انواع شیرآلات صنعتی کدامند؟

شیر پروانه ای

شیر پروانه ای ، یک شیر ربع چرخشی است که برای قطع و وصل و تنظیم جریان مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شیر دارای دیسکی است که بر روی یک شفت چرخان نصب شده است. زمانیکه شیر کاملاً بسته است، دیسک خط را مسدود می‌کند. زمانیکه شیر کاملاً باز باشد، دیسک در زاویه قائم نسبت به جریان سیال قرار خواهد داشت.

اجزای شیر پروانه ای

شیر پروانه ای فقط 4 قسمت اصلی دارد: بدنه، دیسک، استم و نشیمنگاه.

بدنه: بدنه این شیر بین دو فلنج لوله قرار می‌گیرد. متداول‌ترین طرح بدنه این شیر، بدنه لاگ و ویفری است.

دیسک: دیسک قسمت دیگری از شیر است که نحوه بسته شدن شیر را مشخص می‌کند. دیسک در شیر پروانه ای در واقع مانند پلاگ در شیر پلاگ، دریچه در شیر کشویی و توپ در شیر توپی می‌باشد. دیسک طرح‌های مختلفی دارد که می‌تواند جریان، سیلینگ یا گشتاور عملیاتی را بهبود بخشد.

استم: استم شیر پروانه ای می‌تواند به صورت یک شفت یک تکه و یا دوتکه باشد. اِستمی که در اکثر نشیمنگاه‌های ارتجاعی تعبیه می‌شود در برابر سیال محافظت می‌شود، بنابراین امکان انتخاب متریال با توجه به هزینه و ویژگی‌های مکانیکی وجود دارد.

نشیمنگاه: نشیمنگاه شیر پروانه ای ارتجاعی بوده و تداخلی بین لبه دیسک و نشیمنگاه ایجاد می‌کند که باعث بسته شدن شیر می‌گردد. متریال نشیمنگاه می‌تواند از الاستومرها و پلیمرهای مختلفی ساخته شود. ممکن است نشیمنگاه به بدنه چسبانده شده یا به صورت پرسی یا قفلی به آن متصل شود.

مزایای شیر پروانه ای

• این شیر سریع و آسان باز می‌شود.
• ساخت آن نسبتاً کم هزینه است.
• فضای کمتری را اشغال می‌کند.
• کمتر نیاز به تعمیر و نگهداری دارد.

کاربرد شیر پروانه ای

این شیر در کاربری‌های مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای مثال در کاربری‌هایی که حجم زیادی آب یا سیال نیمه مایع وجود دارد عملکرد خوبی دارد. برخی از کاربردهای متداول آن عبارتند از:

• سیستم‌های خنک کننده آب، هوا، گاز، سیستم‌های حفاظت در برابر آتش
• خدمات وکیوم
• خدمات آب و بخار با فشار و دمای بالا
• کاربری‌های گاز یا هوای فشرده

شیر کشویی

شیر کشویی یا گیت ولو دارای دیسک کشویی یا گُوِه‌ای است که عمود بر جریان حرکت می‌کند و باعث قطع و وصل جریان می‌شود. شیر کشویی متداول‌ترین نوع شیر است که در کارخانه‌های فرآوری مورد استفاده قرار می‌گیرد. حرکت این شیر خطی بوده و فقط می‌تواند در وضعیت کاملاً باز و یا کاملاً بسته قرار بگیرد.

زمانیکه شیر کشویی کاملاً باز است در واقع دیسک به طور کامل از سر راه جریان کنار رفته است، بنابراین عملاً هیچ مقاومتی در برابر جریان وجود ندارد. به دلیل همین دلیل زمانیکه جریان از داخل شیر عبور می‌کند افت فشار خیلی کمی خواهد داشت. جهت دستیابی به سیلینگ (آب‌بندی) خوب شیر در هنگام بسته شدن آن باید سطح تماس 360 درجه‌ای بین دیسک و نشیمنگاه وجود داشته باشد.

نباید از شیر کشویی برای تنظیم جریان (نیمه باز/بسته کردن جریان) استفاده کرد، زیرا کنترل دقیق این شیر امکان‌پذیر نیست. ممکمن است سرعت زیاد جریان در شیر نیمه باز باعث فرسایش سطح دیسک و نشیمنگاه شده و باعث ایجاد لرزش و نویز شود.

انواع شیر کشویی

می‌توان به سه روش شیر کشویی را دسته‌بندی کرد:

1- نوع دیسک

• دیسک گُوِه‌ای مخروطی سخت
• دیسک گُوِه‌ای انعطاف‌پذیر
• دیسک گُوِه‌ای اسپلیت یا موازی

2- نوع اتصال بونت بدنه

• بونت رزوه‌ای (پیچی)
• بونت پیچ و مهره‌ای
• بونت جوشی
• بونت پِرِسی

3- انواع حرکت استم

• استم بالارونده (OS & Y Type)
• استم غیر بالارونده

کاربرد شیر کشویی

• شیر کشویی در کاربری‌های زیادی نظیر هوا، سوخت گاز، خوراک آب، بخار، روغن، هیدروکربن و ... استفاده می‌شود.
• برخی از شیرهای کشویی مانند شیر کشویی چاقویی برای محصولاتی مانند سیالات نیمه مایع و پودری نیز استفاده می‌شوند.

