حذف یک میلیون خانوار از کالابرگ آبان ۱۴۰۵؛ معیارهای جدید اعلام شد/ نحوه اعتراض و زمان ثبت‌نام جاماندگان

بازنگری در فهرست مشمولان کالابرگ الکترونیکی در شرایطی دنبال می‌شود که دولت هدف اصلی این اقدام را توزیع هدفمند منابع حمایتی و افزایش کمک به خانوارهای کم‌درآمد اعلام کرده است. براساس اظهارات یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حدود یک میلیون خانوار در مرحله نخست تحت تأثیر حذف یا بازنگری قرار گرفته‌اند.

این رقم معادل نزدیک به سه میلیون نفر برآورد شده است. با این حال، باید میان حذف اعتبار در یک مرحله، قرار گرفتن در فهرست بازبینی و محرومیت قطعی از دریافت کالابرگ تفاوت قائل شد؛ زیرا خانوارهای معترض می‌توانند درخواست بررسی مجدد ارائه کنند و در صورت تأیید شرایط، به فهرست مشمولان بازگردند.

در همین حال، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرده است که از مجموع ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار سرپرست خانوار مشمول مرحله افزایش اعتبار، حدود ۱۰ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر در مهرماه فرم خوداظهاری را تکمیل کرده‌اند و ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از این فرایند جا مانده‌اند.

بنابراین، ۷.۴ میلیون خانوار جامانده از خوداظهاری را نباید با یک میلیون خانوار مشمول بازنگری یا حذف کالابرگ یکسان دانست. این دو آمار به مراحل متفاوت اجرای طرح مربوط هستند.

معیارهای جدید حذف کالابرگ؛ ارزش خودرو و مسکن چقدر تعیین شده است؟

یکی از مهم‌ترین تغییرات نظام حمایتی، ابلاغ شیوه‌نامه شناسایی و گروه‌بندی اقتصادی خانوارها در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ است. بر اساس این مصوبه، خانوارها با توجه به درآمد، دارایی و سایر شاخص‌های اقتصادی در سه گروه وسع بالا، متوسط و پایین قرار می‌گیرند.

طبق شیوه‌نامه، مجموع ارزش زمین‌های مسکونی بیش از ۵۰ میلیارد تومان، ارزش هر واحد مسکونی بیش از ۷۵ میلیارد تومان و مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین شخصی بیش از ۷.۵ میلیارد تومان از معیارهای تشخیص وسع اقتصادی بالا هستند.

همچنین قرار گرفتن در میان پنج درصد خانوارهای دارای بیشترین مصرف انرژی، پنج درصد دارندگان بیشترین ارزش دارایی بورسی و ۲.۵ درصد خانوارهای دارای بالاترین مانده تسهیلات بانکی در ارزیابی اقتصادی نقش دارد. داشتن کارت بازرگانی و حضور نداشتن در کشور برای بیش از ۱۸۳ روز در سال نیز در متن مصوبه آمده است.

با این حال، قرار گرفتن در گروه وسع بالا را نباید بدون توجه به اختلاف حقوقی موجود، معادل حذف قطعی و قانونی کالابرگ دانست. شیوه‌نامه، مبنایی برای گروه‌بندی اقتصادی است، اما نحوه اعمال آن در طرح کالابرگ با ایراد دیوان محاسبات روبه‌رو شده است.

سقف درآمد برای دریافت کالابرگ آبان ۱۴۰۵ چقدر است؟

یعقوب اندایش، معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در ۱۵ آبان از معیارهای درآمدی جدید برای شناسایی خانوارهای مشمول افزایش اعتبار کالابرگ خبر داد.

بر اساس اظهارات وی، سقف درآمد خانوارهای یک تا سه نفره کمتر از ۲۰ میلیون تومان و خانوار چهار نفره ۲۷ میلیون تومان اعلام شده است. برای خانوارهای بزرگ‌تر نیز به ازای هر عضو اضافه، هفت میلیون تومان به سقف درآمدی افزوده می‌شود.

این ارقام به معنای تعیین وضعیت تمام خانوارها صرفاً براساس حقوق ماهانه نیست. اطلاعات املاک، خودرو، تراکنش‌های بانکی، درآمد مشاغل و سایر دارایی‌ها نیز در بررسی استطاعت مالی مورد توجه قرار می‌گیرند.

