هشدار جدی مهدی تاج به فوتبال ایران؛ فقط ورزشگاه شیراز در آستانه استاندارد B آسیاست | خطر لغو مجوز حرفه‌ای باشگاه‌ها

مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، امروز شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵ در کارگاه تخصصی صدور مجوز باشگاهی در مرکز ملی فوتبال، وضعیت زیرساخت‌های فوتبال ایران را یکی از چالش‌های مهم حضور در رقابت‌های آسیایی توصیف کرد.

این نشست با حضور مسئولان فدراسیون، مدیران عامل باشگاه‌ها و متولیان فرآیند صدور مجوز حرفه‌ای برگزار شد و موضوعاتی مانند استاندارد ورزشگاه‌ها، شفافیت مالی و الزامات کنفدراسیون فوتبال آسیا در آن مورد بررسی قرار گرفت.

تاج با اشاره به شرایط استادیوم‌های کشور تأکید کرد که بیشتر ورزشگاه‌های ایران برای رسیدن به سطح مورد نیاز مسابقات مهم آسیایی به اصلاحات زیرساختی نیاز دارند.

او ورزشگاه پارس شیراز را تنها مجموعه‌ای دانست که بر اساس ارزیابی اولیه‌اش احتمال دارد، حتی با در نظر گرفتن برخی ارفاق‌ها، استاندارد سطح B را کسب کند.

این اظهارات نشان می‌دهد مشکل ورزشگاه‌های ایران تنها به فرسودگی سکوها یا کیفیت زمین مسابقه محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از الزامات فنی و اجرایی باید مورد توجه قرار گیرد.

با این حال، ارزیابی رئیس فدراسیون درباره درجه ورزشگاه‌ها به معنای انتشار فهرست نهایی و رسمی رتبه‌بندی تمام استادیوم‌ها از سوی AFC نیست.

فقط ورزشگاه پارس شیراز به استاندارد B نزدیک است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان رئیس فدراسیون فوتبال، اشاره به وضعیت ورزشگاه پارس شیراز بود.

تاج اعلام کرد که بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، این مجموعه احتمالاً شرایط کسب درجه B را دارد، اما سایر ورزشگاه‌های کشور عمدتاً در سطح C ارزیابی می‌شوند.

این موضوع از نظر میزبانی مسابقات بین‌المللی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کنفدراسیون فوتبال آسیا برای برگزاری مسابقات مختلف، حداقل استانداردهای زیرساختی تعیین می‌کند.

البته نیاز به درجه B یا بالاتر برای همه مسابقات آسیایی یکسان نیست و به مقررات اختصاصی هر رقابت بستگی دارد.

بنابراین، قرار گرفتن یک ورزشگاه در سطح C به‌تنهایی به معنای ممنوعیت برگزاری تمام مسابقات آسیایی در آن نیست.

با این حال، برای میزبانی از رقابت‌هایی که درجه B یا A را الزامی می‌دانند، ارتقای امکانات ورزشگاه ضروری خواهد بود.

در چنین شرایطی، مسئولان فوتبال ایران باید مشخص کنند کدام ورزشگاه‌ها امکان ارتقای سریع‌تر دارند و چه میزان اعتبار برای اصلاح زیرساخت‌های آنها نیاز است.

استاندارد A، B، C، D و E ورزشگاه‌ها در آسیا چیست؟

بررسی آیین‌نامه رسمی ورزشگاه‌های کنفدراسیون فوتبال آسیا در نسخه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد استادیوم‌ها در پنج سطح A، B، C، D و E طبقه‌بندی می‌شوند.

در این نظام، سطح A بالاترین و سطح E پایین‌ترین درجه زیرساختی است.

این درجه‌بندی تنها به ظرفیت تماشاگران یا شدت نور محدود نمی‌شود، بلکه امکانات فنی، رسانه‌ای، ایمنی، امنیتی و خدمات مربوط به بازیکنان را نیز در بر می‌گیرد.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها میان سطوح مختلف، حداقل ظرفیت تماشاگران است. بر اساس مقررات AFC، ورزشگاه سطح A باید دست‌کم ۲۰ هزار نفر ظرفیت داشته باشد و برای سطح B حداقل ظرفیت ۱۰ هزار نفر تعیین شده است.

این ظرفیت برای سطح C پنج هزار نفر، سطح D سه هزار نفر و سطح E حداقل ۲۵۰ نفر است.

