فولاد ایرانیان
هشدار جدی درباره قیمت گندم؛ پول گندم‌کاران تسویه شد، اما بحران جدید در راه است؟
در حالی که دولت از تسویه ۴۰۴ هزار میلیارد تومان از مطالبات گندم‌کاران خبر داده، اختلاف بر سر قیمت خرید تضمینی گندم در سال زراعی جدید همچنان ادامه دارد. فعالان بخش کشاورزی هشدار می‌دهند که افزایش هزینه‌های تولید، تأخیر در پرداخت مطالبات و ابهام درباره کسورات بیمه‌ای می‌تواند سودآوری گندم‌کاری را کاهش دهد و امنیت غذایی کشور را با چالش‌های تازه‌ای مواجه کند.
۱۶:۴۲ - ۱۴ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار گندم ایران در شرایطی وارد مرحله حساس تصمیم‌گیری برای سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ شده که اختلاف میان نمایندگان کشاورزان و دستگاه‌های دولتی بر سر قیمت خرید تضمینی همچنان پابرجاست. اگرچه آخرین گزارش‌های رسمی از تسویه مطالبات فصل گذشته حکایت دارد، اما نگرانی تولیدکنندگان درباره قدرت خرید، هزینه‌های فزاینده تولید و زمان پرداخت بهای محصول همچنان ادامه دارد.
سید هامان هاشمی، نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران و رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی گرگان، با انتقاد از سازوکارهای موجود تأکید کرده است که قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی باید متناسب با واقعیت‌های اقتصادی، نرخ تورم و هزینه‌هایی باشد که کشاورزان از آغاز کشت تا دریافت مطالبات خود متحمل می‌شوند.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که تعیین نرخ جدید خرید تضمینی گندم هنوز به نتیجه نرسیده است. غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در تازه‌ترین اظهارات خود در ۱۳ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که مذاکرات برای دستیابی به توافق ادامه دارد و امیدوار است قیمت نهایی تا هفته آینده مشخص شود.
قیمت خرید تضمینی گندم در بن‌بست؛ کشاورزان چه می‌خواهند؟
یکی از مهم‌ترین چالش‌های بخش کشاورزی، فاصله میان نرخ پیشنهادی تولیدکنندگان و قیمت موردنظر برخی دستگاه‌های دولتی است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در سوم آبان، نمایندگان بنیاد ملی گندم‌کاران قیمت حدود ۸۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم گندم را مطرح کرده‌اند؛ در حالی که پیشنهادهایی در محدوده ۶۰ هزار تومان از سوی بخش‌هایی از دولت مورد بحث بوده است.
عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندم‌کاران، اعلام کرده که رقم پیشنهادی نمایندگان کشاورزان بر اساس محاسبه هزینه‌های تولید و شاخص‌های اقتصادی تعیین شده است. با این حال، اختلاف‌نظر اعضای شورای مربوطه مانع نهایی شدن قیمت شده است.
این اختلاف صرفاً بر سر افزایش یک عدد نیست؛ بلکه به شیوه محاسبه سود تولیدکننده و میزان حمایت از تولید داخلی مربوط می‌شود.
کشاورزان معتقدند هزینه خرید بذر، کود، سم، ماشین‌آلات، سوخت، دستمزد کارگران و حمل‌ونقل طی ماه‌های گذشته افزایش یافته است. بنابراین تعیین نرخ خرید بدون توجه به این هزینه‌ها ممکن است صرفه اقتصادی تولید را کاهش دهد.
در مقابل، سیاست‌گذاران باید محدودیت‌های بودجه عمومی و آثار مالی خرید تضمینی را نیز در نظر بگیرند؛ موضوعی که دستیابی به توافق را پیچیده‌تر می‌کند.
تأخیر در پرداخت پول گندم چه تأثیری بر درآمد کشاورزان دارد؟
سید هامان هاشمی یکی از مشکلات اساسی گندم‌کاران را فاصله زمانی میان تعیین قیمت، برداشت محصول و تسویه مطالبات می‌داند.
در بسیاری از مناطق کشور، کشاورزان هزینه‌های تولید را ماه‌ها پیش از برداشت پرداخت می‌کنند. فصل برداشت نیز بسته به شرایط اقلیمی مناطق متفاوت است، اما در بخش قابل‌توجهی از مزارع، محصول در بهار و تابستان تحویل مراکز خرید می‌شود.
چنانچه پرداخت بهای محصول چند ماه به تأخیر بیفتد، کشاورز در عمل بخشی از قدرت خرید درآمد خود را از دست می‌دهد.
