تصمیم جدید دولت درباره عرضه مرغ از اول دی ۱۴۰۵؛ فروش مرغ کامل بالای ۲ کیلوگرم متوقف میشود؟ جزئیات طرح مرغ سایز
بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، طرح تولید و عرضه گوشت مرغ در وزن و سن بهینه اقتصادی از اول دیماه ۱۴۰۵، برابر با ۲۲ دسامبر ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد.
روحالله زحمتکش اعلام کرده است مرغهایی که وزن آنها بیش از دو کیلوگرم باشد، دیگر نباید بهصورت مرغ کامل بستهبندی و وارد شبکه توزیع شوند. این محصولات قرار است به واحدهای قطعهبندی منتقل شوند تا به شکل ران، سینه، بال و سایر قطعات در بازار عرضه شوند.
اما در اظهارات روز چهارشنبه ۲۷ آبان همین مقام مسئول در استان گلستان، سقف وزن برای عرضه در شبکه توزیع حدود دو کیلو و ۴۰۰ تا دو کیلو و ۵۰۰ گرم عنوان شده است.
این اختلاف اهمیت دارد؛ زیرا مشخص نبودن وزن مرجع و اینکه محدودیت دقیقاً بر وزن زنده مرغ اعمال میشود یا وزن لاشه آماده عرضه، میتواند برای مرغداران، کشتارگاهها و فروشندگان ابهام ایجاد کند.
بنابراین، اصل اجرای طرح از ابتدای دی تأیید شده، اما تعیین آستانه دقیق وزن و نحوه کنترل آن به انتشار و اجرای ضوابط روشن نیاز دارد.
آیا تولید و کشتار مرغهای درشت کاملاً ممنوع میشود؟
یکی از برداشتهای نادرست از طرح مرغ سایز این است که از ابتدای زمستان تمام مرغهای درشت از چرخه تولید و مصرف حذف خواهند شد.
اظهارات جدید معاون وزارت جهاد کشاورزی چنین برداشتی را تأیید نمیکند.
هدف اصلی، تغییر شیوه عرضه مرغهای سنگین است؛ به این معنا که مرغهای با وزن بالاتر از سقف تعیینشده میتوانند پس از کشتار، از مسیر قطعهبندی وارد بازار شوند.
بنابراین، تولید مرغ درشت برای بخشهایی از بازار که به قطعات بزرگتر نیاز دارند، همچنان میتواند ادامه داشته باشد.
این تمایز برای تولیدکنندگان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا واحدهای پرورش مرغ گوشتی باید براساس تقاضای کشتارگاهها و مراکز قطعهبندی برنامهریزی کنند و صرفاً با توجه به عنوان طرح، درباره توقف تولید تصمیم نگیرند.
مرغ سایز چیست و چرا وزارت جهاد کشاورزی بر اجرای آن تأکید دارد؟
مرغ سایز به مرغی گفته میشود که در سن و وزن متناسب با هدف تولید، کشتار و عرضه میشود. هدف این شیوه پرورش، دستیابی به تعادل میان وزن قابل فروش، میزان مصرف خوراک و هزینه نگهداری است.
بر اساس اظهارات زحمتکش در گفتوگو با خبرگزاری صداوسیما در ۲۴ آبان، یکی از وزنهای مورد توجه برای عرضه مرغ سایز حدود یک کیلو و ۴۰۰ گرم است. البته این عدد نباید با سقف مجاز وزن مرغ کامل در شبکه توزیع یکسان دانسته شود.
مسئولان وزارت جهاد کشاورزی معتقدند با کاهش دوره پرورش و عرضه مرغ در وزن مناسب، میتوان بخشی از هزینههای اضافی صنعت طیور را مدیریت کرد.
با این حال، وزن اقتصادی مرغ برای تمام واحدهای تولیدی یکسان نیست و عواملی مانند نژاد، کیفیت خوراک، شرایط پرورش و قیمت فروش بر آن تأثیر دارند.
افزایش سن پرورش مرغ چه تأثیری بر هزینه تولید دارد؟
یکی از دلایل اصلی اجرای این طرح، افزایش هزینه نگهداری مرغ در سنین بالاتر است.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی تأکید کرده است که پس از ۴۰ روزگی، ادامه پرورش ممکن است هزینههای بهداشتی و درمانی بیشتری به تولیدکننده تحمیل کند.
از سوی دیگر، با افزایش وزن مرغ، میزان خوراک موردنیاز برای تولید هر کیلوگرم وزن زنده میتواند بیشتر شود.
در صنعت طیور، این موضوع با شاخصی به نام «ضریب تبدیل خوراک» سنجیده میشود. هرچه این ضریب پایینتر باشد، تولیدکننده برای دستیابی به وزن مشخص، خوراک کمتری مصرف کرده است.