از سوی دیگر، جزئیات نحوه وزن‌دهی شاخص‌ها و آثار قطعی هر سقف درآمدی بر مشمولیت کالابرگ هنوز به‌طور کامل روشن نیست. به همین دلیل، خانواری که درآمد آن بالاتر از یکی از ارقام جدول است، نباید صرفاً براساس این جدول درباره قطع قطعی اعتبار خود نتیجه‌گیری کند.

مخالفت مجلس با حذف کالابرگ؛ افزایش ۵۰۰ هزار تومانی به کجا رسید؟

بازنگری در فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ با مخالفت اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس نیز همراه شده است.

فضل‌الله رنجبر، سخنگوی این کمیسیون، در ۱۱ آبان اعلام کرد نمایندگان با حذف خانوارها از طرح کالابرگ مخالف هستند و قرار شده موضوع در نامه‌ای رسمی به سران قوا منعکس شود.

به گفته وی، دولت افزایش اعتبار ۵۰۰ هزار تومانی را برای حداکثر ۴۴ میلیون نفر مطرح کرده و تا زمان ارائه آن گزارش، حدود ۳۵ میلیون نفر فرایند خوداظهاری مربوط را انجام داده بودند.

اختلاف دیدگاه دولت و مجلس به شیوه توزیع منابع حمایتی مربوط می‌شود. دولت معتقد است منابع محدود باید بیشتر به گروه‌های نیازمند اختصاص یابد، در حالی که اعضای کمیسیون اجتماعی بر حفظ پوشش گسترده کالابرگ تأکید دارند.

حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، نیز در ۲۲ آبان اعلام کرد پرداخت یکسان کالابرگ به تمام دهک‌ها روش مناسبی نیست و حمایت از خانوارهای آسیب‌پذیر باید در اولویت قرار گیرد.

بنابراین، افزایش اعتبار ۵۰۰ هزار تومانی و بازنگری مشمولان دو موضوع مرتبط اما متفاوت هستند و جزئیات اعتبار هر خانوار باید از مسیر رسمی استعلام شود.

ایراد دیوان محاسبات به حذف کالابرگ؛ آیا تصمیم دولت قانونی است؟

یکی از مهم‌ترین ابهام‌های اجرای سیاست جدید، مبنای قانونی حذف خانوارهاست.

دیوان محاسبات کشور در ۱۷ آبان اعلام کرد براساس جدول شماره ۱۴ قانون بودجه سال ۱۴۰۵، مبلغ ۹۹۶ هزار میلیارد تومان برای اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی پیش‌بینی شده است.

این نهاد تأکید کرده که در احکام بودجه سال جاری، مجوز صریحی برای حذف مشمولان براساس آزمون وسع پیش‌بینی نشده و استناد به برخی آیین‌نامه‌های برنامه هفتم نیز نمی‌تواند به‌تنهایی مبنای حذف خانوارها از کالابرگ باشد.

از این منظر، دولت بر ضرورت هدفمندسازی منابع تأکید دارد و دیوان محاسبات خواستار انطباق تصمیم‌های اجرایی با قانون بودجه است.

با این حال، اعلام ایراد دیوان محاسبات به معنای صدور حکم قطعی قضایی برای بازگرداندن تمام خانوارهای حذف‌شده نیست. نتیجه بررسی‌های نظارتی و تصمیم‌های بعدی مراجع مسئول، وضعیت حقوقی این موضوع را روشن‌تر خواهد کرد.

نحوه اعتراض به قطع کالابرگ در سامانه حمایت

خانوارهایی که اعتبار کالابرگ آنها شارژ نشده است، می‌توانند پس از رسیدن نوبت اعلام‌شده، وضعیت خود را استعلام کنند و در صورت لزوم درخواست بازبینی ثبت کنند.

براساس توضیحات معاون رفاه وزارت کار، سرپرست خانوار می‌تواند از طریق کد دستوری *500*1463# وضعیت اعتبار خود را بررسی کند. در صورت فراهم بودن امکان اعتراض، کد ورود ۱۲ رقمی دریافت کرده و به سامانه حمایت مراجعه کند.

