قیمت نفت امروز جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵؛ بازگشت برنت به مرز ۱۰۰ دلار پس از سقوط سنگین؛ آیا نفت دوباره گران می‌شود؟

قیمت نفت در معاملات صبح جمعه با افزایش همراه شد و بخشی از افت سنگین روزهای گذشته را جبران کرد.

براساس گزارش رویترز، قراردادهای آتی نفت برنت برای تحویل ژانویه با افزایش ۱.۶ درصدی به ۹۹ دلار و ۸۶ سنت در هر بشکه رسید.

هم‌زمان، نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۱.۲۲ درصدی، در سطح ۹۱ دلار و ۶۲ سنت معامله شد.

در گزارش به‌روزشده دیگری از رویترز، قیمت برنت در مقطعی از معاملات جمعه ۹۹ دلار و ۵۸ سنت ثبت شد و این شاخص برای مدت کوتاهی از مرز ۱۰۰ دلار نیز عبور کرد.

این نوسانات نشان می‌دهد بازار نفت هنوز به تعادل پایداری نرسیده است.

افزایش قیمت‌ها در شرایطی رخ داده که سرمایه‌گذاران از یک سو احتمال کاهش تنش‌های نظامی را بررسی می‌کنند و از سوی دیگر نگران ادامه حملات به نفتکش‌ها و محدودیت صادرات نفت خاورمیانه هستند.

جدول قیمت نفت برنت و نفت آمریکا در معاملات اخیر

چرا قیمت نفت پس از انتخابات آمریکا سقوط کرد؟

یکی از مهم‌ترین عوامل تغییر مسیر بازار نفت، نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ در ایالات متحده بود.

پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، انتظارات سرمایه‌گذاران درباره آینده سیاست خارجی واشنگتن را تغییر داد.

بخشی از فعالان بازار معتقدند تغییر ترکیب کنگره می‌تواند فشار سیاسی بر دولت دونالد ترامپ را برای کاهش درگیری‌های نظامی و حرکت به سمت راهکارهای دیپلماتیک افزایش دهد.

در همین چارچوب، قیمت نفت برنت روز چهارشنبه بیش از ۸ درصد کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح بسته‌شدن معاملات از ۳۱ اوت رسید.

بلومبرگ گزارش داد که برنت در جریان معاملات حتی تا محدوده ۹۳ دلار و ۲۲ سنت عقب‌نشینی کرده بود.

منطق بازار در این مقطع روشن بود: اگر احتمال پایان درگیری‌ها افزایش یابد، سرمایه‌گذاران انتظار خواهند داشت مسیر انتقال نفت از خلیج فارس امن‌تر شود و عرضه جهانی افزایش پیدا کند.

افزایش احتمالی عرضه می‌تواند بخشی از فشار قیمتی ناشی از بحران انرژی را کاهش دهد.

با این حال، نتیجه انتخابات آمریکا به معنای پایان قطعی جنگ یا بازگشت فوری صادرات نفت به شرایط عادی نیست.

سقوط ۱۵ درصدی قیمت نفت در یک هفته؛ بزرگ‌ترین افت از سال ۲۰۲۰؟

بازار جهانی نفت در هفته نخست نوامبر یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های اخیر خود را پشت سر گذاشته است.

براساس گزارش بلومبرگ در ششم نوامبر، قیمت قراردادهای ماه نزدیک نفت برنت در مقایسه هفتگی حدود ۱۵ درصد کاهش یافته و در مسیر شدیدترین افت هفتگی از آوریل ۲۰۲۰ قرار گرفته است.

با این حال، یک نکته فنی در محاسبه این کاهش اهمیت دارد.

قرارداد معیار برنت در ابتدای هفته از سررسید دسامبر به ژانویه منتقل شد. اگر تنها قرارداد ژانویه مبنای مقایسه قرار بگیرد، میزان افت هفتگی آن نزدیک به ۱۲ درصد است، نه ۱۵ درصد.

بنابراین اختلاف این دو عدد ناشی از تفاوت روش مقایسه قراردادهاست و نباید آنها را به‌جای یکدیگر استفاده کرد.

این نوسانات نشان می‌دهد حتی رشد قابل‌توجه دو روز پایانی هفته نیز نتوانسته تمام زیان روزهای گذشته را جبران کند.

نوسان ۱۹ دلاری نفت در چند روز؛ چرا بازار آرام نمی‌شود؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های معاملات اخیر نفت، دامنه گسترده تغییر قیمت‌هاست.