برای مثال، اگر تولیدکننده مبلغ مشخصی بابت فروش گندم طلبکار باشد، افزایش قیمت نهاده‌ها در فاصله تحویل محصول تا دریافت وجه می‌تواند هزینه آماده‌سازی زمین برای کشت بعدی را افزایش دهد.
این مسئله به‌ویژه برای کشاورزان خرد اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بسیاری از آنان منابع مالی محدودی دارند و درآمد حاصل از فروش محصول، اصلی‌ترین سرمایه آنها برای ادامه فعالیت است.
از این منظر، پرداخت به‌موقع مطالبات می‌تواند به اندازه تعیین قیمت مناسب در حفظ انگیزه تولید اهمیت داشته باشد.
آخرین وضعیت مطالبات گندم‌کاران؛ ۴۰۴ هزار میلیارد تومان پرداخت شد
بررسی آخرین اطلاعات نشان می‌دهد دولت در ۱۳ آبان ۱۴۰۵ از تسویه کامل مطالبات ثبت‌شده تا نهم آبان خبر داده است.
حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، اعلام کرد که با واریز ۱۶ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان دیگر، مجموع پرداختی‌های فصل خرید تضمینی گندم به ۴۰۴ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان رسیده است.
به گفته وی، این پرداخت‌ها تمامی مطالبات مربوط به گندم‌های تحویل‌شده تا نهم آبان را پوشش می‌دهد.
با وجود این، تسویه مبالغ اسمی الزاماً به معنای برطرف شدن تمام مشکلات اقتصادی کشاورزان نیست.
موضوع مهم، زمان واقعی دریافت پول و میزان کاهش قدرت خرید در دوره انتظار است. همچنین اختلاف بر سر برخی کسورات و نحوه محاسبه آنها همچنان نیازمند شفاف‌سازی است.
بیمه اجباری گندم‌کاران؛ حمایت از تولید یا هزینه اضافی؟
یکی دیگر از محورهای انتقاد فعالان کشاورزی، موضوع بیمه اجباری و کسر مبالغ مربوط به آن از بهای گندم است.
سید هامان هاشمی معتقد است اصل بیمه محصولات کشاورزی، در صورت اجرای صحیح، می‌تواند به افزایش امنیت اقتصادی تولیدکنندگان کمک کند؛ اما این حمایت باید متناسب با واقعیت‌های تولید طراحی شود.
بر اساس اظهارات عباس پاپی‌زاده، نماینده مجلس، در پنجم آبان، حدود هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم گندم در ارتباط با هزینه بیمه محل اختلاف میان دستگاه‌های مسئول بوده است.
از سوی دیگر، برخی نمایندگان کشاورزان به کسر مبالغی بابت بیمه و انبارداری اعتراض کرده‌اند و خواستار شفاف‌سازی مبنای قانونی این کسورات شده‌اند.
اهمیت بیمه کشاورزی با توجه به خطر خشکسالی، سرمازدگی، سیل و آفات انکارناپذیر است؛ با این حال، کارآمدی آن به میزان پوشش خسارت، سهم پرداختی دولت و سرعت جبران زیان کشاورزان بستگی دارد.
چنانچه هزینه بیمه از درآمد تولیدکننده کسر شود، اما خدمات متناسبی ارائه نشود، این سیاست ممکن است به جای تقویت امنیت اقتصادی کشاورز، فشار نقدینگی او را افزایش دهد.
تورم چگونه سود گندم‌کاران را کاهش می‌دهد؟
یکی از نکات کلیدی در اظهارات هاشمی، ضرورت محاسبه آثار تورم در دوره تولید و فروش گندم است.
قیمت خرید تضمینی معمولاً برای یک سال زراعی تعیین می‌شود؛ در حالی که هزینه‌های تولید ممکن است طی همان دوره تغییر کند.
این تفاوت زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که کشاورز برای تأمین نهاده‌های موردنیاز خود به بازار مراجعه می‌کند و با قیمت‌هایی بالاتر از زمان آغاز کشت مواجه می‌شود.
در چنین شرایطی، افزایش اسمی نرخ خرید تضمینی لزوماً به معنای افزایش واقعی درآمد کشاورز نیست.
برای ارزیابی سودآوری گندم‌کاری باید درآمد فروش محصول را در کنار هزینه تولید هر هکتار، میزان عملکرد مزارع، هزینه تأمین سرمایه و زمان دریافت وجه بررسی کرد.
