شوینده‌های فله‌ای تا ۷۰ درصد ارزان‌تر در میادین تهران؛ جزئیات طرح شهرداری و هشدار مهم سازمان استاندارد

طرح فروش فله‌ای محصولات شوینده ابتدا به‌صورت آزمایشی در میدان میوه و تره‌بار هروی اجرا شد. پس از آن، دومین غرفه در میدان سردار جنگل افتتاح شد و میدان‌های صادقیه و پروین نیز در برنامه توسعه این طرح قرار گرفتند.

بر اساس اعلام سازمان مدیریت میادین، قرار است تا پایان سال ۱۴۰۵ تعداد مراکز عرضه فله‌ای شوینده‌ها در تهران به ۲۲ میدان برسد. بختیاری‌زاده در مراسم افتتاح دومین غرفه، از استقبال شهروندان و تشکیل صف خرید در برخی مقاطع خبر داده بود.

البته وجود برنامه توسعه به معنای فعال بودن تمامی ۲۲ غرفه در حال حاضر نیست. شهروندانی که قصد خرید دارند باید پیش از مراجعه، از فعالیت غرفه موردنظر اطمینان پیدا کنند.

اهمیت اقتصادی این طرح در امکان خرید محصولات مصرفی روزمره بدون پرداخت دوباره هزینه ظرف و بسته‌بندی است. با این حال، میزان موفقیت آن علاوه بر قیمت فروش، به دسترسی آسان شهروندان، تنوع محصولات و تأیید الزامات بهداشتی بستگی خواهد داشت.

قیمت شوینده‌های فله‌ای در میادین تهران چقدر است؟ + جدول قیمت

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های شهروندان، قیمت واقعی محصولات در غرفه‌های عرضه فله‌ای است. بر اساس فهرست منتشرشده در ۱۰ آبان ۱۴۰۵، نرخ برخی شوینده‌ها در میادین تهران به شرح زیر اعلام شده بود:

این جدول مربوط به نرخ‌های منتشرشده در ۱۰ آبان است و تأیید قیمت قطعی روز پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ نیست. برای خرید، باید نرخ همان روز در غرفه استعلام شود.

قیمت‌گذاری وزنی این امکان را ایجاد می‌کند که مشتری به‌اندازه نیاز خود خرید کند. بااین‌حال، هنگام مقایسه با محصولات بسته‌بندی‌شده باید به تفاوت وزن و حجم توجه داشت؛ زیرا یک کیلوگرم مایع شوینده الزاماً معادل یک لیتر از همان محصول نیست.

شوینده‌های فله‌ای چگونه از کارخانه به میادین منتقل می‌شوند؟

مهدی بختیاری‌زاده در توضیح سازوکار تأمین محصولات اعلام کرده است که شوینده‌ها از کارخانه‌های دارای مجوز در مخازن بزرگ پلاستیکی به غرفه‌ها انتقال می‌یابند.

به گفته او، مخازن در محل کارخانه پلمب می‌شوند و اطلاعاتی مانند تاریخ تولید، تاریخ انقضا و مشخصات تولیدکننده روی آنها ثبت می‌شود. پس از انتقال مخزن به میدان و قرار گرفتن آن در محل دستگاه عرضه، محصول از طریق نازل در ظرف مشتری ریخته می‌شود. مخازن نیز پس از تخلیه دوباره به چرخه استفاده بازمی‌گردند.

هدف این روش حذف بسته‌بندی‌های کوچک و کاهش هزینه توزیع عنوان شده است. بااین‌حال، پلمب بودن مخزن در زمان خروج از کارخانه به‌تنهایی برای تأیید ایمنی تمام مراحل فروش کافی نیست؛ نحوه حمل، نگهداری، باز کردن پلمب و نظافت تجهیزات نیز اهمیت دارد.

ضدعفونی ظروف با اشعه UV؛ خرید شوینده چگونه انجام می‌شود؟

یکی از ویژگی‌های طرح، امکان استفاده مجدد از ظروف شهروندان است. بر اساس توضیحات مدیرعامل سازمان میادین، مشتری می‌تواند ظرف مناسب خود را به غرفه ببرد و پس از شست‌وشو و استفاده از سامانه ضدعفونی با اشعه فرابنفش، محصول موردنیاز را دریافت کند.

