خبر مهم پزشکیان درباره حذف ارز ترجیحی و تعرفه انرژی؛ کالابرگ برای حمایت از مردم / پرمصرفها باید هزینه بیشتری بپردازند
حضور سرزده مسعود پزشکیان در چهارمین کنگره دانشجویی «پیشگامان رهایی» در دانشگاه تهران، به فرصتی برای طرح مستقیم پرسشهای دانشجویان درباره وضعیت معیشت، ناترازی انرژی، نظام آموزشی و عملکرد دولت تبدیل شد.
این گردهمایی با حضور حدود دو هزار دانشجو و در قالب ۱۴ کارگروه تخصصی برگزار شد. رئیسجمهور با حضور در کارگروههای آموزش، انرژی و سلامت، به پرسشها و انتقادهای شرکتکنندگان پاسخ داد و بر مشارکت دانشگاهیان در شناسایی مشکلات و ارائه راهکارهای اجرایی تأکید کرد.
با این حال، مهمترین بخش سخنان پزشکیان از منظر اقتصادی، توضیحات او درباره تغییر شیوه تخصیص حمایتهای دولتی بود؛ موضوعی که میتواند بر هزینه زندگی خانوارها، قیمت کالاهای اساسی و قبوض انرژی تأثیر بگذارد.
حذف ارز ترجیحی و پرداخت کالابرگ؛ تصمیم دولت چیست؟
پزشکیان در پاسخ به پرسش دانشجویان درباره معیشت مردم، از تصمیم دولت برای حذف ارز ترجیحی و انتقال منابع حمایتی آن به مصرفکنندگان نهایی در قالب کالابرگ دفاع کرد.
به گفته رئیسجمهور، محدودیت منابع ارزی و دشواری تأمین کالاهای اساسی از دلایل اصلی اتخاذ این تصمیم بوده است. دولت اعلام میکند هدف از این تغییر، کاهش مشکلات تأمین کالا و رساندن حمایت اقتصادی به خانوارهایی است که بیشترین نیاز را دارند.
در سازوکار ارز ترجیحی، بخشی از حمایت دولت در مرحله واردات یا تأمین کالا اعمال میشود. در مقابل، پرداخت کالابرگ تلاش میکند منفعت حمایتی را به مرحله خرید خانوار منتقل کند.
تفاوت مهم این دو شیوه آن است که در روش دوم، میزان حمایت دریافتی مردم و تغییر قیمت کالاها اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر افزایش هزینه خرید کالاهای اساسی از ارزش کالابرگ بیشتر باشد، قدرت خرید واقعی خانوار ممکن است کاهش یابد.
از همین رو، برای ارزیابی موفقیت این سیاست باید تغییر قیمت سبد خوراکی، مبلغ حمایت، تعداد خانوارهای مشمول و استمرار پرداختها بررسی شود.
کالابرگ الکترونیکی به چه کسانی تعلق میگیرد؟ تأکید پزشکیان بر حمایت از اقشار نیازمند
رئیسجمهور در توضیح سیاست حمایتی دولت، اولویت را خانوارهایی دانست که فشار افزایش هزینههای زندگی بر آنها بیشتر است. به گفته پزشکیان، تأثیر پرداختهای حمایتی برای تمام دهکهای درآمدی یکسان نیست و کمک معیشتی میتواند برای خانوادههای کمدرآمد نقش مهمتری در تأمین نیازهای ضروری داشته باشد.
با این حال، در سخنان امروز رئیسجمهور رقم جدید کالابرگ، تعداد دقیق دهکهای مشمول یا زمان آغاز مرحله تازه پرداختها اعلام نشده است. بنابراین نباید این اظهارات را به معنای تصویب مبلغ مشخص یا واریز فوری اعتبار جدید تلقی کرد.
از منظر اقتصادی، مسئله اصلی حفظ ارزش واقعی حمایتها در برابر تورم است. چنانچه بهای مواد غذایی افزایش یابد، اعتبار کالابرگ نیز باید با شرایط جدید سنجیده شود تا هدف حمایت از قدرت خرید خانوارها محقق شود.
برنامه دولت برای اصلاح تعرفه گاز و برق؛ پرمصرفها چقدر باید بپردازند؟
یکی دیگر از محورهای مهم سخنان پزشکیان، اصلاح تعرفههای انرژی و تغییر نحوه توزیع یارانهها بود.
رئیسجمهور توضیح داد دولت به دنبال ایجاد تناسب بیشتر میان میزان مصرف انرژی و هزینه پرداختی مشترکان است. بر اساس رویکرد تشریحشده، مصرفکنندگان پرمصرف و برخوردار باید سهم بیشتری از هزینه واقعی انرژی را پرداخت کنند.
او همچنین اعلام کرد در صورت ادامه مصرف غیرمتعارف، امکان محروم شدن مشترکان از انرژی یارانهای در نظر گرفته میشود.
با این حال، جزئیات تعرفههای تازه، سقف مصرف مجاز، مبنای شناسایی مشترکان برخوردار و تاریخ اجرای احتمالی تغییرات در این نشست اعلام نشده است.