با این حال، داشتن ظرفیت کافی به معنای دریافت خودکار درجه مربوط نیست و تمامی الزامات اجباری آن سطح باید رعایت شود.

استاندارد نور ورزشگاه‌ها؛ فاصله ایران با معیار ۲۰۰۰ لوکس

یکی از مهم‌ترین انتقادات تاج به وضعیت روشنایی ورزشگاه‌های کشور مربوط بود.

رئیس فدراسیون فوتبال تأکید کرد که سیستم نور بسیاری از ورزشگاه‌ها برای برگزاری مسابقات داخلی قابل استفاده است، اما میزبانی رقابت‌های مهم آسیایی به استانداردهای بالاتری نیاز دارد.

طبق آیین‌نامه AFC در سال ۲۰۲۶، حداقل میانگین روشنایی افقی ورزشگاه سطح A معادل ۲۰۰۰ لوکس است.

این میزان برای سطح B حداقل ۱۸۰۰ لوکس، سطح C برابر ۱۴۰۰ لوکس، سطح D معادل ۱۲۰۰ لوکس و سطح E حداقل ۸۰۰ لوکس تعیین شده است.

بنابراین، برای ارتقای یک ورزشگاه از سطح C به B، صرفاً افزایش تعداد پروژکتورها کافی نیست و باید روشنایی به استاندارد تعیین‌شده برسد.

علاوه بر میزان نور، یکنواختی روشنایی زمین، نور عمودی مورد نیاز دوربین‌های تلویزیونی و وجود برق پشتیبان نیز اهمیت دارد.

برای نمونه، ورزشگاه سطح B باید حداقل میانگین روشنایی عمودی هزار لوکس را در صفحات مرجع تأمین کند.

این الزامات نشان می‌دهد استانداردسازی نور ورزشگاه فرآیندی تخصصی است و باید با اندازه‌گیری‌های فنی و تأیید مراجع مربوط انجام شود.

مشکل سقف ورزشگاه‌ها؛ چرا مسقف کردن جایگاه تماشاگران اهمیت دارد؟

تاج در بخش دیگری از صحبت‌های خود به ضرورت مسقف‌سازی جایگاه تماشاگران اشاره کرد.

او اجرای چنین پروژه‌هایی را دشوار اما امکان‌پذیر دانست و تأکید کرد که باید برای رفع مشکلات سقف ورزشگاه‌ها اقدام شود.

بر اساس مقررات جدید کنفدراسیون فوتبال آسیا، در ورزشگاه‌های سطح B وجود سقف برای جایگاه اصلی و جایگاه روبه‌روی آن الزامی است.

با این حال، پوشش سقف تمام صندلی‌ها در سطح B صرفاً توصیه‌شده است و الزام پوشش تمامی صندلی‌ها به سطح A مربوط می‌شود.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هزینه پروژه‌های مسقف‌سازی می‌تواند با توجه به میزان پوشش مورد نیاز، ساختار ورزشگاه و شرایط فنی آن متفاوت باشد.

اجرای سقف در ورزشگاه‌های قدیمی نیز ممکن است به بررسی استحکام سازه، طراحی مهندسی و اصلاح مسیرهای دسترسی نیاز داشته باشد.

بنابراین، مسقف‌سازی صرفاً یک اقدام ظاهری نیست، بلکه باید با الزامات ایمنی و استانداردهای ساختمانی هماهنگ باشد.

رختکن، امکانات رسانه‌ای و ایمنی؛ مشکلات فراتر از نور ورزشگاه‌ها

اگرچه روشنایی و سقف از مهم‌ترین محورهای اظهارات تاج بودند، اما استانداردهای AFC حوزه گسترده‌تری را شامل می‌شوند.

رختکن مناسب بازیکنان و داوران، امکانات دوش و بهداشت، فضای پزشکی، شرایط برگزاری نشست خبری و تجهیزات رسانه‌ای از دیگر بخش‌های مهم هستند.

همچنین مسیرهای ورود و خروج تماشاگران، سامانه‌های نظارت تصویری و برنامه تخلیه اضطراری ورزشگاه در ارزیابی زیرساخت‌ها اهمیت دارند.

در مسابقات بین‌المللی، امکان پخش تلویزیونی با کیفیت مناسب نیز یکی از الزامات مهم محسوب می‌شود.

