هشدار جدی فدراسیون فوتبال به ۶ ورزشگاه لیگ برتر؛ خطر برگزاری مسابقات بدون VAR در هفته سیزدهم
موضوع استفاده استاندارد از کمکداور ویدئویی بار دیگر به یکی از مهمترین چالشهای برگزاری لیگ برتر تبدیل شده است. محسن حکیم در اظهاراتی که دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ از سوی رسانهها به نقل از فدراسیون فوتبال منتشر شد، وضعیت زیرساختهای فنی تعدادی از ورزشگاههای کشور را نامطلوب ارزیابی کرد.
به گفته رئیس دپارتمان VAR، باشگاه نساجی مازندران پس از دریافت تذکرات قبلی، اقدامات لازم را انجام داده و شرایط ورزشگاه خود را برای استفاده از این فناوری به سطح مورد تأیید فدراسیون رسانده است.
بااینحال، حکیم اعلام کرد که باشگاههای خیبر خرمآباد، شمسآذر قزوین و ملوان بندرانزلی در فرصت تعیینشده، اقدامات مؤثر و قابلقبولی برای رفع مشکلات انجام ندادهاند.
او همچنین تأکید کرد که گزارش روشنی درباره روند اصلاح زیرساختها از سوی این سه باشگاه به دپارتمان VAR ارائه نشده است.
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که مسئولان فوتبال پیشتر نیز درباره احتمال برگزاری مسابقات بدون VAR در ورزشگاههای فاقد استاندارد هشدار داده بودند.
بنابراین موضوع تازه، اعلام یک مشکل ناشناخته نیست؛ بلکه ادامه روندی است که طی هفتههای گذشته درباره آن به باشگاهها اطلاعرسانی شده بود.
نساجی مازندران از فهرست باشگاههای مشکلدار خارج شد
در میان باشگاههایی که پیشتر با تذکر دپارتمان VAR مواجه شده بودند، نساجی مازندران توانسته وضعیت خود را بهبود ببخشد.
محسن حکیم اعلام کرد که این باشگاه با انجام اقدامات فنی، زیرساختهای ورزشگاه را برای مسابقه با پرسپولیس آماده کرده و توانسته تأییدیه لازم را دریافت کند.
اهمیت این اتفاق در آن است که نشان میدهد رفع نواقص زیرساختی، دستکم در برخی ورزشگاهها، با پیگیری باشگاه و همکاری مجموعههای مسئول امکانپذیر بوده است.
البته تأیید شرایط یک ورزشگاه در مقطع مشخص به معنای تضمین عملکرد بدون مشکل VAR در تمام مسابقات آینده نیست. تجهیزات تصویربرداری، ارتباطات و تأمین برق باید پیش از هر مسابقه نیز بررسی شوند.
بااینحال، اقدام نساجی نمونهای از نتیجه عملی پیگیریهای فدراسیون است و نشان میدهد سایر باشگاههای مورد انتقاد نیز برای جلوگیری از تکرار مشکلات، به برنامه مشخص اجرایی نیاز دارند.
خیبر، شمسآذر و ملوان زیر ذرهبین؛ چرا نواقص برطرف نشده است؟
در نخستین هشدار رسمی دپارتمان VAR که چهارم آبان منتشر شد، نام چهار باشگاه خیبر خرمآباد، نساجی مازندران، ملوان بندرانزلی و شمسآذر قزوین مطرح شده بود.
در آن مقطع، محسن حکیم تأکید کرده بود که کیفیت پایین تصاویر تلویزیونی، کمبود دوربینهای اختصاصیافته به VAR و عملکرد برخی عوامل تصویربرداری، استفاده استاندارد از این فناوری را با مشکل مواجه کرده است.
او همچنین خواستار همکاری مراکز صداوسیمای استانهای لرستان، مازندران، گیلان و قزوین برای برطرف کردن مشکلات شده بود.
اکنون پس از گذشت حدود سه هفته، نساجی از این فهرست خارج شده، اما سه باشگاه دیگر همچنان با انتقاد فدراسیون روبهرو هستند.
نکته مهم آن است که این وضعیت لزوماً به معنای انجام ندادن هیچ فعالیتی از سوی باشگاهها نیست؛ بلکه طبق اعلام حکیم، اقدامات قابلقبول و گزارشهای موردنیاز به دپارتمان VAR ارائه نشده است.
