معیار جدید حذف کالابرگ در آبان ۱۴۰۵؛ داشتن خانه و خودرو باعث قطع کالابرگ میشود؟ | هشدار مجلس درباره شناسایی مشمولان
بحث درباره معیارهای حذف کالابرگ در آبان ۱۴۰۵ وارد مرحله تازهای شده است. درحالیکه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در حال بازنگری اطلاعات اقتصادی خانوارهاست، برخی نمایندگان مجلس خواستار اصلاح روش تشخیص افراد برخوردار و نیازمند شدهاند.
شاهرخ رامین، نماینده مردم دماوند و فیروزکوه و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، روز جمعه ۲۲ آبان با اشاره به بررسی معیارهای جدید پرداخت کالابرگ در جلسه این کمیسیون، بر ضرورت استفاده از شاخصهای دقیقتر اقتصادی تأکید کرد.
رامین معتقد است صرف شمارش تعداد خودروها و املاک خانوار نمیتواند تصویر کاملی از وضعیت مالی افراد ارائه کند؛ زیرا ارزش داراییها، درآمد جاری و شرایط زندگی خانوارها متفاوت است.
او همچنین خواستار تفکیک درآمد ماهانه از ثروت انباشته در فرآیند شناسایی مشمولان حمایتهای معیشتی شد.
این انتقاد در شرایطی مطرح شده که دولت برای هدفمند کردن منابع کالابرگ از اطلاعات مالی و دارایی خانوارها استفاده میکند و اعتبار برخی دریافتکنندگان قبلی نیز در مرحله جدید شارژ نشده است.
آیا داشتن خانه و خودرو باعث حذف کالابرگ میشود؟
یکی از مهمترین پرسشهای خانوارها این است که آیا مالکیت خانه یا خودرو به معنای قطع قطعی کالابرگ خواهد بود؟
بررسی معیارهای اعلامشده نشان میدهد پاسخ به این پرسش منفی است؛ زیرا مالکیت یک خانه یا خودرو، بهتنهایی و بدون در نظر گرفتن سایر شرایط، لزوماً به معنای حذف خانوار نیست.
بر اساس گزارش منتشرشده از معیارهای جدید استطاعتسنجی، دولت مجموعهای از شاخصها شامل میزان درآمد، تراکنشهای بانکی، ارزش داراییهای ملکی و خودرو را برای بررسی وضعیت اقتصادی خانوارها در نظر گرفته است.
در آییننامه معرفیشده در مهرماه نیز حدنصابهایی برای شناسایی خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا تعیین شده است. از جمله این معیارها میتوان به مجموع ارزش خودروهای بالاتر از ۷.۵ میلیارد تومان و برخی داراییهای ملکی با ارزش بسیار بالا اشاره کرد.
بااینحال، ضوابط مربوط به شناسایی خانوارهای پردرآمد، معیارهای دریافت اعتبار بیشتر و شرایط حذف از کالابرگ الزاماً یکسان نیستند. بنابراین نمیتوان صرفاً با استناد به یک حدنصاب دارایی، درباره وضعیت قطعی کالابرگ تمام خانوارها نتیجهگیری کرد.
تفاوت درآمد و ثروت در پرداخت کالابرگ؛ چرا این موضوع اهمیت دارد؟
یکی از محورهای اصلی انتقاد نماینده دماوند، تفاوت میان درآمد جاری و ثروت خانوارهاست.
درآمد به منابع مالی اطلاق میشود که فرد یا خانواده بهصورت دورهای دریافت میکند؛ مانند حقوق، دستمزد، مستمری یا درآمد فعالیت اقتصادی. در مقابل، ثروت به مجموع داراییهایی مانند خانه، زمین، خودرو، سپرده بانکی و سایر اموال گفته میشود.
این دو شاخص لزوماً رابطه مستقیمی با یکدیگر ندارند.
برای نمونه، ممکن است یک خانواده مستأجر ماهانه ۵۰ میلیون تومان درآمد داشته باشد، اما بخش قابلتوجهی از این مبلغ را صرف اجارهخانه، اقساط و هزینههای زندگی کند.
در مقابل، خانوار دیگری ممکن است درآمد ماهانه پایینتری داشته باشد، اما مالک چند ملک یا دارایی ارزشمند باشد.
رامین با اشاره به چنین تفاوتهایی تأکید کرده است که برای توزیع عادلانه منابع حمایتی باید وضعیت مالی خانوارها از چند جنبه بررسی شود.
البته از منظر اقتصادی، دارایی نیز میتواند یکی از نشانههای توان مالی باشد؛ زیرا برخی اموال امکان ایجاد درآمد یا تأمین اعتبار را فراهم میکنند. مسئله اصلی، استفاده از درآمد و دارایی در کنار یکدیگر و توجه به شرایط واقعی خانوار است.