به همین دلیل، ارتقای ورزشگاه‌ها باید بر اساس بررسی کامل نواقص انجام شود.

ممکن است یک ورزشگاه از نظر روشنایی شرایط قابل قبولی داشته باشد، اما به دلیل کمبود امکانات رسانه‌ای یا مشکلات ایمنی، نتواند درجه مورد نیاز را دریافت کند.

در نتیجه، تدوین برنامه اصلاح زیرساختی برای هر ورزشگاه باید بر مبنای گزارش تخصصی و اولویت‌بندی نواقص باشد.

خطر لغو مجوز حرفه‌ای باشگاه‌های ایرانی

رئیس فدراسیون فوتبال در نشست امروز نسبت به پیامدهای رعایت نکردن الزامات کنفدراسیون فوتبال آسیا هشدار داد.

به گفته تاج، باشگاه‌هایی که شرایط تعیین‌شده برای صدور و حفظ مجوز حرفه‌ای را رعایت نکنند، ممکن است با مشکلات جدی مواجه شوند.

مجوز حرفه‌ای یکی از ابزارهای نظارتی برای بررسی وضعیت مالی، حقوقی، اداری، ورزشی و زیرساختی باشگاه‌هاست.

در این فرآیند، باشگاه‌ها باید اسناد و مدارک مورد نیاز را ارائه کنند و نشان دهند معیارهای مربوط را رعایت کرده‌اند.

با این حال، هر نقص زیرساختی لزوماً به لغو فوری مجوز منجر نمی‌شود.

نوع تخلف، درجه اهمیت معیار و فرآیند رسیدگی در تصمیم نهایی مؤثر است.

از این رو، نگرانی مطرح‌شده از سوی تاج بیشتر به ضرورت اصلاح شرایط پیش از رسیدن به مرحله تصمیمات انضباطی یا محدودیت حضور در رقابت‌های آسیایی مربوط می‌شود.

فیرپلی مالی چیست و چرا تاج درباره آن هشدار داد؟

بخش مهم دیگری از سخنان رئیس فدراسیون به وضعیت اقتصادی باشگاه‌های فوتبال ایران اختصاص داشت.

تاج تأکید کرد که حرفه‌ای‌سازی فوتبال بدون ساماندهی منابع مالی و شفافیت درآمدها و هزینه‌ها امکان‌پذیر نیست.

او از ضرورت تدوین و اجرای دستورالعمل بازی جوانمردانه مالی سخن گفت؛ مقرراتی که با فیرپلی در جریان مسابقه تفاوت دارد.

هدف اصلی انضباط مالی، کاهش خطر انباشت بدهی، شفاف‌تر شدن تعهدات باشگاه‌ها و ایجاد ارتباط منطقی میان درآمدها و هزینه‌هاست.

البته فیرپلی مالی صرفاً تعیین سقف هزینه نیست و می‌تواند شامل گزارشگری مالی، کنترل تعهدات پرداخت‌نشده و بررسی منابع درآمدی نیز باشد.

در فوتبال ایران، موضوع پرداخت قرارداد بازیکنان، بدهی‌های انباشته و وابستگی به منابع مالی خارج از فعالیت اقتصادی باشگاه از چالش‌های مهم به شمار می‌رود.

به همین دلیل، اجرای مؤثر دستورالعمل مالی نیازمند نظارت مستمر و دسترسی به اطلاعات معتبر حسابداری خواهد بود.

زیان انباشته باشگاه‌ها؛ تجدید ارزیابی دارایی‌ها چه مشکلی را حل می‌کند؟

تاج در اظهارات خود به وجود زیان انباشته در بخش بزرگی از باشگاه‌های فوتبال ایران اشاره کرد.

زیان انباشته زمانی شکل می‌گیرد که زیان‌های ثبت‌شده در دوره‌های مالی گذشته به‌طور کامل جبران نشده باشند.

این وضعیت می‌تواند بر ساختار سرمایه و توان مالی باشگاه تأثیر بگذارد.

رئیس فدراسیون از تجدید ارزیابی دارایی‌ها، افزایش سرمایه سهام‌داران و توسعه درآمدزایی به‌عنوان راهکارهای مطرح‌شده برای اصلاح شرایط مالی یاد کرده است.

تجدید ارزیابی دارایی‌ها ممکن است ارزش دفتری برخی دارایی‌های باشگاه را متناسب با مقررات حسابداری تغییر دهد و بر ساختار حقوق صاحبان سهام اثر بگذارد.