به همین دلیل، انتشار توضیحات رسمی باشگاهها درباره اقدامات انجامشده، مشکلات مالی و فنی و زمان رفع نواقص میتواند تصویر دقیقتری از دلایل تأخیر ارائه کند.
مشکلات VAR در ورزشگاه شهید سلیمانی شهر بابک
یکی از ورزشگاههایی که در گزارش جدید فدراسیون مورد توجه قرار گرفته، ورزشگاه شهید سلیمانی شهر بابک است.
به گفته محسن حکیم، این ورزشگاه از نظر تعداد دوربینها، تجهیزات فنی و تأمین برق موردنیاز باید ارتقا پیدا کند.
این موضوع در شرایطی اهمیت پیدا میکند که بر اساس برنامه اعلامشده سازمان لیگ، مس شهر بابک روز پنجشنبه ۲۸ آبان میزبان تراکتور تبریز خواهد بود.
مسابقه دو تیم برای ساعت ۱۷:۱۵ در ورزشگاه شهید سلیمانی برنامهریزی شده است.
وجود مشکلات فنی در آستانه چنین مسابقهای میتواند بر برنامهریزی داوری و پخش تلویزیونی اثر بگذارد.
تجهیزات VAR برای دریافت، ثبت و بازبینی تصاویر به زیرساخت ارتباطی و برق پایدار نیاز دارند. در صورت اختلال در این بخشها، امکان بررسی دقیق صحنههای حساس ممکن است محدود شود.
بااینحال، فدراسیون هنوز تصمیم قطعی درباره برگزاری بازی مس شهر بابک و تراکتور بدون VAR اعلام نکرده است.
وضعیت نامطلوب VAR در ورزشگاههای شهید نصیری یزد و تختی آبادان
دو ورزشگاه دیگر که در اظهارات حکیم مورد انتقاد قرار گرفتهاند، شهید نصیری یزد و تختی آبادان هستند.
رئیس دپارتمان VAR اعلام کرده که امکانات فنی صداوسیمای استانها، تعداد دوربینهای فعال و کیفیت تصاویر ارسالی در این دو ورزشگاه با استاندارد مورد انتظار فاصله دارد.
ورزشگاه شهید نصیری محل برگزاری مسابقات خانگی چادرملو اردکان است و ورزشگاه تختی آبادان نیز برای میزبانی صنعت نفت مورد استفاده قرار میگیرد.
بر اساس برنامه هفته سیزدهم، صنعت نفت آبادان روز جمعه ۲۹ آبان از استقلال خوزستان میزبانی خواهد کرد. در مقابل، چادرملو در همین هفته مهمان فجر سپاسی شیراز است و بازی خانگی بعدی آن مقابل مس شهر بابک در هفته چهاردهم برنامهریزی شده است.
بنابراین مشکلات شهید نصیری، هرچند برای مسابقات آینده اهمیت دارد، مستقیماً به یک میزبانی این ورزشگاه در هفته سیزدهم مربوط نمیشود.
این تمایز نشان میدهد هنگام بررسی هشدار فدراسیون باید میان وضعیت کلی ورزشگاهها و برنامه مسابقات هر هفته تفاوت قائل شد.
احتمال برگزاری بازی استقلال و خیبر بدون VAR وجود دارد؟
یکی از مهمترین مسابقات هفته سیزدهم، دیدار خیبر خرمآباد و استقلال تهران است.
بر اساس برنامه سازمان لیگ، خیبر روز پنجشنبه ۲۸ آبان ساعت ۱۶:۳۰ در ورزشگاه تختی خرمآباد میزبان استقلال خواهد بود.
این مسابقه به دلیل حضور استقلال و حساسیت رقابتهای لیگ، مورد توجه هواداران دو تیم قرار دارد.
از سوی دیگر، خیبر یکی از سه باشگاهی است که طبق اعلام جدید حکیم، هنوز رفع نواقص زیرساختی آن به تأیید دپارتمان VAR نرسیده است.
در هشدار چهارم آبان، رئیس این دپارتمان اعلام کرده بود چنانچه مشکلات فنی رفع نشوند، احتمال برگزاری مسابقات خانگی باشگاههای مربوط بدون VAR وجود دارد.