نشانی اعلام‌شده سامانه اعتراض، سامانه حمایت برای ثبت درخواست بازبینی کالابرگ است. پس از ورود، متقاضی باید اطلاعات اقتصادی خود را بررسی، پرسشنامه موردنیاز را تکمیل و درخواست بازبینی را ثبت کند. نتیجه نیز از طریق همان سامانه پیگیری خواهد شد.

مسئولان تأکید کرده‌اند هیچ پیامک حاوی لینک برای ثبت اعتراض ارسال نمی‌شود و خانوارها باید از ورود به پیوندهای ناشناس خودداری کنند.

جدول زمان‌بندی اعتراض به حذف کالابرگ آبان و آذر ۱۴۰۵

برنامه مراجعه سرپرستان خانوار برای ثبت اعتراض به شارژ نشدن اعتبار، براساس رقم پایانی کد ملی اعلام شده است.

این زمان‌بندی مربوط به اعتراض و بازبینی کالابرگ شارژنشده است. بررسی درخواست‌ها ممکن است دست‌کم یک ماه طول بکشد و وزارت کار هدف‌گذاری کرده است پرونده‌ها تا ۱۵ دی تعیین تکلیف شوند.

ثبت‌نام جاماندگان افزایش کالابرگ تا ۲۶ آبان ادامه دارد

در کنار مسیر اعتراض به حذف اعتبار، مرحله جداگانه‌ای برای تکمیل فرم خوداظهاری جاماندگان افزایش کالابرگ در نظر گرفته شده است.

براساس اعلام حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، حدود ۷.۴ میلیون سرپرست خانوار که در مهرماه فرم خوداظهاری را تکمیل نکرده‌اند، از ۲۰ تا ۲۶ آبان فرصت مجدد دارند.

در این برنامه، روز ۲۳ آبان برای کدهای ملی منتهی به پنج، شش و هفت و روز ۲۴ آبان برای ارقام هشت و ۹ تعیین شده است. روزهای ۲۵ و ۲۶ آبان نیز فرصت عمومی برای تمام جاماندگان خواهد بود.

مسیر ثبت این فرم، پنجره ملی خدمات دولت هوشمند است؛ نه سامانه اعتراض به حذف کالابرگ. تکمیل فرم نیز به‌تنهایی دریافت اعتبار بیشتر را تضمین نمی‌کند و اطلاعات خانوار باید راستی‌آزمایی شود.

آینده کالابرگ الکترونیکی؛ حذف مشمولان متوقف می‌شود؟

تحولات آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد سیاست کالابرگ اکنون در نقطه‌ای حساس قرار دارد. دولت تلاش می‌کند با شناسایی دقیق‌تر وضعیت اقتصادی خانوارها، منابع حمایتی را به گروه‌های کم‌برخوردار اختصاص دهد؛ اما اجرای این سیاست با نگرانی درباره دقت اطلاعات اقتصادی و ایرادهای قانونی مواجه است.

یکی از چالش‌های مهم، احتمال وجود اطلاعات ناقص یا قدیمی درباره درآمد، دارایی و وضعیت سکونت خانوارهاست. در چنین شرایطی، دسترسی آسان به اطلاعات ثبت‌شده و امکان اعتراض مؤثر اهمیت زیادی دارد.

در مجموع، حذف قطعی همه خانوارهای قرارگرفته در مرحله بازنگری هنوز قابل نتیجه‌گیری نیست. همچنین افزایش اعتبار کالابرگ برای همه دریافت‌کنندگان نیز به‌صورت یکسان تضمین نشده است.

در کوتاه‌مدت، نتیجه بررسی دیوان محاسبات، تصمیم‌های دولت درباره شیوه اجرای آزمون وسع و رسیدگی به اعتراض‌ها تعیین خواهد کرد چه تعداد خانوار در فهرست مشمولان باقی می‌مانند.

مهم‌ترین موضوع برای خانوارهایی که اعتبارشان شارژ نشده، تشخیص تفاوت میان اعتراض به حذف و ثبت خوداظهاری افزایش اعتبار، مراجعه در زمان مقرر و پیگیری نتیجه از مسیرهای رسمی است. خروجی این فرایند می‌تواند بر میزان حمایت معیشتی میلیون‌ها خانوار در ماه‌های باقی‌مانده سال ۱۴۰۵ تأثیر بگذارد.