریداری کند.

اما اکنون قیمت فروش بنکدار در برخی موارد به ۷۵ هزار تومان رسیده است.

در نتیجه، اگر قیمت مصرف‌کننده همچنان ۷۸ هزار تومان باقی بماند، فاصله میان قیمت خرید خرده‌فروش و قیمت نهایی تنها سه هزار تومان خواهد بود.

این مبلغ قبل از کسر هزینه‌های جاری فروشگاه است و نمی‌توان آن را سود خالص فروشنده دانست.

هزینه اجاره، دستمزد، حمل‌ونقل، ضایعات و سایر مخارج می‌تواند بخش مهمی از این فاصله را مصرف کند.

تداوم چنین وضعیتی ممکن است انگیزه عرضه محصول را کاهش دهد؛ به‌ویژه اگر فروشندگان نتوانند کالا را با شرایط قبلی تأمین کنند.

قطع سهمیه گندم کارخانه‌ها چه تأثیری بر بازار دارد؟

یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی فعالان بازار، تغییر یا قطع سهمیه گندم برخی تولیدکنندگان است.

کنگری با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده اعلام کرده که سهمیه گندم بعضی کارخانه‌ها قطع شده است.

اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، تولیدکنندگان ممکن است برای تأمین مواد اولیه با هزینه بیشتر یا دشواری‌های تازه روبه‌رو شوند.

این مسئله می‌تواند بر برنامه تولید، موجودی انبارها و زمان تحویل محصول به شبکه توزیع اثر بگذارد.

با این حال، برای ارزیابی میزان تأثیر این موضوع بر کل صنعت، لازم است تعداد واحدهای مشمول، ظرفیت تولید آن‌ها و میزان سهمیه تغییرکرده مشخص شود.

بدون این اطلاعات نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام کارخانه‌های ماکارونی با توقف تأمین مواد اولیه روبه‌رو شده‌اند.

افزایش قیمت آرد و گندم چگونه بر قیمت ماکارونی اثر می‌گذارد؟

گندم و فرآورده حاصل از آسیاب آن، بخش اصلی مواد اولیه تولید ماکارونی را تشکیل می‌دهند.

بنابراین تغییر قابل‌توجه قیمت گندم می‌تواند به افزایش هزینه تمام‌شده محصول منجر شود.

اما قیمت نهایی ماکارونی تنها از هزینه ماده اولیه تشکیل نشده است.

هزینه تولید شامل انرژی، دستمزد، بسته‌بندی، استهلاک تجهیزات، حمل‌ونقل، توزیع و حاشیه سود واحدهای اقتصادی نیز می‌شود.

از طرف دیگر، افزایش نرخ ارز می‌تواند قیمت برخی تجهیزات وارداتی و ملزومات بسته‌بندی را تحت تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل، افزایش ۱۵۱ درصدی قیمت گندم الزاماً به معنای افزایش ۱۵۱ درصدی قیمت ماکارونی نیست.

برای تعیین نرخ منطقی محصول نهایی باید سهم واقعی هر بخش از هزینه تولید بررسی شود.

گرانی ماکارونی چه فشاری به خانوارها وارد می‌کند؟

ماکارونی برای بسیاری از خانوارها یکی از گزینه‌های غذایی پرمصرف به شمار می‌رود.

این محصول به دلیل امکان نگهداری طولانی، سهولت پخت و قیمت تاریخی پایین‌تر نسبت به برخی غذاهای دیگر، جایگاه مشخصی در سبد خرید خانوارها دارد.

افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه تأمین مواد غذایی را برای خانواده‌های پرجمعیت بیشتر کند.

برای مثال، خرید چهار بسته ماکارونی ۷۰۰ گرمی با نرخ فعلی ۷۸ هزار تومان، ۳۱۲ هزار تومان هزینه دارد.

اگر قیمت هر بسته به ۱۵۰ هزار تومان برسد، هزینه خرید همین مقدار به ۶۰۰ هزار تومان افزایش می‌یابد.

به این ترتیب، یک خرید چهار بسته‌ای ۲۸۸ هزار تومان گران‌تر خواهد شد.

این محاسبه فرضی نشان می‌دهد حتی افزایش قیمت یک قلم غذایی می‌تواند بر هزینه ماهانه خانوار اثر قابل‌توجهی داشته باشد.

