شوک ۷۶۵ درصدی به قیمت روغن موتور؛ هزینه تعویض روغن پژو ۲۰۶ از ۵ میلیون تومان گذشت | تصمیم جدید دولت برای بازار

بررسی بازار روغن موتور نشان می‌دهد هزینه یکی از ضروری‌ترین خدمات دوره‌ای خودرو در فاصله مهر ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵ افزایش قابل توجهی پیدا کرده است.

بر اساس فهرست‌های قیمتی منتشرشده، سه نمونه روغن موتور چهارلیتری که سال گذشته با قیمت‌هایی بین ۵۲۰ تا ۷۸۹ هزار تومان عرضه می‌شدند، اکنون در محدوده چهار میلیون و ۵۰۰ هزار تا پنج میلیون و ۴۰۰ هزار تومان قرار گرفته‌اند.

در نمونه نخست، قیمت محصول از ۷۸۹ هزار تومان به پنج میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده است. این تغییر به معنای افزایش بیش از چهار میلیون و ۶۰۰ هزار تومانی قیمت تنها یک ظرف روغن موتور است.

نمونه دوم نیز از ۵۸۱ هزار تومان به چهار میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده و نمونه سوم با عبور از مرز چهار میلیون تومان، اکنون چهار میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد.

با این حال، این ارقام مربوط به سه محصول منتخب هستند و نمی‌توان رشد آنها را به تمام برندها و گریدهای روغن موتور تعمیم داد.

جدول افزایش قیمت روغن موتور از مهر ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵

محاسبات نشان می‌دهد قیمت این محصولات به‌ترتیب حدود ۶.۸، ۸.۳ و ۸.۷ برابر شده است.

بنابراین، عنوان افزایش بیش از هشت‌برابری درباره دو نمونه از سه محصول بررسی‌شده صدق می‌کند، نه تمام روغن‌های موتور موجود در بازار.

همچنین از آنجا که نام برند، گرید روغن و مشخصات دقیق سه نمونه در گزارش مبنا مشخص نشده است، این ارقام باید به‌عنوان مقایسه نمونه‌های منتخب بازار در نظر گرفته شوند.

هزینه تعویض روغن پژو ۲۰۶ چقدر شده است؟

افزایش قیمت روغن موتور مستقیماً هزینه سرویس دوره‌ای خودروهای سواری را بالا برده است.

بر اساس برآورد منتشرشده برای آبان ۱۴۰۵، خرید یک ظرف چهارلیتری روغن با قیمت حدود چهار میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، همراه با هزینه فیلتر روغن و دستمزد تعویض، می‌تواند مجموع هزینه سرویس پژو ۲۰۶ با موتور TU5 را به حدود پنج میلیون و ۱۷۵ هزار تا پنج میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برساند.

این برآورد نشان می‌دهد هزینه فیلتر و اجرت در نمونه مورد بررسی حدود ۷۷۵ هزار تا یک میلیون تومان محاسبه شده است.

البته هزینه واقعی به برند روغن، نوع فیلتر، محل ارائه خدمات و تعرفه تعمیرگاه بستگی دارد.

نکته فنی مهم این است که خرید ظرف چهارلیتری روغن الزاماً به معنای مصرف تمام چهار لیتر در موتور نیست. مطابق دفترچه راهنمای پژو ۲۰۶، ظرفیت روغن موتور TU5 همراه با تعویض فیلتر حدود ۳.۴ لیتر اعلام شده است.

بنابراین، هنگام تعویض روغن باید حجم مناسب مطابق دستورالعمل سازنده و با کنترل سطح روغن رعایت شود.

همچنین هزینه‌های اعلام‌شده شامل تمام خدمات احتمالی مانند تعویض فیلتر هوا، فیلتر کابین یا سایر اقلام مصرفی نیست.

چرا روغن موتور گران شد؟ اختلاف قیمت کارخانه و بازار

یکی از مهم‌ترین ابهامات بازار روغن موتور، فاصله قابل توجه میان قیمت کارخانه و نرخ فروش در بازار آزاد است.

علی کاظمی، رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران، روز ۱۳ آبان اعلام کرد قیمت کارخانه‌ای روغن موتور در ماه‌های اخیر تغییر نکرده و محصولات با نرخ مصوب درج‌شده روی بسته‌بندی عرضه می‌شوند.

او در عین حال توضیح داد که مشکلات تأمین خوراک پالایشگاه‌ها و تخصیص ارز برای تهیه مواد اولیه، در ماه‌های ابتدایی سال باعث کاهش تولید شده بود.

به گفته کاظمی، کاهش عرضه زمینه فعالیت سوداگرانه در شبکه فروش را فراهم کرد و قیمت برخی محصولات در بازار به چهار تا پنج برابر نرخ مصوب روی بسته‌بندی رسید.