به همین دلیل، کارشناسان بر ضرورت استفاده از اطلاعات واقعی هزینه تولید در استان‌های مختلف تأکید دارند؛ زیرا شرایط گندم‌کاری در مناطق آبی و دیم یکسان نیست.
هشدار درباره کاهش تولید گندم و تهدید امنیت غذایی
گندم یکی از مهم‌ترین محصولات راهبردی ایران است و بخش بزرگی از نیاز غذایی خانوارها از طریق آرد و نان تأمین می‌شود.
در نتیجه، هرگونه کاهش انگیزه اقتصادی برای کشت این محصول می‌تواند بر تصمیم تولیدکنندگان در سال‌های آینده تأثیر بگذارد.
اگر سودآوری گندم در مقایسه با محصولات جایگزین کاهش پیدا کند، احتمال تغییر الگوی کشت در برخی مناطق افزایش می‌یابد.
البته تصمیم کشاورزان فقط تابع قیمت نیست و عواملی مانند منابع آب، شرایط آب‌وهوایی، محدودیت‌های قانونی و دسترسی به نهاده‌ها نیز نقش تعیین‌کننده دارند.
با این حال، تضعیف صرفه اقتصادی تولید داخلی می‌تواند وابستگی به واردات را افزایش دهد و کشور را بیشتر در معرض نوسانات بازار جهانی قرار دهد.
این موضوع نشان می‌دهد حمایت از گندم‌کاران صرفاً یک سیاست درآمدی نیست، بلکه با مدیریت ریسک تأمین کالاهای اساسی ارتباط مستقیم دارد.
دولت چه راهکاری برای اصلاح قیمت‌گذاری گندم دارد؟
بررسی چالش‌های موجود نشان می‌دهد اصلاح سازوکار خرید تضمینی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است.
مهم‌ترین مسئله، تعیین به‌موقع و شفاف قیمت خرید بر اساس هزینه واقعی تولید، سود متعارف، تورم و شرایط بازار است.
همچنین ایجاد سازوکاری مشخص برای پرداخت مطالبات در فاصله کوتاه پس از تحویل محصول می‌تواند نیاز کشاورزان به دریافت تسهیلات پرهزینه را کاهش دهد.
شفاف‌سازی نحوه محاسبه بیمه و کسورات، تقویت پوشش خسارت‌های کشاورزی و بررسی امکان جبران آثار تأخیر پرداخت نیز از موضوعاتی است که در مطالبات فعالان این بخش مطرح شده است.
در کنار این اقدامات، افزایش بهره‌وری مزارع، استفاده از بذرهای مناسب، توسعه روش‌های نوین آبیاری و کاهش ضایعات می‌تواند هزینه تولید هر کیلوگرم گندم را کاهش دهد.
آینده قیمت گندم در سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ چه خواهد شد؟
در حال حاضر، مهم‌ترین متغیر تعیین‌کننده آینده بازار گندم، نتیجه مذاکرات مسئولان درباره نرخ خرید تضمینی سال زراعی جدید است.
اختلاف قابل‌توجه پیشنهادهای مطرح‌شده نشان می‌دهد تصمیم نهایی باید میان هزینه تولید، درآمد کشاورزان و توان تأمین مالی دولت تعادل برقرار کند.
چنانچه قیمت مصوب با افزایش هزینه‌های تولید تناسب نداشته باشد، فشار بر سودآوری برخی مزارع ادامه خواهد یافت. در مقابل، تعیین نرخ بدون پیش‌بینی منابع مالی کافی نیز می‌تواند مشکل تأخیر در پرداخت مطالبات را در دوره‌های آینده تکرار کند.
بنابراین مسئله اصلی فقط تعیین قیمت بالاتر نیست؛ بلکه تدوین سیاستی است که هم قابلیت اجرا داشته باشد و هم امکان برنامه‌ریزی اقتصادی را برای تولیدکنندگان فراهم کند.
جمع‌بندی؛ گره اصلی گندم‌کاران هنوز باز نشده است
با وجود اعلام تسویه مطالبات فصل گذشته، پرونده مطالبات اقتصادی گندم‌کاران همچنان بسته نشده است.
اظهارات سید هامان هاشمی نشان می‌دهد نگرانی فعالان کشاورزی فراتر از دریافت بهای محصول بوده و موضوعاتی مانند تورم، بیمه، هزینه‌های تولید و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌های حمایتی را نیز شامل می‌شود.
اکنون تصمیم درباره قیمت خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ اهمیت ویژه‌ای دارد؛ تصمیمی که می‌تواند بر میزان سطح زیرکشت، انگیزه تولید و برنامه‌ریزی اقتصادی کشاورزان اثر بگذارد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