مزایای شیر کشویی

• افت فشار در آن خیلی کم است
• می‌توان از اکثر شیرهای کشویی به صورت دو جهته استفاده کرد
• برای استفاده در کاربری‌های با دما و فشار بالا مناسب است
• نیاز به تعمیر و نگهداری کمی دارد

معایب شیر کشویی

• نمی‌توان از آن برای کنترل جریان استفاده کرد
• عملکردی آرام داشته و باز و بسته شدن آن زمان‌بر است. البته این امر باعث کاهش اثر چکشی (ضربه‌ای) شده و از این جهت خوب می‌باشد.
• اکثر به صورت نیمه باز قرار بگیرد باعث ایجاد لرزش و نویز می‌گردد.
• به دلیل دسترسی کمی که به نشیمنگاه وجود دارد، تعمیر آن سخت‌تر است.

شیر کروی (گلوب ولو)

شیر کروی ، یک شیر با حرکت خطی است که برای قطع و وصل و تنظیم جریان طراحی شده است. دیسک شیر کروی، می‌تواند به طور کامل از مسیر جریان خارج شده و یا به طور کامل مسیر جریان را ببندد. ممکن است از شیرهای کروی متداول برای ایزوله کردن یا تنظیم جریان استفاده شود. گرچه این شیرآلات افت فشار بیشتری نسبت به شیرهای مستقیم نظیر شیر کشویی، شیر پلاگ و شیر توپی دارند، اما ممکن است در سیستم‌هایی استفاده شوند که افت فشار یک عامل کنترل کننده محسوب نمی‌شود.

شیر کروی برای کنترل جریان استفاده می‌شود. بسته شدن شیر با حرکت دیسک بر خلاف جریان صورت می‌پذیرد. الگوی جریان در شیر کروی شامل تغییر جهت آن می‌باشد که منجربه مقاومت بیشتر در برابر جریان می‌شود، در نتیجه باعث افت فشار خواهد شد. شیر کروی برای استفاده در سیستم‌های بخار فشار بالا مناسب می‌باشد.

مزایای شیر کروی

• قابلیت خوب بسته شدن
• امکان تنظیم جریان (نیمه باز/بسته کردن شیر)
• نسبت به شیر کشویی کمتر دچار جریان چکشی (ضربه‌ای) می‌شود
• تولید به صورت سه راهی، Y و الگوهای زاویه‌دار که هر کدام قابلیت‌های مختص به خود را دارند
• ماشینکاری نشیمنگاه این شیر آسان است
• دیسک این شیر به استم نچسبیده و می‌توان از آن به عنوان شیر استاپ/یکطرفه استفاده کرد

معایب شیر کروی

• افت فشار بیشتر (نسبت به شیر کشویی)
• اکچویتور آن برای باز و بسته شدن به نیروی بیشتری نیاز دارد
• تنظیم جریان در زیر نشیمنگاه و بستن جریان بر روی نشیمنگاه صورت می‌گیرد

کاربرد شیر کروی

• سیستم‌های خنک کننده آب که نیاز به تنظیم جریان دارند
• سیستم‌های مازوت که در آن جریان تنظیم می‌شود و عدم نشتی از اهمیت بالایی برخوردار است
• ونت‌های High-point و دِرَن‌های low-point که در آن‌ها عدم نشتی و ایمنی از اهمیت بالایی برخوردار است
• سیستم‌های خوراک آب، خوراک شیمیایی، کندانسورهای استخراج هوا، سیستم‌های استخراج دِرَن
• ونت‌ها و دِرَن‌های بویلر، دریچه‌های تخلیه بخار، درن‌های هیتر
• سیل‌ها و درن‌های توربین
• سیستم‌های روغن توربین

شیر یکطرفه

شیر یکطرفه یا چک ولو (Check Valve) که از آن با عنوان شیر برگشتی هم یاد می‌شود تقریباً در تمامی صنایع استفاده می‌شود، این شیر به صورت غیر برگشتی و یکطرفه عمل می‌کند. به طور کلی شیر یکطرفه ساختاری ساده داشته و عملکردی مهم دارد، یعنی از برگشت جریان و آسیب به سیستم جلوگیری کرده و کارآمدیِ سیستم را تضمین می‌کند. برای مثال برگشت جریان باعث ایجاد اثر چکشی آب می‌شود. این پدیده می‌تواند در لوله‌ها، شیرآلات و پمپ‌ها باعث افزایش شدید فشار به صورت مکرر شده و منجربه آسیب و خراب شدن سیستم و لوله‌کشی‌ها گردد. اگر اثر چکشی آب فوراً باعث خرابی نشود اما به مرور زمان باعث فرسودگی شده و نهایتاً منجربه از بین رفتن یکپارچگی سیستم می‌شود.

شیر یکطرفه دارای یک ورودی و یک خروجی است که توسط اختلاف فشار عمل می‌کنند. شیر در یک فشار بالادست مشخص به طور خودکار و بدون نیاز به دخالت هیچ عامل دیگری باز می‌شود. این نقطه فشار مشخص یکی از ویژگی‌های کلیدی تمامی شیرهای یکطرفه است. شیر یکطرفه در کاربری‌هایی نظیر مواد شیمیایی، خمیر کاغذ، فرآوری مواد غذایی، سیستم‌های آب و فاضلاب، صنایع، صنایع دریایی، معادن، پمپ‌ها، خطوط لوله، نیروگاه‌ها و سیستم‌های HVAC مورد استفاده قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه این شیر در طیف گسترده‌ای از کاربری‌ها استفاده می‌شود، متریال‌های مختلفی نظیر فلز، پلیمر و لاستیک برای ساخت آن نیز استفاده می‌شود.

جهت کسب اطلاعات کامل‌تر در خصوص انواع شیرآلات صنعتی و استعلام قیمت آن‌ها می‌توانید به سایت www.petroilia.com مراجعه نمایید.