در ادامه، مایع شوینده از نازل وارد ظرف می‌شود و پس از توزین، برچسب اطلاعات محصول روی آن قرار می‌گیرد. بختیاری‌زاده گفته است این برچسب دارای کد QR است و شهروندان با اسکن آن می‌توانند برند، کارخانه تولیدکننده و تاریخ تولید و انقضا را مشاهده کنند.

بااین‌حال، کارایی ضدعفونی با اشعه فرابنفش به عواملی مانند شدت تابش، مدت تماس و تمیز بودن سطوح بستگی دارد. بنابراین استفاده از دستگاه UV به‌خودی‌خود تضمین نمی‌کند که تمام ظروف و سطوح داخلی آنها کاملاً ضدعفونی شده باشند.

همچنین ضروری است ظروف استفاده‌شده با نوع شوینده سازگار باشند و محصول جدید در ظرفی که پیش‌تر حاوی ماده شیمیایی ناسازگار بوده، ریخته نشود.

اختلاف‌نظر سازمان استاندارد و شهرداری؛ آیا شوینده‌های فله‌ای مجوز دارند؟

مهم‌ترین موضوعی که در ارزیابی این طرح نباید نادیده گرفته شود، اختلاف‌نظر نهادهای مسئول درباره استاندارد و ایمنی محصولات است.

بختیاری‌زاده تأکید کرده که شوینده‌های عرضه‌شده از کارخانه‌های معتبر دارای مجوزهای قانونی و بهداشتی تأمین می‌شوند و از نظر کیفیت تفاوتی با محصولات بسته‌بندی‌شده ندارند.

در مقابل، قاسم فدوی، مدیرکل استاندارد استان تهران، در اظهارات منتشرشده در ۱۵ و ۱۷ آبان اعلام کرد عرضه شوینده‌های فله‌ای مورد تأیید سازمان ملی استاندارد نیست و این سازمان بررسی موضوع را آغاز کرده است.

او با اشاره به اجباری بودن استاندارد مواد شوینده، نسبت به احتمال نبود اطلاعات کافی درباره ترکیبات، کیفیت و هویت محصول هشدار داده و استفاده از شوینده‌های دارای بسته‌بندی معتبر را توصیه کرده است.

تفاوت این دو موضع اهمیت زیادی دارد. داشتن مجوز تولید توسط کارخانه، لزوماً به معنای تأیید شیوه عرضه فله‌ای محصول توسط سازمان استاندارد نیست.

تا زمانی که نتیجه بررسی نهادهای مسئول و وضعیت مجوز شیوه عرضه به‌صورت شفاف اعلام نشود، نمی‌توان ایمنی تمامی محصولات فروخته‌شده در این طرح را قطعی دانست.

چرا شوینده‌های فله‌ای ۳۰ تا ۷۰ درصد ارزان‌تر عرضه می‌شوند؟

مدیرعامل سازمان میادین در تازه‌ترین توضیحات خود از اختلاف قیمت ۳۰ تا ۷۰ درصدی محصولات فله‌ای نسبت به نمونه‌های بسته‌بندی‌شده سخن گفته است.

این در حالی است که او هنگام افتتاح دومین غرفه در ۹ آبان، کاهش قیمت معمول محصولات را حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد اعلام کرده بود. بنابراین رقم ۳۰ تا ۷۰ درصد را باید دامنه‌ای عنوان‌شده برای محصولات مختلف دانست، نه تخفیف قطعی همه شوینده‌ها.

حذف هزینه ظرف، درپوش، برچسب و بسته‌بندی جدید می‌تواند بخشی از اختلاف قیمت را توضیح دهد. همچنین عرضه در مخازن بزرگ ممکن است هزینه برخی مراحل انتقال و توزیع را کاهش دهد.

بااین‌حال، برای مشخص شدن میزان واقعی صرفه‌جویی باید محصولات هم‌برند و هم‌کیفیت را مقایسه کرد. تفاوت غلظت، قدرت پاک‌کنندگی یا ترکیب شیمیایی می‌تواند باعث شود دو شوینده با قیمت متفاوت، عملکرد یکسانی نداشته باشند.

صرفه‌جویی خانوارها با خرید شوینده فله‌ای چقدر است؟

اگر یک خانواده ماهانه یک میلیون تومان برای خرید محصولات شوینده بسته‌بندی‌شده هزینه کند و بتواند همان محصولات را با کیفیت و مقدار معادل، ۳۰ تا ۷۰ درصد ارزان‌تر تهیه کند، میزان صرفه‌جویی فرضی آن بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان خواهد بود.