بلومبرگ گزارش داده که قیمت نفت از روز دوشنبه تاکنون در محدوده‌ای با اختلاف حدود ۱۹ دلار نوسان کرده است.

چنین نوسانی برای بازاری که حجم بالایی از معاملات جهانی انرژی به آن وابسته است، اهمیت زیادی دارد.

بازار نفت در شرایط عادی بیشتر به عواملی مانند میزان تولید، ذخایر تجاری، رشد اقتصاد جهانی و مصرف پالایشگاه‌ها واکنش نشان می‌دهد.

اما در شرایط بحران نظامی، تحولات سیاسی و امنیتی می‌توانند ظرف چند ساعت انتظارات معامله‌گران را تغییر دهند.

انتشار یک خبر درباره احتمال توافق سیاسی ممکن است باعث کاهش قیمت شود؛ در مقابل، گزارش حمله به نفتکش‌ها می‌تواند نگرانی درباره عرضه را افزایش دهد.

این وضعیت، پیش‌بینی کوتاه‌مدت قیمت نفت را دشوار کرده است.

تنگه هرمز دوباره به کانون نگرانی بازار انرژی تبدیل شد

اگرچه نتیجه انتخابات آمریکا امیدواری به کاهش تنش‌ها را افزایش داده، اما خطر اختلال در انتقال نفت از خلیج فارس همچنان جدی است.

در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، گزارش‌هایی از حملات جدید به نفتکش‌ها در خلیج فارس و تنگه هرمز منتشر شد.

رویترز به نقل از ایران گزارش داد که سه نفتکش دیگر روز پنجشنبه هدف حمله قرار گرفته‌اند.

همچنین داده‌های نهاد امنیت دریایی بریتانیا نشان می‌دهد تعداد حملات به کشتی‌های حامل نفت همچنان در سطح بالایی قرار دارد.

اهمیت تنگه هرمز به جایگاه آن در انتقال انرژی جهان بازمی‌گردد.

بخش مهمی از صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس برای رسیدن به بازارهای مصرف از این مسیر عبور می‌کند.

در صورت افزایش خطر تردد، هزینه بیمه و حمل‌ونقل نفتکش‌ها می‌تواند بیشتر شود. حتی اگر نفت کافی تولید شود، محدودیت در انتقال آن ممکن است قیمت محموله‌های قابل تحویل را افزایش دهد.

به همین دلیل، پایان بحران سیاسی تنها زمانی می‌تواند اثر پایدار بر قیمت نفت بگذارد که امنیت حمل‌ونقل و امکان صادرات نیز بهبود پیدا کند.

مذاکرات ایران و آمریکا چه تأثیری بر قیمت نفت دارد؟

در کنار تحولات نظامی، اخبار دیپلماتیک نیز به یکی از متغیرهای اصلی بازار نفت تبدیل شده‌اند.

براساس گزارش بلومبرگ، اختلاف‌های مهمی همچنان درباره شروط کاهش تنش‌ها وجود دارد.

از جمله موضوعات مورد اختلاف، محدودیت‌های دریایی، تحریم‌ها، دارایی‌های مسدودشده و شرایط بازگشایی کامل مسیرهای صادراتی است.

همچنین گزارش‌هایی درباره بررسی پیشنهادهای میانجی‌گران برای پیشبرد مذاکرات منتشر شده است.

این تحولات می‌تواند به دو شکل بر قیمت نفت اثر بگذارد.

اگر مذاکرات به توافقی پایدار منجر شود و انتقال نفت از منطقه به شرایط عادی نزدیک شود، احتمال کاهش حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی در قیمت نفت وجود دارد.

در مقابل، شکست مذاکرات یا تشدید حملات ممکن است دوباره نگرانی درباره عرضه را تقویت کند.

نکته مهم آن است که بازارها معمولاً پیش از وقوع تغییرات واقعی، بخشی از انتظارات خود را در قیمت‌ها منعکس می‌کنند.

به همین دلیل، نفت ممکن است حتی بدون تغییر فوری در میزان تولید، در واکنش به اخبار سیاسی افزایش یا کاهش شدیدی داشته باشد.

بازگشت صادرات نفت خاورمیانه؛ خطر مازاد عرضه برای بازار

تحولات هفته جاری تنها به سیاست محدود نمی‌شود.

براساس گزارش بلومبرگ، صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس در هفته‌های اخیر بهبود یافته و برخی شاخص‌ها از افزایش عرضه در بازار فیزیکی حکایت دارند.

همچنین مؤسسه جی‌پی‌مورگان برآورد کرده که در ماه اکتبر، عرضه نفت خام در بازار جهانی روزانه حدود ۱.۴ میلیون بشکه بیشتر از تقاضا بوده است.