این اظهارات نشان می‌دهد از دیدگاه تولیدکنندگان، بخش مهمی از افزایش قیمت مصرف‌کننده در خارج از کارخانه شکل گرفته است.

با این حال، برای مشخص شدن میزان واقعی سود واسطه‌ها باید قیمت فروش کارخانه، فاکتورهای عمده‌فروشی و قیمت نهایی مصرف‌کننده برای محصولات یکسان بررسی شود.

بدون چنین اطلاعاتی نمی‌توان تمام اختلاف قیمت‌ها را به احتکار یا سودجویی نسبت داد.

ظرفیت تولید روغن موتور در ایران چقدر است؟

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی، چهار پالایشگاه اصلی تولید روغن پایه در کشور مجموعاً ظرفیت اسمی یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن در سال دارند.

در مقابل، نیاز سالانه کشور حدود ۸۰۰ هزار تن برآورد شده است.

در نگاه نخست، این ارقام نشان می‌دهد ظرفیت اعلامی صنعت از نیاز داخلی بیشتر است، اما ظرفیت اسمی با تولید واقعی تفاوت دارد.

فعالیت پالایشگاه‌ها به تأمین پایدار خوراک، تجهیزات، سرمایه در گردش و مواد افزودنی وابسته است.

همچنین روغن پایه، محصول نهایی آماده استفاده در موتور خودرو نیست و برای تولید انواع روغن موتور باید مراحل فرمولاسیون، ترکیب مواد افزودنی، بسته‌بندی و کنترل کیفیت انجام شود.

به همین دلیل، مازاد ظرفیت تولید روغن پایه الزاماً به معنای موجودی کافی تمام گریدهای روغن موتور در فروشگاه‌ها نیست.

برای ارزیابی واقعی بازار، انتشار آمار ماهانه تولید و توزیع محصولات نهایی ضروری است.

آغاز توزیع مستقیم روغن موتور در ۳۰۰ نقطه تهران

در واکنش به افزایش قیمت‌ها، طرح عرضه مستقیم روغن موتور و لاستیک با نرخ مصوب در مناطق ۲۲گانه تهران در دستور کار قرار گرفت.

بر اساس اظهارات مسئولان صنفی، این طرح با همکاری اتحادیه لاستیک و روغن و تعاونی‌های مرتبط طراحی شده و حدود ۳۰۰ نقطه عرضه برای آن در نظر گرفته شده است.

هدف اصلی، کاهش فاصله میان تولیدکننده و مصرف‌کننده و محدود کردن نقش واسطه‌های غیرضروری در زنجیره فروش عنوان شده است.

طبق توضیحات ارائه‌شده، متقاضیان می‌توانند از طریق سازوکار ثبت‌نام اتحادیه، واحد صنفی مربوط را برای دریافت خدمات انتخاب کنند.

با این حال، موفقیت طرح به موجود بودن مستمر روغن موتور در واحدهای معرفی‌شده و امکان دسترسی آسان مصرف‌کنندگان وابسته است.

اگر عرضه محدود یا مقطعی باشد، ممکن است تأثیر قابل توجهی بر قیمت عمومی بازار نداشته باشد.

تصمیم جدید ستاد تنظیم بازار؛ قیمت‌گذاری دستوری روغن موتور حذف می‌شود

تازه‌ترین تحول مهم در بازار روغن موتور، مصوبه ستاد تنظیم بازار درباره تغییر شیوه قیمت‌گذاری است.

در نشست ۱۷ آبان ۱۴۰۵ به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، تصویب شد روغن موتور و تایر خودروهای سبک تا پایان سال از شمول قیمت‌گذاری دستوری خارج شوند.

هدف اعلام‌شده این تصمیم، افزایش تولید داخلی و کمک به تعدیل قیمت‌هاست.

البته در گزارش منتشرشده از جلسه، نرخ‌های جایگزین و جزئیات کامل نحوه اجرای مصوبه مشخص نشده است.

همچنین طبق تصمیم اعلام‌شده، توزیع روغن دیزلی و لاستیک خودروهای سنگین همچنان مطابق روال قبلی ادامه خواهد داشت.

این مصوبه از نظر سیاست‌گذاری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا می‌تواند شیوه تعیین قیمت محصولات خودروهای سبک را تغییر دهد.

با وجود این، خروج از قیمت‌گذاری دستوری لزوماً به معنای کاهش فوری قیمت روغن موتور نیست و نتیجه آن به رفتار تولیدکنندگان و شرایط رقابت در بازار بستگی دارد.

آزادسازی قیمت روغن موتور؛ کاهش قیمت یا گرانی بیشتر؟

تغییر شیوه قیمت‌گذاری می‌تواند دو پیامد متفاوت برای بازار داشته باشد.

در سناریوی نخست، اگر تولیدکنندگان با امکان اصلاح قیمت‌ها انگیزه بیشتری برای تولید و عرضه پیدا کنند، کمبود کالا ممکن است کاهش یابد.