برای روشن شدن موضوع، زحمتکش دو ضریب فرضی ۱.۶ و ۱.۸ را مقایسه کرده است.
|
شاخص |
مرغ با ضریب تبدیل ۱.۶ |
مرغ با ضریب تبدیل ۱.۸ |
|---|---|---|
|
خوراک لازم برای تولید یک کیلوگرم وزن زنده |
۱.۶ کیلوگرم |
۱.۸ کیلوگرم |
|
خوراک لازم برای تولید ۱۰ هزار کیلوگرم وزن زنده |
۱۶ تن |
۱۸ تن |
|
اختلاف مصرف خوراک |
— |
۲ تن بیشتر |
محاسبات جدول صرفاً بر اساس ضرایب نمونه مطرحشده از سوی معاون وزارت جهاد کشاورزی است و به معنای تأیید این ضرایب برای تمام مرغداریها نیست.
این مثال نشان میدهد اختلاف ظاهراً محدود در ضریب تبدیل، در مقیاس تولید صنعتی میتواند مصرف نهادههای دامی را افزایش دهد.
آیا اجرای طرح مرغ سایز باعث کاهش قیمت مرغ میشود؟
یکی از مهمترین پرسشهای مصرفکنندگان این است که آیا با عرضه مرغهای سبکتر، قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ کاهش پیدا خواهد کرد؟
از نظر اقتصادی، کاهش مصرف خوراک و کوتاهتر شدن دوره پرورش میتواند بخشی از هزینههای تولید را پایین بیاورد. با این حال، چنین تغییری به معنای کاهش قطعی قیمت مصرفکننده نیست.
قیمت مرغ تحت تأثیر هزینه جوجه یکروزه، نهادههای دامی، انرژی، حملونقل، دستمزد و وضعیت عرضه و تقاضا قرار دارد.
از سوی دیگر، افزایش سهم محصولات قطعهبندیشده ممکن است هزینه فرآوری، بستهبندی و نگهداری سرد را تغییر دهد.
در نتیجه، اگر صرفهجویی در بخش پرورش با افزایش هزینههای قطعهبندی و توزیع همراه شود، اثر نهایی بر قیمت فروش میتواند کمتر از میزان کاهش هزینه تولید باشد.
برای ارزیابی موفقیت طرح باید روند قیمت مرغ کامل و قطعات مختلف، پیش و پس از اجرای آن بررسی شود.
آیا مرغهای درشت هورمونی هستند؟ پاسخ به یک نگرانی قدیمی
یکی از نگرانیهای رایج مصرفکنندگان، ارتباط وزن بالای مرغ با استفاده از هورمون رشد است.
روحالله زحمتکش در گفتوگوی تازه خود تأکید کرده که درشت شدن مرغ به معنای استفاده از هورمون نیست و افزایش وزن بیشتر به مدت پرورش و شرایط تولید مربوط میشود.
این توضیح با یافتههای علمی درباره پرورش مرغ گوشتی نیز سازگار است. منابع دانشگاهی از جمله دانشگاه ایالتی میسیسیپی، انتخاب ژنتیکی، تغذیه مناسب و بهبود مدیریت پرورش را از عوامل اصلی رشد سریع مرغهای گوشتی معرفی میکنند.
استفاده از هورمون رشد در صنعت مرغداری آمریکا نیز مجاز نیست.
البته این موضوع به معنای بینیازی از نظارت بهداشتی نیست. کیفیت خوراک، سلامت گله، رعایت ضوابط دارویی و کنترل کشتارگاهی همچنان برای اطمینان از سلامت گوشت مرغ ضروری هستند.
ارتباط مرغ سایز با مصرف آنتیبیوتیک و سلامت مصرفکنندگان
یکی دیگر از اهداف اعلامشده طرح، کاهش احتمال نیاز به مداخلات درمانی در دورههای طولانیتر پرورش است.
به گفته معاون وزارت جهاد کشاورزی، افزایش سن طیور میتواند با افزایش نیاز به مراقبتهای بهداشتی و احتمال مصرف دارو همراه باشد.
این مسئله از منظر مقاومت میکروبی اهمیت دارد؛ زیرا مصرف غیرضروری یا نامناسب آنتیبیوتیک در دام و طیور میتواند به گسترش باکتریهای مقاوم کمک کند.
سازمان جهانی بهداشت نیز بر کاهش مصرف غیرضروری آنتیبیوتیک در حیوانات تولیدکننده غذا تأکید کرده است.
با این حال، کوتاهتر شدن دوره پرورش بهتنهایی تضمین نمیکند که محصول نهایی فاقد باقیمانده دارویی باشد یا از نظر بهداشتی کیفیت بالاتری داشته باشد.
رعایت دوره پرهیز از مصرف دارو پیش از کشتار، نظارت دامپزشکی و کنترل شرایط نگهداری و توزیع از عوامل تعیینکننده سلامت محصول هستند.