اگر این روند ادامه پیدا کند، فشار نزولی بر قیمت نفت افزایش خواهد یافت.

از سوی دیگر، عربستان سعودی نیز برای تقویت موقعیت خود در بازار آسیا، قیمت فروش برخی محموله‌ها را کاهش داده است.

این رفتار می‌تواند نشانه افزایش رقابت میان عرضه‌کنندگان برای حفظ سهم بازار باشد.

با این حال، مازاد عرضه برآوردی به معنای حل کامل مشکلات بازار انرژی نیست؛ زیرا کمبود برخی فرآورده‌های نفتی، اختلال در پالایشگاه‌ها و هزینه‌های بالای حمل‌ونقل همچنان می‌توانند بر قیمت محصولات انرژی فشار وارد کنند.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ برنت بالای ۱۰۰ دلار تثبیت می‌شود؟

آینده کوتاه‌مدت بازار نفت به دو عامل متضاد وابسته است: احتمال کاهش تنش‌های سیاسی و تداوم خطر اختلال در عرضه.

در سناریوی کاهشی، کاهش ریسک حمل‌ونقل و افزایش عرضه می‌تواند زمینه افت بیشتر قیمت را فراهم کند.

در سناریوی افزایشی، تداوم ناامنی دریایی ممکن است با وجود امیدواری‌های سیاسی، مانع کاهش پایدار قیمت شود.

تحلیلگران نیز نسبت به پایان سریع بحران محتاط هستند.

تیم واترر، تحلیلگر ارشد مؤسسه KCM، در گفت‌وگو با رویترز تأکید کرده تا زمانی که مسیر مشخص و معتبری برای تردد امن‌تر و کم‌هزینه‌تر از خلیج فارس ایجاد نشود، بازار همچنان نسبت به اخبار تشدید بحران حساس باقی خواهد ماند.

بنابراین عبور موقت برنت از مرز ۱۰۰ دلار را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه آغاز روند صعودی پایدار دانست.

تأثیر نوسانات نفت بر اقتصاد ایران

تغییر قیمت جهانی نفت برای ایران از دو مسیر اهمیت دارد.

مسیر نخست، درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت است.

افزایش قیمت جهانی در صورت ثبات حجم صادرات و شرایط دریافت درآمد می‌تواند ارزش فروش نفت را بیشتر کند.

در مقابل، کاهش قیمت ممکن است بر درآمدهای صادراتی فشار وارد کند.

با این حال، درآمد واقعی نفتی ایران تنها به قیمت شاخص برنت وابسته نیست و عواملی مانند نوع نفت صادراتی، تخفیف فروش، هزینه حمل‌ونقل و محدودیت‌های تجاری نیز بر آن اثر می‌گذارند.

مسیر دوم، تأثیر غیرمستقیم قیمت انرژی بر تورم جهانی، نرخ ارز و انتظارات اقتصادی است.

کاهش پایدار قیمت نفت ممکن است به تعدیل بخشی از فشارهای تورمی جهانی کمک کند؛ اما انتقال این اثر به اقتصاد ایران به عوامل داخلی متعددی وابسته است.

جمع‌بندی؛ نفت به ۱۰۰ دلار برگشت، اما بحران تمام نشده است

قیمت نفت برنت امروز جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵ پس از دو روز رشد، بار دیگر به محدوده ۱۰۰ دلار نزدیک شد.

این افزایش در حالی رخ داده که نفت در روز چهارشنبه بیش از هشت درصد سقوط کرده و در مجموع هفته، یکی از سنگین‌ترین کاهش‌های چند سال اخیر را تجربه کرده است.

پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، احتمال افزایش فشار سیاسی برای کاهش درگیری‌ها را در ذهن معامله‌گران تقویت کرده است.

با این حال، ادامه حملات به نفتکش‌ها، ابهام درباره امنیت تنگه هرمز و اختلاف‌های باقی‌مانده در مذاکرات، مانع از آرامش کامل بازار شده‌اند.

مهم‌ترین نتیجه تحولات اخیر این است که بازار نفت میان دو انتظار متضاد گرفتار شده است: امید به افزایش عرضه در صورت کاهش تنش‌ها و ترس از اختلال دوباره در صادرات انرژی خاورمیانه.

تا زمانی که وضعیت امنیت مسیرهای انتقال نفت و چشم‌انداز توافق سیاسی روشن نشود، نوسانات شدید قیمت برنت همچنان محتمل خواهد بود.