نکته مهم آن است که حذف یارانه انرژی با قطع کامل خدمات تفاوت دارد. اظهارات رئیسجمهور درباره تغییر برخورداری از یارانه بوده و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که دستور تازهای برای قطع گاز یا برق تمام مشترکان پرمصرف صادر شده است.
صرفهجویی ۳۰ تا ۴۰ میلیون مترمکعب گاز با کاهش یک درجه دما
پزشکیان در بخش دیگری از اظهارات خود، به ظرفیت صرفهجویی در مصرف گاز اشاره کرد.
او اعلام کرد کاهش حتی یک درجهای دمای محیط میتواند زمینه صرفهجویی حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون مترمکعب گاز را فراهم کند. این عدد بهعنوان برآورد مطرحشده از سوی رئیسجمهور گزارش شده و جزئیات محاسبات یا بازه زمانی دقیق آن در متن سخنان منتشرشده مشخص نیست.
اهمیت این موضوع در فصل سرد سال بیشتر میشود؛ زمانی که افزایش مصرف گاز خانگی ممکن است تأمین انرژی صنایع و نیروگاهها را تحت فشار قرار دهد.
با این حال، مدیریت مصرف تنها به تغییر رفتار خانوارها وابسته نیست. بهبود بازده تجهیزات گرمایشی، عایقبندی ساختمانها، کاهش تلفات شبکه و اصلاح فناوریهای صنعتی نیز در میزان مصرف انرژی نقش دارند.
بنابراین سیاست مؤثر برای کاهش ناترازی باید مجموعهای از اقدامات در بخش خانگی، صنعتی و زیرساختی را شامل شود.
اتاق رصد انرژی چیست؟ برنامه پزشکیان برای کنترل ناترازی برق و گاز
رئیسجمهور در پاسخ به پرسشهای دانشجویان درباره مشکلات انرژی، از ایجاد سازوکارهای پایش مصرف با همکاری تیمهای تخصصی و دستگاههای مسئول در قالب اتاق رصد انرژی سخن گفت.
بر اساس توضیحات او، هدف این سازوکار استفاده از دادهها برای شناسایی الگوهای مصرف، ارزیابی عملکرد و انجام مداخلات هدفمند است.
از نظر اجرایی، رصد دقیق اطلاعات میتواند امکان شناسایی مصرف غیرعادی، بررسی تلفات و اولویتبندی اقدامات اصلاحی را فراهم کند.
با این حال، برای ارزیابی عملکرد چنین سامانهای باید مشخص شود چه دادههایی جمعآوری میشود، چه دستگاههایی به آن دسترسی دارند و نتایج پایش چگونه به تصمیمهای اجرایی تبدیل خواهد شد.
در نشست امروز همچنین موضوعاتی مانند جمعآوری گازهای مشعل، اجرای قانون برنامه هفتم توسعه، خسارتهای زیرساختی و محدودیتهای تأمین انرژی مطرح شد؛ مسائلی که حل آنها افزون بر مدیریت تقاضا، به سرمایهگذاری و اصلاح ساختار عرضه نیز نیاز دارد.
پاسخ پزشکیان درباره وعدههای انتخاباتی؛ شرایط کشور باید در ارزیابی دولت لحاظ شود
یکی از بخشهای خبرساز نشست دانشجویی، پرسش درباره تحقق نیافتن برخی وعدههای انتخاباتی بود.
پزشکیان در پاسخ، به شرایط اقتصادی، امنیتی و محدودیتهایی اشاره کرد که به گفته او بر اجرای برنامههای دولت تأثیر گذاشتهاند. رئیسجمهور معتقد است ارزیابی عملکرد دولت باید علاوه بر نتایج، شرایط حاکم بر کشور و اقدامات انجامشده برای حفظ خدمات عمومی را نیز در نظر بگیرد.
این توضیح، موضع دولت درباره عوامل مؤثر بر اجرای برنامهها را روشن میکند؛ اما سنجش میزان تحقق وعدهها نیازمند بررسی مستقل است.
برای چنین ارزیابیای باید وعدههای مشخص، زمانبندی اعلامشده، منابع تخصیصیافته و نتایج قابلاندازهگیری با یکدیگر مقایسه شوند.
همچنین شرایط خارج از کنترل دولت و تصمیمهای اجرایی خود دولت باید بهصورت جداگانه بررسی شوند تا تصویری دقیقتر از دلایل تحقق یا تأخیر برنامهها به دست آید.
نهضت عدالت آموزشی؛ پزشکیان چه برنامهای برای مدارس دارد؟
رئیسجمهور در کارگروه آموزش، توسعه عدالت آموزشی را از اولویتهای دولت معرفی کرد و توضیح داد که هدف تنها ساخت مدرسه یا افزایش تعداد کلاسهای درس نیست.
به گفته پزشکیان، کیفیت فرآیند یادگیری و آموزش مهارتهای اجتماعی نیز باید در مرکز برنامههای اصلاح نظام آموزشی قرار گیرد.