سقف درآمدی جدید برای دریافت کالابرگ چقدر است؟
در کنار شاخصهای دارایی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی معیارهای درآمدی تازهای را نیز برای سنجش وضعیت خانوارها مطرح کرده است.
یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت کار، در اظهارات منتشرشده در ۱۵ آبان اعلام کرد سقفهای درآمدی برای گروههایی از خانوارها بر اساس تعداد اعضا تعیین شده است.
طبق توضیحات او، برای خانوارهای یک تا سهنفره درآمد ماهانه کمتر از ۲۰ میلیون تومان و برای خانوارهای چهارنفره کمتر از ۲۷ میلیون تومان مطرح شده است. همچنین به ازای هر عضو اضافه، هفت میلیون تومان به سقف درآمدی افزوده میشود.
اندایش تأکید کرده است که در فرآیند ارزیابی، درآمد در کنار اطلاعات مربوط به تراکنشها و مالکیت داراییها بررسی میشود.
بااینحال، جزئیات کامل نحوه اعمال این معیارها بر پرونده خانوارها هنوز نیازمند شفافسازی اجرایی است. به همین دلیل، ارقام یادشده نباید بدون بررسی وضعیت هر خانوار بهعنوان تنها شرط قطعی دریافت یا حذف کالابرگ تلقی شوند.
حذف یک میلیون خانوار از کالابرگ؛ چه کسانی در معرض بازنگری هستند؟
در هفتههای اخیر، گزارشهایی درباره شارژ نشدن کالابرگ برخی خانوارها منتشر شده است.
معاون رفاه وزارت کار در اظهارات ۱۵ آبان از کنار گذاشته شدن حدود یک میلیون خانوار در مرحله نخست بازنگری خبر داده بود.
همزمان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، ادعای حذف ۳۰ تا ۴۰ میلیون نفر از فهرست دریافتکنندگان را رد کرد و بر ادامه حمایت از افراد واجد شرایط تأکید داشت.
این موضوع نشان میدهد باید میان گزارشهای مربوط به بازنگری یک میلیون خانوار و ادعاهای مربوط به حذف گسترده دهها میلیون نفر تفاوت قائل شد.
همچنین شارژ نشدن کالابرگ الزاماً به معنای حذف قطعی نیست؛ زیرا زمانبندی پرداخت اعتبار بر اساس رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار متفاوت است.
بنابراین برای تشخیص وضعیت واقعی، خانوارها باید ابتدا موعد شارژ اعتبار و سپس نتیجه استعلام مشمولیت خود را بررسی کنند.
کالابرگ چگونه باید حداقل ۲۳۸۰ کیلوکالری روزانه را تأمین کند؟
یکی دیگر از نکات مهم اظهارات شاهرخ رامین، ارتباط طرح کالابرگ با امنیت غذایی خانوارهاست.
او با اشاره به ماده ۳۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت، تأکید کرد که سیاستهای حمایتی باید زمینه تأمین حداقل ۲۳۸۰ کیلوکالری انرژی روزانه را برای افراد فراهم کنند.
رامین معتقد است هدف طرح کالابرگ نباید صرفاً اختصاص مبلغی مشخص به خانوارها باشد، بلکه میزان دسترسی واقعی مردم به غذای کافی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
البته بررسی متن ماده ۳۱ قانون برنامه هفتم نشان میدهد این ماده بر شناسایی اقشار کمدرآمد تا دهک هفتم و ارائه اقلام ضروری در قالب بسته معیشتی پایه تأکید دارد، اما عدد ۲۳۸۰ کیلوکالری بهصورت صریح در متن این ماده درج نشده است. بنابراین این عدد را باید در چارچوب توضیح نماینده مجلس درباره هدف تغذیهای حمایتها نقل کرد، نه حکم لفظی ماده ۳۱.
از منظر سیاستگذاری، ارزیابی اثربخشی کالابرگ باید علاوه بر میزان اعتبار، کیفیت تغذیه و توان خرید مواد غذایی را نیز در نظر بگیرد.
منابع کالابرگ از کجا تأمین میشود؟ نقش ارز ترجیحی در حمایت معیشتی
نماینده دماوند و فیروزکوه در بخش دیگری از اظهارات خود به منابع مالی حمایتهای معیشتی اشاره کرد.
به گفته رامین، بخشی از حمایتهای دولت در گذشته از طریق تخصیص ارز ترجیحی به زنجیره تأمین کالاهای اساسی انجام میشد، اما با تغییر سیاستهای ارزی، انتقال مستقیمتر منابع حمایتی به خانوارها در دستور کار قرار گرفته است.
هدف اعلامی این رویکرد، رساندن حمایت به مصرفکننده نهایی و کاهش احتمال بهرهمندی نامتناسب گروههای مختلف از منابع یارانهای است.