با این حال، این اقدام به‌خودی‌خود پول نقد تازه‌ای وارد باشگاه نمی‌کند و الزاماً مشکلات جریان نقدی یا بدهی‌های سررسیدشده را حل نخواهد کرد.

بنابراین، اصلاح وضعیت مالی باشگاه‌ها نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات شامل مدیریت هزینه، افزایش درآمد عملیاتی و ساماندهی تعهدات است.

برنامه پنج‌ساله کاهش وابستگی باشگاه‌ها به کارخانه‌ها

یکی از نکات قابل توجه سخنان تاج، ضرورت کاهش وابستگی باشگاه‌های فوتبال ایران به حمایت مستقیم کارخانه‌ها و مجموعه‌های صنعتی بود.

او اعلام کرد باید در پنج سال آینده سهم این منابع به حدود ۶۰ درصد کاهش یابد و باشگاه‌ها سهم بیشتری از درآمدهای مستقل خود کسب کنند.

رئیس فدراسیون همچنین بر اهمیت حق پخش تلویزیونی به‌عنوان یکی از منابع درآمدی فوتبال تأکید کرد.

حق پخش، تبلیغات، اسپانسرینگ تجاری، فروش بلیت و فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با باشگاه از مسیرهای بالقوه درآمدزایی هستند.

با این حال، میزان موفقیت این برنامه به شرایط بازار رسانه‌ای، قراردادهای تجاری و ساختار حقوقی باشگاه‌ها بستگی دارد.

همچنین برای سنجش تحقق هدف پنج‌ساله باید سهم فعلی کمک‌های مستقیم و درآمدهای مستقل هر باشگاه مشخص شود.

آینده فوتبال ایران؛ استانداردسازی ورزشگاه‌ها و اصلاح مالی باید هم‌زمان پیش برود

اظهارات مهدی تاج نشان می‌دهد فوتبال باشگاهی ایران با دو مسئله مرتبط مواجه است: کمبود زیرساخت استاندارد و مشکلات ساختار اقتصادی باشگاه‌ها.

ارتقای روشنایی، اصلاح رختکن‌ها و مسقف‌سازی جایگاه‌ها به سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

در مقابل، باشگاه‌هایی که با بدهی و زیان انباشته روبه‌رو هستند، ممکن است توان محدودی برای مشارکت در هزینه‌های زیرساختی داشته باشند.

از سوی دیگر، توسعه درآمدزایی نیز تا حدی به کیفیت ورزشگاه‌ها وابسته است.

ورزشگاهی با امکانات مناسب می‌تواند شرایط بهتری برای حضور تماشاگران، فروش خدمات و برگزاری رویدادهای تجاری فراهم کند.

بنابراین، برنامه اصلاحات باید علاوه بر تعیین معیارهای فنی، مسئولیت تأمین مالی و زمان‌بندی اجرای پروژه‌ها را نیز مشخص کند.

جمع‌بندی؛ هشدار تاج چه معنایی برای باشگاه‌های ایرانی دارد؟

سخنان امروز رئیس فدراسیون فوتبال نشان داد مشکلات ورزشگاه‌ها و ساختار مالی باشگاه‌ها همچنان دو مانع مهم در مسیر حرفه‌ای‌سازی فوتبال ایران هستند.

تاج اعلام کرده ورزشگاه پارس شیراز احتمالاً می‌تواند استاندارد B را کسب کند و سایر ورزشگاه‌ها برای رسیدن به این سطح نیازمند اصلاحات هستند.

در کنار این موضوع، اجرای فیرپلی مالی، شفافیت صورت‌های مالی و کاهش وابستگی به کارخانه‌ها نیز در دستور کار فدراسیون قرار دارد.

مهم‌ترین پیام اظهارات تاج این است که ادامه حضور باشگاه‌های ایرانی در سطح حرفه‌ای و میزبانی مسابقات مهم آسیایی، به رعایت الزامات زیرساختی و مالی وابسته است؛ الزاماتی که صرف صدور بخشنامه برای تحقق آنها کافی نخواهد بود.

اکنون باید دید فدراسیون فوتبال، باشگاه‌ها و متولیان ورزشگاه‌ها چگونه برنامه ارتقای زیرساخت‌ها و اصلاح ساختار اقتصادی فوتبال را به اقدامات اجرایی تبدیل خواهند کرد.