افزایش عرضه می‌تواند به محدود شدن فعالیت واسطه‌هایی منجر شود که از اختلاف نرخ رسمی و بازار سود می‌برند.

در این وضعیت، حتی اگر قیمت رسمی برخی محصولات افزایش یابد، ممکن است فاصله آن با نرخ بازار آزاد کمتر شود.

در سناریوی دوم، اگر تولید به اندازه کافی افزایش پیدا نکند و شبکه توزیع همچنان با محدودیت مواجه باشد، حذف قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند به افزایش هزینه خرید مصرف‌کننده منجر شود.

بنابراین، نمی‌توان از اکنون آزادسازی قیمت را تضمینی برای ارزان شدن روغن موتور دانست.

آنچه اهمیت دارد، ترکیب اصلاح سیاست قیمت‌گذاری با شفافیت زنجیره فروش، افزایش تولید واقعی و نظارت بر عرضه است.

خطر استفاده از روغن موتور ارزان و نامناسب

افزایش هزینه تعویض روغن ممکن است برخی مالکان خودرو را به تأخیر در سرویس دوره‌ای یا خرید محصولات ارزان‌تر تشویق کند.

با این حال، استفاده از روغن نامناسب از نظر درجه گرانروی و سطح عملکرد می‌تواند به قطعات موتور آسیب برساند.

روغن موتور وظیفه روان‌کاری، کاهش اصطکاک، کمک به کنترل دما و محافظت از قطعات داخلی موتور را بر عهده دارد.

اگر روغن متناسب با توصیه سازنده انتخاب نشود یا مدت استفاده از آن بیش از حد طولانی شود، احتمال افزایش سایش و آسیب‌های فنی وجود خواهد داشت.

از سوی دیگر، قیمت بالاتر یک محصول به‌تنهایی نشان‌دهنده مناسب‌تر بودن آن برای تمام خودروها نیست.

خریداران باید مشخصات فنی روغن، اصالت بسته‌بندی و سطح کیفیت مورد نیاز موتور را بررسی کنند.

در شرایط افزایش قیمت‌ها، توجه به اصالت کالا و خرید از مراکز معتبر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

پیش‌بینی قیمت روغن موتور تا پایان سال ۱۴۰۵

آینده قیمت روغن موتور به میزان موفقیت سیاست‌های جدید دولت و وضعیت عرضه بستگی دارد.

اگر مشکلات تأمین مواد اولیه به‌طور پایدار برطرف شود و تولیدکنندگان بتوانند عرضه محصولات را افزایش دهند، امکان کاهش اختلاف قیمت کارخانه و بازار وجود دارد.

در مقابل، اگر آزادسازی قیمت بدون رشد کافی تولید و بهبود شبکه توزیع اجرا شود، مصرف‌کنندگان ممکن است با نرخ‌های رسمی بالاتری مواجه شوند.

همچنین تغییر قیمت مواد اولیه، هزینه بسته‌بندی، نرخ ارز و وضعیت تقاضا می‌تواند بر مسیر بازار اثر بگذارد.

به همین دلیل، پیش‌بینی قطعی کاهش یا افزایش قیمت روغن موتور تا پایان سال ممکن نیست.

مهم‌ترین شاخص برای ارزیابی سیاست جدید، فاصله واقعی قیمت مصرف‌کننده با نرخ عرضه تولیدکننده و میزان دسترسی مردم به محصولات مورد نیاز خواهد بود.

جمع‌بندی؛ بازار روغن موتور در انتظار نتیجه تصمیم دولت

مقایسه قیمت‌های مهر ۱۴۰۴ و آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد سه نمونه روغن موتور چهارلیتری بین ۵۸۵ تا ۷۶۵ درصد افزایش قیمت داشته‌اند.

این رشد شدید باعث شده هزینه تهیه روغن و انجام سرویس معمولی برخی خودروها به چند میلیون تومان برسد.

در مقابل، تولیدکنندگان از رفع موانع تأمین مواد اولیه و امکان افزایش عرضه خبر داده‌اند.

از سوی دیگر، اجرای طرح توزیع مستقیم در تهران و تصمیم ستاد تنظیم بازار برای خروج روغن موتور خودروهای سبک از قیمت‌گذاری دستوری، دو تحول مهم در سیاست مدیریت این بازار هستند.

نکته تعیین‌کننده این است که ظرفیت بالای تولید و تغییر مقررات قیمت‌گذاری زمانی به نفع مصرف‌کننده خواهد بود که به عرضه پایدار و کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار منجر شود.

در شرایط فعلی، بازار روغن موتور همچنان در انتظار روشن شدن آثار عملی این تصمیمات است؛ آثاری که می‌تواند بر هزینه نگهداری میلیون‌ها خودروی سواری در کشور تأثیر بگذارد.