او بر اهمیت مسئولیتپذیری، توانایی کار گروهی و مهارتآموزی دانشآموزان تأکید کرد و مدرسه را محیطی برای توسعه توانمندیهای فردی و اجتماعی دانست.
از منظر سیاستگذاری آموزشی، توسعه زیرساخت زمانی اثربخشتر خواهد بود که با تأمین معلم، تجهیزات آموزشی، برنامه درسی مناسب و ارزیابی کیفیت یادگیری همراه شود.
افزایش تعداد ساختمانهای آموزشی میتواند بخشی از نابرابری دسترسی را کاهش دهد، اما برای سنجش عدالت آموزشی باید تفاوت کیفیت آموزش میان مناطق شهری، روستایی و محروم نیز بررسی شود.
پاسخ رئیسجمهور به مطالبات حوزه سلامت و بهداشت
بخش دیگری از گفتوگوی پزشکیان با دانشجویان به نظام سلامت، سیاستهای جمعیتی و کیفیت خدمات درمانی اختصاص داشت.
در این نشست، موضوع استفاده از ظرفیتهای طب ایرانی و اسلامی، حمایت از فرزندآوری و ضرورت تقویت رویکرد انسانی در برخورد با بیماران مطرح شد.
رئیسجمهور بر اهمیت توجه به مسئولیت حرفهای در ارائه خدمات درمانی تأکید کرد. گزارش تسنیم نیز نشان میدهد او در بحث طب سنتی، ضمن اشاره به استفاده از ظرفیتهای موجود، بر ضرورت عقب نماندن از علم و نوآوری تأکید داشته است.
از نظر سیاستگذاری سلامت، ارتقای کیفیت خدمات علاوه بر اخلاق حرفهای، به دسترسی عادلانه بیماران، تأمین مالی پایدار و استفاده از روشهای درمانی مبتنی بر شواهد علمی نیاز دارد.
در موضوع فرزندآوری نیز اثربخشی برنامهها به مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و درمانی وابسته است و نمیتوان صرفاً با اقدامات تبلیغی درباره نتیجه سیاستهای جمعیتی قضاوت کرد.
تأکید پزشکیان بر عبور از شرایط جنگی؛ دولت چه مسئولیتی دارد؟
پزشکیان در بخش پایانی سخنان خود به شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی و فرهنگی اشاره کرد و خواستار مشارکت اجتماعی برای عبور از وضعیت موجود شد.
او تأکید کرد که وظیفه دولت صرفاً مدیریت بحران نیست و برنامههای توسعهای و اقدامات لازم برای حفظ ظرفیتهای اقتصادی نیز باید ادامه پیدا کنند.
رئیسجمهور همچنین درباره پیامدهای اختلال در تولید هشدار داد و افزایش بیکاری و فقر را از خطراتی دانست که باید در تصمیمگیریهای اقتصادی مورد توجه قرار گیرند.
این بخش از سخنان او نشان میدهد دولت تلاش دارد مدیریت مصرف انرژی و اصلاح نظام حمایتهای اقتصادی را با ضرورت حفظ فعالیت واحدهای تولیدی پیوند دهد.
با این حال، اثر واقعی این سیاستها بر تولید و رفاه عمومی باید از طریق شاخصهایی مانند میزان تأمین انرژی صنایع، اشتغال، تورم و قدرت خرید خانوارها سنجیده شود.
چشمانداز معیشت و انرژی پس از اظهارات ۲۸ آبان پزشکیان
اظهارات امروز رئیسجمهور نشان میدهد اصلاح شیوه پرداخت یارانهها و مدیریت مصرف انرژی همچنان از موضوعات اصلی برنامه اقتصادی دولت هستند.
در حوزه معیشت، مسئله تعیینکننده آن خواهد بود که منابع حاصل از حذف ارز ترجیحی با چه سازوکاری، در چه زمانی و با چه ارزشی به خانوارهای هدف منتقل شوند.
در حوزه انرژی نیز تعیین دقیق تعرفهها، حمایت از مشترکان کممصرف و تأمین زیرساختهای لازم میتواند بر میزان اثربخشی اصلاحات تأثیر بگذارد.
در مجموع، مهمترین پیام نشست پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ پزشکیان در دانشگاه تهران، تأکید بر انتقال حمایت ارزی به مصرفکنندگان از طریق کالابرگ و تغییر شیوه برخورداری مشترکان پرمصرف از یارانه انرژی بود.
با این حال، سخنان رئیسجمهور به معنای اعلام مبلغ جدید کالابرگ یا ابلاغ جدول تازه تعرفه گاز و برق نیست. برای مشخص شدن آثار عملی این برنامهها، باید جزئیات اجرایی، زمانبندی و تصمیمهای رسمی دستگاههای مسئول منتشر شود.
اکنون مهمترین معیار ارزیابی سیاستهای اعلامشده، میزان تأثیر آنها بر قدرت خرید مردم، کاهش ناترازی انرژی و حفظ فعالیت بخش تولید خواهد بود؛ شاخصهایی که در ماههای آینده میتوانند فاصله میان اهداف دولت و نتایج اجرایی را روشنتر کنند.