بااینحال، هنوز اعلام نشده که دیدار خیبر و استقلال قطعاً بدون کمکداور ویدئویی برگزار خواهد شد.
تصمیم نهایی به بررسی شرایط فنی ورزشگاه، اقدامات احتمالی روزهای باقیمانده و اعلام رسمی مسئولان برگزاری مسابقه وابسته است.
بازی ملوان و گلگهر نیز با ابهام VAR روبهروست
ملوان بندرانزلی دومین باشگاه مورد انتقاد است که در هفته سیزدهم میزبانی خواهد داشت.
طبق برنامه مسابقات، ملوان روز پنجشنبه ۲۸ آبان ساعت ۱۶:۳۰ در ورزشگاه سیروس قایقران به مصاف گلگهر سیرجان میرود.
با توجه به اظهارات محسن حکیم، وضعیت زیرساختهای VAR در این ورزشگاه نیز نیازمند پیگیری فوری است.
برای برگزاری مسابقه با سیستم کمکداور ویدئویی، تنها انتقال دستگاهها به ورزشگاه کافی نیست. تصاویر دوربینها باید کیفیت لازم را داشته باشند و ارتباط میان داور وسط و اتاق ویدئویی نیز برقرار باشد.
کمبود زاویههای مناسب تصویربرداری ممکن است تشخیص بعضی خطاها، برخوردهای داخل محوطه جریمه یا موقعیتهای آفساید را دشوارتر کند.
در نتیجه، تأمین تجهیزات تصویربرداری مناسب و همکاری عوامل پخش تلویزیونی نقش مستقیمی در کیفیت اجرای VAR دارد.
VAR چگونه کار میکند و چرا کیفیت تصاویر اهمیت دارد؟
طبق پروتکل رسمی هیئت بینالمللی فوتبال (IFAB)، کمکداور ویدئویی برای بررسی تصمیمهای مهم و تأثیرگذار بر نتیجه مسابقه مورد استفاده قرار میگیرد.
این فناوری میتواند در بررسی گلها، تصمیمهای مربوط به پنالتی، اخراجهای مستقیم و تشخیص اشتباه هویت بازیکن به داور کمک کند.
بر اساس مقررات فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷، برخی موقعیتهای محدود دیگر نیز با شرایط تعیینشده قابلیت بازبینی دارند.
برای بررسی این صحنهها، داور ویدئویی باید بتواند تصاویر زوایای مختلف را مشاهده کند و در صورت نیاز، صحنه را با سرعت عادی یا آهسته بازبینی کند.
کیفیت پایین تصویر ممکن است تشخیص نقطه برخورد، محل وقوع خطا یا وضعیت بازیکنان را با دشواری مواجه کند.
از سوی دیگر، تعداد و محل قرارگیری دوربینها نیز اهمیت دارد؛ زیرا تصویری که از یک زاویه مبهم به نظر میرسد، ممکن است از زاویه دیگر اطلاعات دقیقتری ارائه دهد.
بنابراین تجهیز ورزشگاهها به VAR فقط یک اقدام ظاهری یا تشریفاتی نیست و به مجموعهای از الزامات فنی وابسته است.
آیا مسابقات لیگ برتر بدون VAR قانونی است؟
یکی از پرسشهای مطرحشده پس از هشدار فدراسیون فوتبال این است که آیا مسابقهای که بدون VAR برگزار شود، اعتبار قانونی خواهد داشت؟
طبق پروتکل IFAB، نقص فنی سیستم VAR بهخودیخود باعث باطل شدن مسابقه نمیشود.
همچنین در شرایطی که مسئولان واجد صلاحیت برای ادامه کار سامانه ویدئویی در دسترس نباشند، مقررات امکان ادامه مسابقه بدون VAR را پیشبینی کردهاند.
البته تصمیم درباره شرایط برگزاری هر مسابقه باید با مقررات داخلی همان رقابت و نظر نهاد برگزارکننده نیز مطابقت داشته باشد.
به همین دلیل، نمیتوان نتیجه گرفت که هر مسابقه بدون VAR باید لغو شود یا نتیجه آن تغییر کند.