البته تا زمانی که نرخ جدید اعلام نشده، این ارقام صرفاً برای مقایسه سناریوها کاربرد دارند.

اثر احتمالی افزایش قیمت ماکارونی بر کالابرگ الکترونیکی

تغییر قیمت ماکارونی از منظر سیاست‌های حمایت معیشتی نیز اهمیت دارد.

در گزارش‌های اخیر، به جایگاه این محصول در سبد کالاهای مرتبط با طرح کالابرگ الکترونیکی اشاره شده است.

اگر قیمت کالاهای اساسی افزایش پیدا کند اما اعتبار حمایتی خانوارها ثابت بماند، تعداد کالاهایی که با اعتبار مشخص قابل خرید هستند کاهش خواهد یافت.

برای نمونه، اعتبار ثابتی که پیش‌تر امکان خرید چند بسته ماکارونی را فراهم می‌کرد، پس از افزایش احتمالی قیمت ممکن است تنها برای خرید تعداد کمتری کافی باشد.

به همین دلیل، هنگام تغییر قیمت کالاهای ضروری، بررسی قدرت خرید واقعی حمایت‌های معیشتی اهمیت دارد.

البته درباره میزان تغییر اعتبار کالابرگ یا سازوکار جبران افزایش احتمالی قیمت ماکارونی، تصمیم مشخص تازه‌ای در گزارش‌های بررسی‌شده اعلام نشده است.

پیش‌بینی قیمت ماکارونی در روزهای آینده

با توجه به افزایش نرخ گندم، درخواست تولیدکنندگان برای اصلاح قیمت و باقی ماندن نرخ مصرف‌کننده در سطح قبلی، سه سناریو برای بازار ماکارونی قابل بررسی است.

سناریوی نخست؛ تصویب افزایش قیمت

اگر سازمان حمایت پس از بررسی هزینه تولید، افزایش قیمت را تأیید کند، ماکارونی با نرخ جدید وارد شبکه توزیع خواهد شد.

میزان افزایش به محاسبات کارشناسی و تصمیم نهایی مرجع مسئول وابسته است.

سناریوی دوم؛ ادامه عرضه با قیمت قبلی

اگر اعلام نرخ جدید به تعویق بیفتد، ممکن است بخشی از کالاهای موجود همچنان با قیمت قبلی فروخته شوند.

در این وضعیت، شرایط تأمین محصول از کارخانه و میزان موجودی شبکه توزیع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

سناریوی سوم؛ تعدیل فشار هزینه تولید

اگر دولت برای تأمین گندم یا سایر نهاده‌های تولید سازوکار حمایتی جدیدی در نظر بگیرد، ممکن است فشار افزایش قیمت محصول نهایی تا حدی کاهش یابد.

البته در زمان تهیه این گزارش، اجرای چنین برنامه تازه‌ای برای صنعت ماکارونی تأیید نشده است.

جمع‌بندی؛ ماکارونی ۱۵۰ هزار تومانی قطعی شد؟

مصوبه ستاد تنظیم بازار برای افزایش قیمت گندم مصرفی صنعت ماکارونی، شرایط تولید و عرضه این محصول را تغییر داده است.

قیمت گندم از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان رسیده و تولیدکنندگان از افزایش شدید هزینه‌های خود سخن می‌گویند.

در همین حال، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران اعلام کرده که آخرین نرخ مصوب ماکارونی ۷۰۰ گرمی برای مصرف‌کننده ۷۸ هزار تومان بوده و هنوز قیمت جدیدی ابلاغ نشده است.

رقم ۱۵۰ هزار تومان نیز در حال حاضر صرفاً برآورد مطرح‌شده از سوی تولیدکنندگان درباره قیمت اقتصادی محصول است.

بنابراین افزایش قیمت ماکارونی محتمل است، اما ماکارونی ۷۰۰ گرمی ۱۵۰ هزار تومانی هنوز نرخ رسمی و قطعی بازار نیست.

مهم‌ترین موضوع در روزهای آینده، تصمیم سازمان حمایت درباره قیمت نهایی، وضعیت سهمیه گندم کارخانه‌ها و میزان عرضه محصول در شبکه توزیع خواهد بود.