البته این محاسبه صرفاً برای توضیح اثر تخفیف است. هزینه واقعی خانوار به میزان مصرف، نوع شوینده، قیمت محصولات بسته‌بندی‌شده و تفاوت کیفیت بستگی دارد.

از سوی دیگر، مراجعه به مراکز محدود عرضه ممکن است برای بعضی شهروندان هزینه حمل‌ونقل یا زمان بیشتری ایجاد کند. در نتیجه، صرفه‌جویی نهایی زمانی قابل ارزیابی است که مجموعه هزینه‌های خرید در نظر گرفته شود.

کاهش مصرف پلاستیک؛ مزیت زیست‌محیطی طرح شهرداری تهران

یکی از اهداف اعلام‌شده سازمان میادین، کاهش مصرف ظروف پلاستیکی یک‌بارمصرف است. استفاده مجدد از بطری‌ها و گالن‌های مناسب می‌تواند تعداد ظروف تازه واردشده به چرخه مصرف را کمتر کند.

این مزیت در صورتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که ظروف واقعاً چندین بار مورد استفاده قرار گیرند و مراحل شست‌وشو و نگهداری آنها به‌درستی انجام شود.

بااین‌حال، ارزیابی نهایی آثار زیست‌محیطی به مصرف آب و انرژی برای شست‌وشو، حمل مخازن بزرگ و میزان ماندگاری ظروف نیز وابسته است.

بنابراین کاهش بسته‌بندی می‌تواند اقدامی مثبت برای مدیریت پسماند باشد، اما مزیت زیست‌محیطی آن نیز باید در کنار الزامات سلامت و کیفیت سنجیده شود.

آیا طرح فروش فله‌ای شوینده‌ها به تمام تهران گسترش پیدا می‌کند؟

برنامه سازمان مدیریت میادین، افزایش تعداد غرفه‌های فعال به ۲۲ مرکز تا پایان سال ۱۴۰۵ است. این توسعه می‌تواند دسترسی شهروندان مناطق مختلف تهران را افزایش دهد و در صورت تأمین محصولات با کیفیت و قیمت رقابتی، زمینه استقبال بیشتر از طرح را فراهم کند.

اما ادامه توسعه به حل اختلافات نظارتی نیز وابسته است. ضروری است وضعیت استاندارد محصولات، ضوابط مربوط به استفاده مجدد از ظروف، کنترل بهداشتی تجهیزات و مسئولیت رسیدگی به شکایت مصرف‌کنندگان مشخص شود.

انتشار نتایج آزمایش‌های مستقل و امکان استعلام مجوزها نیز می‌تواند به افزایش شفافیت کمک کند. در چنین شرایطی، شهروندان قادر خواهند بود تصمیم خرید خود را علاوه بر قیمت، بر اساس اطلاعات قابل بررسی اتخاذ کنند.

جمع‌بندی؛ شوینده ارزان‌تر، مشروط به تضمین کیفیت و ایمنی

طرح عرضه فله‌ای شوینده‌ها در میادین میوه و تره‌بار تهران با هدف کاهش هزینه‌های خانوار و مصرف پلاستیک آغاز شده است. مدیرعامل سازمان میادین می‌گوید شهروندان می‌توانند محصولات موردنیاز خود را ۳۰ تا ۷۰ درصد ارزان‌تر از نمونه‌های بسته‌بندی‌شده تهیه کنند.

عرضه در مخازن پلمب‌شده، استفاده از ظروف چندبارمصرف، ضدعفونی با اشعه UV و نصب برچسب‌های دارای QR از اقداماتی است که شهرداری برای رهگیری و کنترل کیفیت معرفی کرده است.

بااین‌حال، هشدار اداره‌کل استاندارد استان تهران درباره تأیید نشدن عرضه شوینده‌های فله‌ای، موضوعی اساسی است که پیش از گسترش طرح باید روشن شود.

در نهایت، کاهش هزینه خرید شوینده‌ها می‌تواند به بودجه خانوار کمک کند، اما ارزان‌تر بودن نباید جایگزین الزامات ایمنی شود. موفقیت این طرح زمانی قابل دفاع خواهد بود که علاوه بر قیمت مناسب، کیفیت محصول، استاندارد شیوه عرضه و امکان رهگیری آن نیز به تأیید مراجع مسئول برسد.