بااینحال، برگزاری بعضی مسابقات با VAR و برخی دیگر بدون این فناوری ممکن است پرسشهایی درباره یکسان بودن امکانات داوری در رقابتهای لیگ ایجاد کند.
مسئول رفع مشکلات VAR در لیگ برتر چه نهادی است؟
یکی از نکات مهم در اظهارات محسن حکیم، تأکید بر مسئولیت مشترک باشگاهها، مسئولان ورزشگاهها و مراکز صداوسیماست.
باشگاه میزبان باید برای فراهم شدن شرایط برگزاری مسابقه با استانداردهای اعلامشده اقدام کند. مسئولان ورزشگاه نیز در زمینه تأمین برق، محل نصب تجهیزات و امکانات موردنیاز نقش دارند.
در مقابل، کیفیت تصویربرداری و تأمین برخی تجهیزات مربوط به تولید تصاویر تلویزیونی، به امکانات و همکاری مجموعههای پخش وابسته است.
فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ نیز وظیفه دارند استانداردها را مشخص کنند، شرایط ورزشگاهها را مورد ارزیابی قرار دهند و درباره نحوه برگزاری مسابقات تصمیمگیری کنند.
از این منظر، حل مشکلات VAR فقط با ارسال یک نامه یا اخطار امکانپذیر نیست؛ بلکه نیازمند هماهنگی عملی میان مجموعههای مختلف است.
آینده VAR در لیگ برتر؛ آیا مشکلات تا هفته سیزدهم حل میشود؟
با توجه به فاصله کوتاه تا آغاز هفته سیزدهم، باشگاههای مورد انتقاد فرصت محدودی برای رفع مشکلات دارند.
در این میان، خیبر خرمآباد، ملوان بندرانزلی و مس شهر بابک روز پنجشنبه ۲۸ آبان میزبان خواهند بود و ورزشگاه تختی آبادان نیز روز جمعه میزبان مسابقه صنعت نفت و استقلال خوزستان است.
این شرایط اهمیت بررسی سریع تجهیزات و اعلام وضعیت نهایی مسابقات را افزایش میدهد.
در سناریوی نخست، اگر باشگاهها و عوامل فنی بتوانند نواقص را برطرف کنند و تأییدیه لازم را بگیرند، امکان استفاده استاندارد از VAR فراهم خواهد شد.
در مقابل، اگر مشکلات باقی بماند، احتمال اجرای هشدار قبلی دپارتمان VAR درباره برگزاری برخی مسابقات بدون این فناوری وجود دارد.
البته تاکنون تصمیم قطعی و عمومی درباره حذف VAR از مسابقه مشخصی در هفته سیزدهم اعلام نشده است.
جمعبندی؛ VAR لیگ برتر نیازمند زیرساخت استاندارد است
اظهارات تازه محسن حکیم نشان میدهد توسعه کمکداور ویدئویی در فوتبال ایران همچنان با مشکلات زیرساختی مواجه است.
درحالیکه باشگاه نساجی مازندران توانسته شرایط ورزشگاه خود را به استاندارد مورد تأیید فدراسیون برساند، سه باشگاه خیبر، شمسآذر و ملوان هنوز از نظر دپارتمان VAR اقدامات کافی انجام ندادهاند.
همزمان، ورزشگاههای شهید سلیمانی شهر بابک، شهید نصیری یزد و تختی آبادان نیز برای اجرای مطلوب این فناوری به ارتقای امکانات نیاز دارند.
مهمترین پیام هشدار فدراسیون فوتبال این است که استفاده از VAR تنها زمانی مؤثر خواهد بود که تجهیزات تصویربرداری، ارتباطات فنی و زیرساختهای ورزشگاهی کیفیت لازم را داشته باشند.
با نزدیک شدن به آغاز هفته سیزدهم، اکنون توجهها به اقدامات باشگاههای میزبان و تصمیم نهایی مسئولان برگزاری مسابقات معطوف شده است.
آنچه در روزهای آینده اهمیت دارد، اعلام شفاف وضعیت هر ورزشگاه و فراهم کردن شرایطی است که داوران بتوانند از فناوری کمکداور ویدئویی به شکلی مطمئن و مطابق مقررات استفاده کنند؛ موضوعی که مستقیماً با کیفیت قضاوت و اعتماد به رقابتهای لیگ برتر ارتباط دارد.