بااینحال، میزان موفقیت چنین سیاستی به ثبات قیمت کالاهای اساسی، تأمین منابع مالی و شناسایی دقیق خانوارهای هدف وابسته است.
اگر افزایش قیمت مواد غذایی از رشد اعتبار کالابرگ بیشتر باشد، قدرت خرید واقعی خانوار ممکن است با وجود افزایش اسمی حمایت کاهش پیدا کند.
در مقابل، اگر منابع محدود به خانوارهای نیازمندتر اختصاص یابد و اطلاعات اقتصادی دقیق باشد، امکان افزایش اثربخشی حمایتها وجود خواهد داشت.
نحوه اعتراض به حذف کالابرگ در آبان ۱۴۰۵
یکی از مهمترین موضوعات برای خانوارهایی که اعتبار آنها شارژ نشده، امکان ثبت درخواست بررسی مجدد است.
بر اساس اطلاعیه منتشرشده در ۱۶ آبان، سرپرستان خانوار میتوانند در موعد مربوط به گروه خود، با استفاده از سیمکارت ثبتشده به نام سرپرست، کد دستوری *500*1463# را شمارهگیری کنند.
در صورت اعلام نشدن اعتبار و نیاز به بازبینی، امکان دریافت کد ۱۲ رقمی برای ورود به سامانه حمایت فراهم شده است.
سپس متقاضی میتواند از طریق سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اطلاعات اقتصادی خانوار را تکمیل و درخواست بررسی مجدد ثبت کند.
طبق اظهارات مسئولان وزارت کار، ثبت اعتراض به معنای تأیید قطعی مشمولیت نیست و درخواست پس از بررسی اطلاعات درآمدی و دارایی خانوار تعیین تکلیف میشود.
همچنین خانوارهایی که هنوز موعد شارژ اعتبار آنها فرا نرسیده، باید پیش از ثبت درخواست، زمانبندی رسمی مرحله مربوط را بررسی کنند.
آیا معیارهای جدید کالابرگ تغییر میکند؟
انتقاد شاهرخ رامین نشان میدهد روش ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها همچنان در مجلس مورد بحث است.
او خواستار توجه بیشتر به ارزش واقعی داراییها، تفاوت شرایط زندگی خانوارها و استفاده از اطلاعات دقیقتر برای شناسایی مشمولان شده است.
در کنار این موضوع، نماینده دماوند پیشنهاد کرده شاخصهای عینی مرتبط با وضعیت سلامت، تغذیه و رشد کودکان نیز در ارزیابی اثربخشی سیاستهای حمایتی مورد توجه قرار گیرند.
بااینحال، این اظهارات به معنای تصویب معیار جدید یا حذف شاخص خودرو و ملک از فرآیند استطاعتسنجی نیست.
برای اجرایی شدن هرگونه تغییر، باید تصمیم نهایی مراجع مسئول و جزئیات رسمی آن اعلام شود.
چشمانداز کالابرگ آبان و آذر ۱۴۰۵؛ چه تغییری در انتظار خانوارهاست؟
بررسی تازهترین تحولات نشان میدهد دولت همچنان در حال اصلاح روش شناسایی خانوارهای مشمول حمایتهای معیشتی است و مجلس نیز درباره دقت و عدالت این فرآیند پرسشهایی مطرح کرده است.
در شرایط فعلی، مهمترین موضوع برای خانوارها روشن شدن وضعیت مشمولیت، اطلاع از معیارهای دقیق اقتصادی و دسترسی به فرآیند قابل پیگیری اعتراض است.
از سوی دیگر، موفقیت سیاست کالابرگ تنها با تعداد دریافتکنندگان یا میزان اعتبار پرداختی سنجیده نمیشود. این برنامه باید بتواند دسترسی گروههای هدف به کالاهای اساسی را بهبود دهد و منابع حمایتی را به شکل مؤثر توزیع کند.
در مجموع، مهمترین پیام اظهارات شاهرخ رامین این است که داشتن خانه و خودرو بهتنهایی نباید معیاری برای قضاوت درباره وضعیت معیشتی خانوارها باشد. درآمد واقعی، ارزش داراییها، تعداد اعضای خانواده و هزینههای ضروری زندگی، همگی در شناخت توان اقتصادی خانوار اهمیت دارند.
بااینحال، تا زمانی که اصلاحات پیشنهادی به ضوابط اجرایی تبدیل نشوند، معیارهای اعلامشده وزارت رفاه مبنای بررسی وضعیت دریافتکنندگان خواهند بود.
به همین دلیل، خانوارهایی که نگران حذف کالابرگ خود هستند، باید به جای اتکا به گمانهزنیها درباره مالکیت خانه یا خودرو، وضعیت اعتبار را از مسیر رسمی استعلام کرده و در صورت اعلام عدم مشمولیت، درخواست بازبینی ثبت کنند.