نقش کشتارگاهها در اجرای طرح جدید مرغ
اجرای طرح مرغ سایز بدون همکاری کشتارگاهها و واحدهای بستهبندی امکانپذیر نخواهد بود.
در ساختار فعلی بازار، بخشی از مرغهای سنگین پس از کشتار بهصورت کامل عرضه میشوند. قرار است در طرح جدید، محصولات بالاتر از وزن تعیینشده به سمت قطعهبندی هدایت شوند.
زحمتکش در نشست روز ۲۷ آبان استان گلستان اعلام کرد که اختلاف وزن مرغ زنده و لاشه پس از کشتار حدود ۲۵ تا ۲۶ درصد است و همین مسئله میتواند بر نحوه خرید مرغ توسط کشتارگاهها تأثیر بگذارد.
این موضوع اهمیت تعیین دقیق وزن مرجع را بیشتر میکند؛ زیرا وزن مرغ زنده با وزن محصولی که مصرفکننده از فروشگاه خریداری میکند، یکسان نیست.
همچنین اجرای موفق طرح نیازمند امکانات کافی قطعهبندی، بستهبندی بهداشتی و زنجیره سرد است تا تغییر شیوه عرضه به افزایش ضایعات منجر نشود.
چالش مرغداران؛ آیا کاهش وزن مرغ همیشه سودآور است؟
با وجود مزایای احتمالی کاهش دوره پرورش، تولیدکنندگان باید شرایط اقتصادی واحدهای خود را نیز در نظر بگیرند.
مرغ سبکتر ممکن است خوراک کمتری مصرف کند و زودتر آماده عرضه شود، اما درآمد فروش هر قطعه نیز متناسب با وزن آن تغییر میکند.
اگر قیمت خرید مرغ زنده، هزینه جوجهریزی یا مخارج ثابت واحد تولیدی با وزن هدف تناسب نداشته باشد، کاهش وزن بهتنهایی تضمینکننده افزایش سود نیست.
از سوی دیگر، مرغداران برای تغییر برنامه تولید به اطمینان از وجود خریدار و ثبات نسبی سیاستهای بازار نیاز دارند.
به همین دلیل، موفقیت طرح علاوه بر رعایت سقف وزن، به هماهنگی میان مرغداران، کشتارگاهها و شبکه توزیع بستگی خواهد داشت.
پیشبینی بازار مرغ در دی ۱۴۰۵؛ عرضه قطعات بیشتر میشود؟
با آغاز اجرای طرح در اول دی، احتمال تغییر ترکیب محصولات عرضهشده در فروشگاهها وجود دارد.
اگر ضوابط جدید مطابق برنامه اجرا شوند، سهم مرغهای سبکتر در بخش فروش مرغ کامل میتواند افزایش یابد و مرغهای درشت بیشتری به بخش قطعهبندی منتقل شوند.
این تغییر ممکن است بر عرضه ران، سینه و سایر قطعات تأثیر بگذارد، اما میزان واقعی آن به حجم تولید و ظرفیت فرآوری بستگی دارد.
از طرف دیگر، اگر محدودیت وزن پیش از آماده شدن زیرساختها اجرا شود، احتمال ایجاد اختلال موقت در خرید و توزیع وجود خواهد داشت.
بنابراین، نمیتوان پیش از مشخص شدن جزئیات اجرایی و میزان آمادگی بازار، کاهش یا افزایش قطعی قیمت مرغ در دیماه را پیشبینی کرد.
جمعبندی؛ از اول دی چه تغییری در بازار مرغ اتفاق میافتد؟
وزارت جهاد کشاورزی قصد دارد از ابتدای دیماه ۱۴۰۵ طرح تولید و عرضه مرغ در وزن و سن بهینه اقتصادی را اجرا کند.
هدف اصلی این برنامه، مدیریت دوره پرورش، کاهش مصرف غیرضروری نهادههای دامی و هدایت مرغهای سنگین به بخش قطعهبندی است.
مهمترین نکته برای مصرفکنندگان این است که طرح جدید به معنای حذف کامل مرغهای درشت از بازار نیست؛ بلکه شیوه عرضه این محصولات تغییر خواهد کرد.
همچنین درباره سقف دقیق وزن، اظهارات متفاوتی از دو کیلوگرم تا حدود ۲.۴ تا ۲.۵ کیلوگرم منتشر شده است؛ موضوعی که باید پیش از آغاز اجرای طرح با ابلاغ ضوابط نهایی روشن شود.
در مجموع، طرح مرغ سایز میتواند فرصتی برای افزایش بهرهوری تولید باشد، اما تأثیر واقعی آن بر قیمت مرغ، سلامت محصول و درآمد مرغداران به نحوه اجرا، نظارت دامپزشکی و آمادگی زنجیره تولید و توزیع وابسته خواهد بود.